Maatschappelijke vooruitgang is ook winst

Klassieke winstbegrippen en financieringsmodellen voldoen niet altijd voor maatschappelijke ondernemingen. Er zijn daarom nieuwe financieringsoplossingen nodig. De Rabobank heeft een verantwoordelijkheid om daaraan bij te dragen, vindt bestuursvoorzitter Wiebe Draijer.

Wiebe Draijer zei dat op de ‘Social Enterprise Day’ in Utrecht (21 mei 2015), waar 500 mensen bijeen waren over maatschappelijk ondernemen. Maatschappelijke ondernemingen fungeren als onderneming (ze leveren producten of diensten in de markt en verdienen daar geld mee), maar hebben primair een maatschappelijk doel waarop ze vooruitgang willen boeken.

Medeverantwoordelijkheid nemen

‘Maatschappelijk ondernemen is als onderneming medeverantwoordelijkheid nemen voor de maatschappij waarin je acteert’, legt Wiebe Draijer uit. Dat kan bijvoorbeeld gaan om leefbaarheid, onderwijs of milieu. ‘Er ontstaat een leegte omdat de overheid zich op terreinen terugtrekt. Daar moeten nieuwe oplossingen ontstaan. De maatschappij heeft het nodig dat er maatschappelijke ondernemingen zijn, maar dat gaat niet helemaal vanzelf.’

Zoektocht

Een van de vraagstukken waarmee maatschappelijke ondernemingen zitten, is financiering. Want hoe definieert een bedrijf het ‘brede winstbegrip’, doelen die niet direct in euro’s zijn uit te drukken? En hoe is dat zo te vertalen dat investeerders en financiers overtuigd zijn van toekomstige rendementsmogelijkheden op hun investeringen? ’Dat is een zoektocht’, weet Wiebe Draijer.

In Utrecht is de Rabobank al bezig met zo’n ontdekking, via The Colour Kitchen. Dit commerciële cateringbedrijf biedt tegelijkertijd opleiding aan kansarme jongeren. Onlangs is een proef gestart met de zogenoemde social impact bond voor de financiering van de opleiding van de jongeren. Zodra het maatschappelijk resultaat bereikt is (opleiding afgerond, baan voor de jongere), betaalt de overheid (die dan bespaart op uitkeringen) de financiers van de opleiding van de jongeren. De Rabobank Foundation is een van de financiers.

Rabobank heeft ook een maatschappelijke taak

Het mede vorm geven aan de financiering van maatschappelijke ondernemingen past bij de positie van de Rabobank, aldus Wiebe Draijer. Hij wijst erop dat de lokale Rabobanken al sinds hun oprichting lokaal sterk verankerd zijn en dat de Rabobank ook in de breedte van de Nederlandse economie die positie heeft. ‘Wij doen 40 procent van de kredietverlening aan het Nederlandse midden- en kleinbedrijf. Dat betekent dat we ook de verantwoordelijkheid hebben dat het bedrijfsleven zich kan ontwikkelen.’ Dat gebeurt niet alleen met financiering, maar ook met het stimuleren van innovatie en ondernemerschap, met het ontwikkelen en ontsluiten van kennis en door mensen met elkaar te verbinden, bijvoorbeeld op ondernemersbijeenkomsten en in netwerken.

Maatschappelijke ontwikkelingen zorgen voor groei

Maatschappelijk ondernemen gaat prima samen met gezonde business ontwikkelen, zo is de overtuiging van Draijer. ‘In maatschappelijke ontwikkelingen zit groei en daarin zitten dus kansen voor ondernemingen.’ Concreet voor de Rabobank noemt hij het bijeen brengen van mensen in netwerken. Allereerst hebben de betreffende mensen daar iets aan, omdat ze anderen ontmoeten die ideeën hebben, plannen, met wie ze kunnen samenwerken. ‘Maar het heeft ook waarde voor ons als bank, want wij zijn ook betrokken.’

Dialoog met de samenleving

Om die maatschappelijke rol goed in te kunnen vullen, steekt de Rabobank veel energie in het in kaart brengen van de belangrijke maatschappelijke trends in het land. Eind mei, begin juni 2015 zijn er daarvoor grote dialoogsessies met de Nederlandse samenleving: leden, klanten en medewerkers van de bank én met maatschappelijke organisaties. De uitkomsten daarvan vormen belangrijke input voor een soort van agenda voor Nederland, die een beeld geeft van hoe de Nederlandse samenleving er over tien jaar uit zou kunnen zien, wat er moet gebeuren om daar te komen en welke rol de Rabobank daarin kan spelen, zowel lokaal als landelijk. Die rol borduurt voort op wat er nu al gebeurt, bijvoorbeeld in het ondersteunen van maatschappelijke initiatieven via coöperatief dividend en door de activiteiten van de Rabobank Foundation om de zelfredzaamheid van mensen te bevorderen.