Coalitie tegen voedselverspilling

Voedsel dat wordt weggegooid, mist z’n doel. Daarom stortten hackers, datacrunchers, reclamemakers, aardappeldeskundigen, milieu-experts, studenten en bankiers zich op dit vraagstuk. Ruud Huirne, directeur Food & Agri Nederland bij de Rabobank, was erbij en maakt de tussenbalans op: 'Voedselverspilling moet geen technisch of financieel vraagstuk blijven, maar moet mensen in de straat en de schoolklas raken.'

De feiten

'Europese consumenten gooien jaarlijks voor 30 miljard euro aan voedsel weg. En in de voorafgaande productie en distributie van voedsel gaat voor 60 miljard euro verloren. Kille getallen, maar ook een bizarre werkelijkheid.

Alles dat je niet weggooit, hoef je niet te produceren. En dat is toch wel heel relevant. Vandaag de dag is er voedsel nodig voor zeven miljard mensen. In 2050 moet er voedsel zijn voor negen miljard mensen, terwijl we van minder grond, water en grondstoffen gebruik kunnen maken dan nu.'

De rol van de Rabobank

'Voedsel dat wordt weggegooid, mist z'n doel. Het is verspilling van grondstoffen, tijd en geld. En het is een miskenning van de toewijding, vakkennis en denkkracht van mensen die voedsel produceren. Een miskenning voor veel van onze klanten. Alleen al in Nederland hebben wij als Rabobank 55.000 zakelijke klanten die actief zijn in landbouw en voedselproductie. Buiten Nederland zijn dat er nog meer. 

Als bank ondersteunen wij onze klanten in landbouw en voedselproductie in het aangaan van de voedseluitdaging, door hen toegang te bieden tot financiering, kennis en netwerken. Banking for Food, zoals we dat noemen, is gericht op de productie van meer gezond voedsel, dat in het bereik komt van meer mensen. Als basis daarvoor moeten voedselketens economisch stabiel zijn. Het verminderen van voedselverspilling vormt een rode draad.'

Hack the food waste

'Om een bijdrage te leveren aan het aanpakken van voedselverspilling, zijn we nu een half jaar betrokken bij wat ik 'hack the food waste' noem. Het begon in het najaar van 2014 toen teams van hackers, datacrunchers, designers en inhoudelijk deskundigen 32 uur achter elkaar los gingen op de vraag hoe ze ideeën konden ontwikkelen om de verspilling in de aardappelketen terug te brengen. 32 uur, veel denkwerk, fun en pizza's verder, bleven er bij de pitch voor ons als Rabobank twee ideeën over, die potentieel interessant zijn voor onze klanten.

Het ene idee is dat je kinderen met een app, game of lespakket bewust maakt van voedselverspilling en helpt het terug te dringen. Kinderen hebben immers nog geen vaste patronen.

Het andere idee heeft te maken met de boer, die door gunstige groei-omstandigheden soms meer produceert dan er vraag is. De prijs is dan soms te laag om het voor de normale markt te oogsten. Het idee: maak een app met internationale marktinformatie, logistieke kosten en regelgeving, zodat een boer of tuinder in één oogopslag kan zien waar hij surplusproductie toch rendabel kan afzetten.'  

De praktische waarde

'Waarom zijn deze toepassingen er nog niet? Dat was mijn eerste vraag. Maar de vraag is ook: hebben deze ideeën praktische waarde voor schoolkinderen, leraren en aardappeltelers? Om daar beeld van te krijgen, organiseerden we als Rabobank onlangs een sessie waar de twee potentiële startups hun in 32 uur ontwikkelde ideeën konden aanscherpen en toetsen aan de praktijk. Marketeers, aardappeldeskundigen, milieu- en voedingsexperts, software-experts, een schoolboekenuitgever, studenten en bankiers gaven hun inzichten, kennis en ideeën. Een topervaring!

Waarom zijn deze toepassingen er nog niet? Dat was mijn eerste vraag. Maar de vraag is ook: hebben deze ideeën praktische waarde voor schoolkinderen, leraren en aardappeltelers?

Als food- en agribank zie ik het als onze rol om de sector verder te helpen door partijen samen te brengen en ideeën een zetje in de goede richting te geven. Wie weet, ontstaan innovaties waar onze klanten uiteindelijk iets mee kunnen.'

De coalitie

'Deze 'hack the food waste'-benadering bevestigt mij in de gedachte dat grote vraagstukken vragen om inhoudelijk experts en out-of-the-box-denkers. Een frisse blik van buiten werpt een nieuw licht op vraagstukken. Mensen die met beide benen in de klei of de schoolklas staan, zie je vervolgens spiegelen aan wat haalbaar is, maar ook zelf weer op nieuwe ideeën komen.

En hoe groot is de waarde van de keten! In de landbouw en voedselproductie denken en werken wij als Rabobank al heel sterk vanuit de ketenbenadering, van boer tot bord, van mond terug naar de grond. Meer dan een ketenbenadering is nodig om voedselverspilling aan te pakken. Want voedselverspilling moet geen technisch of financieel vraagstuk blijven, maar moet mensen in de straat en de schoolklas raken. Dat is de expertise van anderen dan boeren en bankiers.

Wat er ook gaat gebeuren en welke apps er nu precies komen, de ervaringen van het laatste halfjaar leren mij dat de aanpak van voedselverspilling geen zelfstandig bedrijfsmodel wordt en misschien zelfs geen coöperatie. Het wordt een coalitie. Het krachtige motto daarvoor klonk tijdens de sessies al: Let's not waste our next generation.'