Strijd om duurzame palmolie

Palmolie is een onmisbaar ingrediënt in veel voedingsmiddelen. De economische waarde ervan is groot, zowel voor multinationals als voor kleine familieboerderijen in Azië. Op milieugebied staat de sector voor fikse uitdagingen. De Rabobank is in de hele keten betrokken bij oplossingen, van de plantages tot het schap van de supermarkt. ‘Als food- en agribank is het in ons belang dat de sectoren waar wij een sterke positie in hebben, ook gezond zijn.’

Een westerse supermarkt zonder palmolie is ondenkbaar. Een veelheid aan producten in de supermarkt bevatten dit ingrediënt, volgens sommigen in meer dan 50% van alle artikelen. Palmolie dient niet alleen als bak- en braadolie of als een vervanger voor boter, het zit ook in in snoep, waspoeder en cosmetica.

Dat deze olie van groot economisch belang is, is dan ook overduidelijk. Supermarktketens, waaronder Wal-Mart, Carrefour en Ahold, verdienen hun geld met palmolieproducten. Onder hun leveranciers zijn grote ondernemingen als Unilever, Coca-Cola, Procter & Gamble en Mars. Ook aan het begin van de palmolieketen is de economische impact aanzienlijk: duizenden kleine boeren (familiebedrijfjes) in met name Zuidoost-Azië zijn samen goed voor meer dan 40% van de palmolieproductie. Het verbouwen van oliepalmen kan voor hen heel aantrekkelijk zijn. De opbrengst is indrukwekkend: oliepalmen leveren tot wel tien keer meer ton per hectare op dan sojaplanten, acht keer meer dan zonnebloemen en zes keer meer dan raapzaad.

Banking for Food-aanpak

Als bank in landbouw en voedselketens is de Rabobank ook betrokken bij de palmoliesector. Met haar Banking for Food-aanpak richt de Rabobank zich op het verstrekken van financiering aan ondernemingen (van microfinanciering tot oogstfinanciering op maat), het delen van kennis en het ondersteunen van ecologische en maatschappelijke doelstellingen.

De palmoliesector staat voor talloze uitdagingen, die niet alleen het gevolg zijn van het enorme economische potentieel van palmolie, maar ook van de diversiteit in de keten. Zowel wereldspelers als talloze kleine boeren vormen hier immers een schakel in. De belangrijkste uitdagingen:

  • Een groot deel van kleine boeren heeft geen goede toegang tot kennis, financiering en markten, en heeft hulp nodig om de benodigde certificering te krijgen.
  • Ontwikkeling van voorheen ongecultiveerd of lokaal beheerd land. Er is vaak onenigheid over het bezit en de exploitatie van palmolieplantages, als gevolg van de slechte registratie van landrechten.
  • Ontbossing, vernietiging van de leefomgeving, illegale immigratie en de daarmee samenhangende slavenarbeid vormen serieuze bedreigingen voor landrechten. Tegenwoordig bestaan er echter nationale en internationale procedures voor de bescherming van bossen en van de leefgemeenschappen die van deze bossen afhankelijk zijn.

Een duurzame en gezonde palmoliesector vraagt om betrokkenheid van grote internationale spelers en vraagt om mogelijkheden voor de lokale gemeenschappen van kleine boeren. Deze visie van de Rabobank wordt in de praktijk gebracht door de Round Table on Sustainable Palm Oil (RSPO), een platform voor grote producenten, handelaren, maatschappelijke organisaties, de detailhandel en financiële instellingen (waaronder de Rabobank). De rondetafel telt meer dan 2.000 leden in ruim 70 landen en vertegenwoordigt de hele keten voor palmolie.

Afdwingen verbeteringen

De Round Table on Sustainable Palm Oil speelt een sleutelrol bij de aanpak van duurzaamheidskwesties en is erop gericht dat duurzame productie gewaarborgd kan worden. Daarbij hanteert de rondetafel een integrale ketenaanpak: van de kleinste boer tot de grootste handelaar en van de plantage tot het supermarktschap. De RSPO betrekt alle schakels in de keten, deelt kennis en formuleert een gezamenlijke doelstelling om de sector te transformeren. De rondetafel heeft een zwaarwegend aandeel in het afdwingen van verbeteringen.

Bankbeleid

Deze RSPO-aanpak vormt een integraal onderdeel van het Rabobank-beleid in de palmolieketen, dat speciaal ontwikkeld is om risico's te beheersen. Rabo-klanten die palmolie produceren, moeten de principes en criteria van de RSPO onderschrijven. Geraldine Lim, relatiemanager bij de Rabobank, zegt: ‘Als food- en agribank is het in ons belang dat de sectoren waar wij een sterke positie in hebben, ook gezond zijn. Wij zijn zeer begaan met het welzijn van toekomstige generaties en hun gemeenschappen.’

De aanpak van de Round Table on Sustainable Palm Oil vormt een integraal onderdeel van het Rabobank-beleid in de palmolieketen.

Verdere groei verwacht

Alhoewel in de afgelopen jaren veel vooruitgang op duurzaamheidsgebied is geboekt, is de strijd nog lang niet gewonnen. Dit heeft vooral te maken met het feit dat het belang van palmolie de komende jaren alleen maar zal toenemen. Sectoranalisten hebben voorspeld dat de wereldwijde vraag naar eetbare oliën tussen nu en 2050 zal verviervoudigen, en dat palmolie aan 60% van deze vraag zal voldoen. ‘Alleen al in Indonesië is ongeveer tien miljoen hectare aan plantages aangelegd, deels ten koste van het regenwoud. Verwacht wordt dat dit de komende tien jaar verder toeneemt. Conclusie: palmolie geldt momenteel milieutechnisch gezien als een van de meest uitdagende gewassen op aarde’, aldus Karel Valken van de Rabobank.

Vraag naar duurzaam geproduceerde palmolie bleef achter

Het stimuleren van de vraag naar volledig traceerbare duurzame palmolie is een van de grootste problemen. Onder druk van de westerse markten werd meer palmolie duurzaam geproduceerd. De wereldwijde vraag bleef echter achter. Aanzienlijke hoeveelheden duurzaam geproduceerde olie werden daarom verkocht voor de prijs van conventionele palmolie.

De wereldwijde vraag naar eetbare oliën zal tussen nu en 2050 verviervoudigen.

100% duurzame palmolie in 2020

2014 lijkt een keerpunt te zijn geweest. Niet de productie, maar de verkoop van duurzame palmolie steeg met 65% ten opzichte van het jaar ervoor. Vooraanstaande internationaal actieve handelsbedrijven en producenten hebben zich geschaard achter de afspraak ‘100% duurzame palmolie in 2020’ voor hun hele palmolieketen, net als sommige nationale overheden. Pawan Kumar, analist bij de Rabobank: ‘Momenteel heeft meer dan de helft van de verwerkers en raffinaderijen wereldwijd zich gecommitteerd aan de duurzame route en meer dan de helft van mondiale handelaren heeft zich daar nu bij aangesloten. Dit is voor een groot deel te danken aan de lobby van RSPO en haar leden.’

 

Infographic palm oil