Waarom minder voedselverspilling goed is voor iedereen

Minder verspilling in de voedselketen komt aan bod aan vergadertafels, in innovatieprojecten en zelfs op een hackersbijeenkomst. De Rabobank is erbij betrokken. Wat is er mogelijk en wat betekent het voor de wereldvoedselvoorziening?

Enkele feiten over voedselverspilling op een rij, in kaart gebracht door de analisten van Rabobank Food & Agribusiness Research:

  • Wereldwijd wordt ongeveer een derde deel van het geproduceerde voedsel verspild. Het is, theoretisch gezien, ongeveer vier keer de hoeveelheid die nodig is om meer dan 800 miljoen mensen te voeden die honger lijden.
  • In de Europese Unie gaat er bij consumenten voor 30 miljard euro aan voedsel verloren en nog eens 60 miljard in het productieproces. Dit speelt vooral voor bederfelijke voedingsmiddelen, zoals vlees, fruit en groente.
  • In Nederland gooien consumenten ruim 50 kilo voedsel weg per jaar. In totaal is dit 800 miljoen kilo.

Het gaat dus om veel voedsel, om veel geld en om de rentabiliteit van bedrijven in de voedselketen.

Wat doet de Rabobank aan dit vraagstuk?

De Rabobank geeft betrokkenen toegang tot kennis en tot netwerken. Zo is er onderzoek van Rabobank Food & Agribusiness Research (FAR). Denk ook aan het organiseren van rondetafels met klanten en andere ketenpartijen, zoals Food & Agri Nederland eerder dit jaar deed in de aardappelsector. En de Rabobank is betrokken bij ‘Hack the food waste’, oktober 2014 in Eindhoven. De uitdaging voor data-experts en hackers: kunnen ze met behulp van gegevens uit de aardappelketen apps en andere slimme oplossingen maken, die producenten en consumenten informatie geven om de voedselverspilling terug te dringen?

Waarom houdt de Rabobank zich hiermee bezig?

De Rabobank is in veel landen een belangrijke financier van bedrijven in de landbouw en voedselsector en wil als bank een bijdrage leveren aan het verbeteren van de wereldvoedselvoorziening. ‘Onze klanten hebben er profijt van dat we ons hiermee bezig houden. En als klanten hun rendement kunnen verbeteren, is dat ook goed voor ons als bank’, zegt Cindy Koolhout, business manager bij Food & Agri Nederland. ‘En inefficiënt gebruik van grondstoffen heeft forse impact op het milieu en de stabiliteit van de voedselvoorziening.’

Wat zijn de oorzaken van voedselverspilling?

‘Internationaal verschilt dat’, zegt analist Paul Bosch van Rabobank Food & Agribusiness Research. ‘In ontwikkelde landen gaat het meeste voedsel verloren in de fase van distributie en consumptie. In ontwikkelingslanden gaat het meeste voedsel juist verloren gedurende de productie, de oogst en de opslag.’ Daar bereikt onvoldoende voedsel de consument. In de westerse wereld bereikt meer dan voldoende voedsel de consument. En die kan het zich veroorloven om bijvoorbeeld aardappelen onjuist te bewaren of te dik te schillen.

Sowieso speelt in de westerse wereld de vraag wat ‘verspilling’ is. Als bijvoorbeeld restproducten van de aardappelverwerking worden gebruikt als veevoer, dan belanden die kilo’s niet direct in de maag van de consument, maar is dat dan verspilling? In z’n algemeenheid geldt dat verspilling veelal het gevolg is van slechte afstemming, bijvoorbeeld op de vraag of op het weer.  

Met de Nederlandse aardappelsector heeft de Rabobank gesproken over de aardappelketen. Wat heeft dat aan inzichten opgeleverd?

‘Veel!’, zegt Koolhout enthousiast. ‘De Nederlandse aardappelketen, van aardappeltelers en kweekbedrijven tot aan de fritesindustrie, is heel goed georganiseerd en vervult mondiaal bezien een voortrekkersrol. Het is alleen al mooi om al deze partijen over dit onderwerp te zien discussiëren. Je ziet dat ze hier ook echt mee aan de slag zijn, maar niet altijd met elkaar. Verder hebben we geleerd dat inzicht in gegevens ondernemers kan helpen om hun prestatie te verbeteren. Het ligt alleen wel gevoelig om die gegevens te delen. We hebben de deelnemers uitgedaagd om toch uitdagingen te benoemen en gegevens aan te leveren, waar data-experts tijdens de hackaton mee aan de gang gaan.’

Wat zijn de oplossingen voor voedselverspilling?

Omdat de oorzaak verschilt per regio en per product, is er niet één oplossing die in de hele wereld gaat werken.
In landen in Afrika gaat het om hogere productie per hectare en minder verliezen bij productie, bewaring en transport.

In de Europese Unie kan met name innovatie in technologie bijdragen aan het verminderen van de voedselverspilling. Denk aan apps die zorgen voor een betere planning, het beter in kaart brengen van versheid van producten en verpakkingen die producten langer houdbaar maken.

Leidt minder verspilling in westerse landen tot een grotere beschikbaarheid van voedsel in de wereld voor mensen die het nodig hebben?

Dat is maar zeer de vraag. Rabobank-analist Paul Bosch geeft aan dat die samenhang nauwelijks te ontdekken valt. ‘Als in westerse landen minder voedsel wordt verspild, betekent dat niet automatisch dat meer voedsel beschikbaar is in ontwikkelingslanden. De eerste vraag is of voedselproductie op hetzelfde niveau blijft als de vraag afneemt door besparingen. De tweede vraag is of de kosten van het exporteren van voedsel naar nieuwe regio’s worden gecompenseerd door de prijs die daar betaald kan worden. Een diepere analyse is hier nodig.’ Eerste berekeningen geven aan dat een 40% reductie in voedselverspilling in de Europese Unie op de lange termijn in Sub-Saharisch Afrika zou kunnen leiden tot een kleine, maar positieve toename in de voedselconsumptie (0,04%) en een daling in de voedselprijs (0,2%).

‘Je zult dat toch echt ter plekke moeten doen’, aldus Bosch. ‘Dat kan met westerse kennis. En dan heeft het daar direct effect op de beschikbaarheid van voedsel.’ Cindy Koolhout: ‘In de bijeenkomsten met de Nederlandse aardappelsector werd gezegd: de westerse wereld probeert nog 20% extra opbrengstverbetering te realiseren, terwijl de kennis waarmee we de andere 80% hebben gerealiseerd, direct interessant is voor partijen in ontwikkelingslanden.’