In zeven stappen van idee naar coöperatie

Welke stappen doorlopen mensen van idee naar een coöperatie? En wat komt erbij kijken? Henk Doorenspleet, coöperatie-ontwikkelaar bij de Rabobank, licht toe.

  1. 1. Het idee wordt geboren. ‘Dit is ongevormd, creatief. Er zijn ontwikkelingen, mensen denken na, krijgen ideeën wat ze misschien zelf zouden kunnen oppakken’, zegt Doorenspleet. Bijvoorbeeld: zouden zonnepanelen een deel van de stroomvoorziening van de wijk kunnen verzorgen? Of: kunnen we het aanbod van zorg in het dorp in eigen hand organiseren?
  2. De drijvende krachten staan op. ‘Als het idee er is, is het zaak dat er mensen opstaan die de drijvende en stichtende kracht willen zijn. Als deze mensen zich niet aandienen, privé of vanuit een onderneming, houdt het toch op’, zegt Doorenspleet. ‘Ook de vorming van een initiatief moet echt van onderop komen.’
  3. Bepalen doelen en business case. De drijvende krachten moeten het idee omzetten in concrete doelen en een omschrijving hoe dit zichzelf financieel kan bedruipen. Bijvoorbeeld: wat zijn straks in grote lijnen opbrengsten en kosten van de windmolen of wat moeten leden financieel bijdragen aan een haalbaarheidsstudie?
  4. Uitwerken in een concreet, haalbaar en herhaalbaar project. Doorenspleet: ‘Je kunt wel dromen van zonnepanelen op 1.000 huizen in een wijk, maar dat is een heel groot en lang traject. Er kan dan vrijwilligersmoeheid ontstaan. En als mensen eenmaal teleurgesteld afhaken, wordt het moeilijk om ze weer enthousiast te krijgen. Dus misschien begint het wel met zonnepanelen op een school en daarna een blok met seniorenwoningen.’
  5. Het opzetten van de coöperatie. ‘Pas als je deze fasen hebt doorlopen, kun je nadenken over de vorm van de entiteit, de organisatie die de zakelijke activiteiten gaat ontplooien’, zegt Doorenspleet. Een coöperatie geeft democratische controle. Initiatiefnemers moeten dus regelen hoe het bestuur wordt samengesteld en benoemd, hoe de democratische ledeninvloed en –controle wordt geregeld, wat er moet gebeuren met ledenaansprakelijkheid.
  6. Het eerste project. Als de coöperatieve vereniging een feit is, is het moment aangebroken om de eerste zakelijke activiteiten voor te bereiden en te starten. ‘Iets met een begin en een einde’, zegt Doorenspleet. ‘Dan moet je een project gaan runnen, zoals een vooronderzoek voor de windmolen, aanschaf en plaatsing van een eerste serie zonnepanelen of een organisatie opzetten die de eerste zorgvragen signaleert. In sommige gevallen krijg je ook bezittingen op de balans van de coöperatie. En je hebt een team en geld nodig om het project te runnen. Uiteraard is er in deze fase ook overleg met leden om te komen tot een gedragen voorstel.’
  7. Exploitatie en de coöperatie laten draaien. Als het eerste project is afgerond, is het zaak dat de coöperatie de uitvoering goed uitvoert en verenigingsdemocratie goed laat werken. Gezamenlijk kan dan besloten worden om nieuwe activiteiten te ontplooien en de coöperatiedoelstellingen verder versterken. Niet elke coöperatie hoeft even levend te zijn. Als het glasvezel er eenmaal ligt, is het een kwestie van verhuizingen van leden goed regelen en winst verdelen. Een zorg- of windmolencoöperatie heeft met veel meer dynamiek te maken en is veel zichtbaarder en zal daarom per definitie levendiger zijn.

Lees meer