Nieuwe marktplaats versterkt positie van arme boerenfamilies

Onzekerheid over marktprijzen voor bijvoorbeeld maïs en bonen belemmert de allerarmste boerenbedrijfjes in hun ontwikkeling. Met steun van onder meer Rabobank brengt het World Food Programme van de Verenigde Naties daar verandering in. Een 'unieke', grootschalige marktplaats moet de positie van 1,5 miljoen arme boerenbedrijfjes in 25 ontwikkelingslanden versterken.

Rabobank ondersteunt World Food Programme

De allerarmste boeren in Afrika, Zuid-Amerika en Azië hebben een positie die niet te benijden is. Ze hebben weinig technische en financiële mogelijkheden om gedurende het groeiseizoen bijvoorbeeld bonen, maïs en andere gewassen goed te verzorgen, wat goed zou zijn voor de opbrengst en de kwaliteit. En hebben de boeren eenmaal geoogst, dan hebben ze een zwakke marktpositie. Afnemers wachten vaak tot het einde van het seizoen om op de vrije markt tegen zo laag mogelijke prijzen te kopen. Daar zijn boerenfamilies niet tegen opgewassen.

Effectief aanpakken

Het nieuwe marktplatform, dat het World Food Programme begin 2016 presenteerde, gaat dat veranderen. Diverse bedrijven, waaronder Rabobank, en publieke organisaties zijn erbij betrokken. 'Voedselzekerheid is een wereldwijde uitdaging. Die kunnen we alleen effectief aanpakken als we dat met internationale spelers doen, op grote schaal', zegt Wiebe Draijer, bestuursvoorzitter Rabobank.

Garanties voorafgaand aan groeiseizoen

Het platform zorgt ervoor dat afnemers voorafgaand aan het zaai- en groeiseizoen de boerenfamilies garanties geven over de minimumprijs waartegen ze na de oogst de producten zullen kopen. Die zekerheid moet de boerenfamilies stimuleren om de gewassen goed te verzorgen, wat de kwaliteit en hoeveelheid ten goede komt. 'Deze aanpak is uniek en zorgt voor een doorbraak voor de landbouw in ontwikkelingslanden. Er ontstaat meer stabiliteit in de voedselketen en dat is goed voor de voedselvoorziening. Dat is de stabiliteit die Rabobank nastreeft met het Banking for Food-programma', zegt Ben Valk. Als Head Food & Agri Partnerships is hij namens Rabobank bij het de nieuwe marktplaats betrokken.

Helft hongerenden woont op boerderij

Het initiatief richt zich op de allerarmste boeren. 'Op de wereld lijden 795 miljoen mensen honger. De helft van hen woont op een boerderij', zegt Ertharin Cousin, directeur van het World Food Programme. 'Dit platform stelt de allerarmste boeren voor het eerst in staat om hun marktpositie te versterken. Daarmee draagt dit platform bij aan voedselzekerheid in de wereld.' In Rwanda, Tanzania en Zambia is het nieuwe marktplatform al voorzichtig gestart, met bemoedigende eerste resultaten. Naar verwachting zullen 84.000 boerenfamilies jaarlijks gemiddeld 400 dollar meer inkomen hebben.

'Deze aanpak is uniek en zorgt voor een doorbraak voor de landbouw in ontwikkelingslanden. Er ontstaat meer stabiliteit in de voedselketen en dat is goed voor de voedselvoorziening.'

Ben Valk, Head Food & Agri Partnerships bij Rabobank

Directe bijdrage aan voedselzekerheid

Het initiatief is niet bedoeld voor exportproducten zoals koffie en cacao, maar voor producten die mensen lokaal eten, zoals bonen, maïs, kikkererwten, linzen en zonnebloempitten. Valk: 'Deze producten leveren een directere bijdrage aan lokale voedselzekerheid dan exportproducten zoals koffie en cacao.' Regionale en lokale handelaren gaan samenwerken met het nieuwe platform. Ook het World Food Programme, dat zelf jaarlijks voor een miljard dollar aan voedsel koopt voor noodhulp en andere voedselprogramma's, wordt een belangrijke partij. Het zal tien procent van haar inkopen doen via het nieuwe marktplatform.

Oplossingen voor financiering

Rabobank gaat het initiatief ondersteunen met haar kennis over financiering in landbouw en voedselketens en over de werking van coöperaties. Wiebe Draijer: 'We hebben afgesproken dat Rabobank samen met andere financiële instellingen zal komen tot oplossingen voor oogstfinanciering, want boeren moeten de tijd overbruggen tussen het moment dat ze zaaizaden en meststoffen kopen en dat ze hun gewassen kunnen oogsten en verkopen.' Ook kunnen betrokken boerenorganisaties gebruikmaken van de kennis en het netwerk van Rabobank Foundation, Rabo Development en haar partnerbanken.

Risicomanagement

Een belangrijke rol speelt Rabobank ook bij beheersing van de financiële risico's die verbonden zijn aan het nieuwe marktplatform. Ben Valk: 'Deze risico's liggen niet meer alleen bij de boer en de bank: alle partners in de voedselketen gaan deze risico's gezamenlijk dragen. Ook moet het nieuwe marktmechanisme zijn opgewassen tegen de gevolgen van misoogsten en droogte.

Vicieuze cirkel doorbreken

'Het gaat erom dat we met elkaar de vicieuze cirkel doorbreken die de allerarmste boeren nu gevangen houdt', zegt Rabobank-bestuurslid Berry Marttin, die mede aan de wieg heeft gestaan van het marktplatform. 'Als men erin slaagt om risico's in een keten beter te managen, wordt het gemakkelijker om financiering aan te trekken, waardoor boeren kunnen investeren. Het gaat dan om prijsrisico's en het risico dat gewassen voor, tijdens en na het oogsten verloren gaan. Rabobank heeft veel kennis van de landbouw en markten en met onze Banking for Food-strategie steken we er veel energie in om die inzichten te verbeteren. Die kennis zetten we in voor klanten, voor kredietbeoordeling en voor initiatieven zoals dit nieuwe platform.'

Betrokken bij landbouw in Afrika

Afrika is een steeds belangrijkere markt aan het worden, niet alleen voor lokale boeren en bedrijven, maar ook voor grote internationale bedrijven. Rabobank is op diverse manieren betrokken bij de ontwikkeling van de landbouw en voedselvoorziening in Afrika. Rabobank ondersteunt multinationals en Nederlandse bedrijven die actief zijn op het Afrikaanse continent. Het accent ligt daarbij op bedrijven die actief zijn in land- en tuinbouw of voedselproductie. Rabobank is er ook voor de Afrikanen zelf. Via Rabobank Foundation en de partnerbanken van Rabo Development is Rabobank in veel Afrikaanse landen actief. Boerenfamilies, en ook burgers, krijgen toegang tot financiële dienstverlening, maar ook assistentie bij het opzetten van coöperaties, bijvoorbeeld voor de afzet van producten. Ook spelen de coöperaties een rol bij het verbeteren van de productie en bij het enthousiasmeren van jongeren om boer te worden. Samenwerking is belangrijk. Zo tekende de National Microfinance Bank (NMB) in Tanzania, een partnerbank van Rabo Development, begin 2016 een overeenkomst met het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken en Rabo International Advisory Services om in Tanzania de toegang tot financiële diensten en de voedselvoorziening te verbeteren. Sinds enkele jaren werkt Rabobank nauw samen met de FAO, de wereldvoedselorganisatie van de Verenigde Naties. Daardoor kunnen boerenfamilies in Ethiopië, Tanzania en Kenia investeren in betere zaden en een betere afzet van hun producten.