Upzwam

Wie aan het begin van zijn opleiding engineering had gezegd dat hij in de voedingssector terecht zou komen, was door Jim Bisschop voor gek verklaard. Toch liep het zo. Samen met zijn compagnon startte hij UPZWAM, een onderneming die eetbare paddenstoelen kweekt op voedingsbodems gemaakt van reststromen als houtsnippers en koffiedik, en daarnaast de techniek ontwikkelt om op deze manier stadslandbouw te bedrijven.

“Mijn doel is om circulaire economie en techniek samen te brengen en het resultaat daarvan is in dit geval een voedselproduct”, legt Bisschop uit. Dankzij een module milieugerichte ontwikkeling en een project over duurzaamheid, werd hij zich tijdens zijn opleiding bewust van de invloed die ingenieurs hebben op hun omgeving. Om iets met die kennis te doen, voelde als een logische stap. De vraag was alleen, waar te beginnen?

“Als kind barstte ik al van de ideeën, ze werden alleen nooit heel concreet. Ik had vooral een sterke wil om dingen te veranderen. Als tiener besloot ik dat ik twee keuzes had: óf ik ga de politiek in, want dan mag ik iets zeggen over hoe anderen iets moeten doen, óf ik word ondernemer en dan ga ik een product maken, op precies de manier zoals ik denk dat het moet zijn. Nou, het werd dus dat laatste.”

De vage ideeën hebben inmiddels plaatsgemaakt voor een concrete droom. “Mijn compagnon en ik ontwikkelen een techniek waarmee we in iedere stad ter wereld circulaire paddenstoelenkwekerijen kunnen bouwen, die zijn afgestemd op het aantal inwoners van de plek, zodat vraag en aanbod in balans zijn en alle nutteloze distributie en tussenproducenten uit de keten verdwijnen.”

De eerste ‘slimme kwekerij’ wordt aan huis gebouwd, in Almere. Over hun allereerste paddenstoel, een oesterzwam, waren ze niet tevreden. “Hij had niet de juiste vorm. Maar we zitten nog in de opbouwfase en het wordt steeds beter, dat is heel gaaf om te zien.” Uiteindelijk willen ze 500 kilo champignons kweken in vijftig dagen. “Als dat gelukt is, is het de volgende stap om die techniek te faciliteren aan ander stadslandbouwers die zich bij ons aansluiten.”

Het telen werkt als volgt: paddenstoelen groeien in de natuur op compost en op hout. Deze voedingsbodem wordt nagebootst met een mix van koffiedik en houtsnippers, twee reststromen. Vervolgens wordt de bodem behandeld met warmte, waardoor de ideale leefomstandigheden voor paddenstoelen ontstaan. De koffiedik en houtsnippers worden aangeleverd door een grondstoffencollectief van bedrijven en particulieren, die de circulaire economie in Almere proberen aan te jagen, door zoveel mogelijk reststromen van de stad, binnen de stad proberen te verwerken.

Het aantal paddenstoelentelers in Nederland is de afgelopen jaren sterk gedaald. In 1995 waren het er 700, in 2016 nog 132, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Toch is er vanuit de reguliere paddenstoelentelers maar mondjesmaat interesse voor hun circulaire manier van kweken, merkt Bisschop. “Er zitten ook wel vooruitstrevende types tussen, maar de meeste telers houden heel erg vast aan de oude economie. Ze denken: hoe meer ik produceer, hoe lager de kostprijs, dus hoe beter het is. En dat is jammer, want het probleem dat we proberen te tackelen is best complex, zeker als opgedane kennis niet wordt uitgewisseld.”

Om die reden meldde hij zich een aantal maanden geleden ook aan bij de Food Forward Track. “Door samen te werken met anderen kom je vaak tot nieuwe inzichten.” Tijdens de Track wordt een groep professionals uit de agrofoodsector uitgedaagd na te denken over oplossingen voor regionale voedselvraagstukken. Het resulteerde in enkele concrete plannen voor zowel de voedselketen als zijn eigen onderneming.

“Als groep willen we inzetten op de verbinding tussen boer en consument. Mensen hebben vaak geen idee wat het ene product duurzamer maakt dan het andere. Samen met een andere deelnemer, Michiel van den Berg, onderzoeken we nu of we onze activiteiten deels kunnen bundelen. Hij ontwikkelt eten op basis van insecten, wij bouwen aan een circulair paddenstoelkweeksysteem. Samen hebben we best een verhaal te vertellen.”

Jim Bisschop | Almere
Food Forward Midden Oost-Nederland

Bisschop is medeoprichter van UPZWAM, een bedrijf dat een circulair systeem ontwikkelt om paddenstoelen te kweken.