Vier nieuwe concepten zetten in op de kracht van West-Brabant & Zeeland

Met het beste concept werd Boer EN Zorg uitgeroepen tot winnaar van Rabo Food Forward West-Brabant en Zeeland. Als het aan de initiatiefnemers van dit plan ligt, eten alle bewoners in Zeeuwse zorgcentra straks hutspot, boerenkool en een vlaflip uit hun eigen dorp.

De deelnemers van de track ontmoetten elkaar begin vorig jaar persoonlijk tijdens het Food Forward start event, maar door de uitbraak van het coronavirus moest het vervolg al snel online plaatsvinden. Het kon hun enthousiasme niet temperen. Op het sluitstuk van Rabo Food Forward bepleitten die vier finalisten hun ideeën vol vuur voor drie juryleden: directeur Kathleen Goense van de Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie, Frederike Praasterink, lector Future Food Systems aan de HAS Hogeschool, en Frank Balkenende, die als verslaggever voor de Provinciale Zeeuwse Courant veel over landbouw en eten schrijft.

Goed boeren geeft energie

Aardbeien- en frambozenteler Peter van der Avoird uit Bavel heeft dankzij de nieuwste tuinbouwtechnologie nog maar één hectare nodig waar hij er voorheen 55 gebruikte. ‘Die overgebleven grond kunnen we teruggeven aan de natuur’, zegt hij.

Maar dat is nog niet alles. Vijf jaar geleden verving hij de gasketel door een WKO, een warmte- koude-opslag. Hiermee kan Van der Avoird heel gericht het klimaat op zijn bedrijf beheersen. En wat blijkt? Hij houdt aan het eind van het jaar warmte over – zoveel zelfs dat hij er vierhonderd woningen mee kan verwarmen.

Althans: dat zou hij kunnen, maar daarvoor is samenwerking met overheden noodzakelijk. Hij zegt te willen ‘kietelen’ en ‘gedachten in de week te willen leggen’, om uit te dagen verder te kijken dan het eigen hokje.

Boer EN Zorg

Het tweede idee is Boer EN Zorg. De vier leden – ze noemen zichzelf nuchter ‘de boer’, ‘de logistieke man’, ‘de kok’ en ‘de olieman’ – willen dat zorgcentra straks maaltijden serveren die bereid zijn met louter streekproducten. Die worden dan rechtstreeks aangekocht bij de boer, vervoerd naar het zorgcentrum en daar bereid door een kok.

Het eten in zorgcentra laat kwalitatief nog wel eens te wensen over, zo bleek uit ‘informeel onderzoek’. Sterker: sommige ouderen zijn zelfs ondervoed. Denken jullie wel na over de strenge normen waaraan zorgcentrummaaltijden moeten voldoen, wil jurylid Frank Balkenende weten. Zeker wel riposteert Tim Moerman (‘de boer’): exact hierom werken ze samen met een ervaren kok.

Zeeuwse Vlaamse frieten

De case van Denis en zijn zonen. Denis Steijaert liep een dag op het strand bij Cadzand met zijn zoons Joep, Toon en Dirk. De vierde generatie aardappelboeren in Zeeuws-Vlaanderen, maar hoe moest het verder, nu ze hun mooie frietaardappelen steeds vaker in veevoer zien verdwijnen?

Daar filosofeerden ze over, met de voeten in het water op een lome zomerdag. Ze kregen trek, volgden hun neus en stonden even later een frietje te eten bij een strandtent.

Een idee was geboren.

De zoons investeerden in een schil- , een schrap en een sorteermachine. Gingen zelf snijden en de klanten opzoeken. Thuis bezorgen, zelfs. Inmiddels heeft restaurant De Kromme Watergang de friet van de Steijaerts op de kaart staan, en als het aan de familie ligt zullen veel adressen volgen. Die dag in Cadzand, vertelt Denis, misten ze de friet van thuis. ‘En die gunnen we jullie ook.’

Regionale Schijf van Vijf

Het laatste idee is de Regionale Schijf van Vijf. Toen ondernemer Franca van Nunen van Den Haag naar Breda verhuisde, wilde ze graag koken met lokale producten. Maar waar die te vinden? Dat probleem moesten meer mensen hebben, vermoedde ze, en ze bedacht de Regionale Schijf van Vijf, een fysieke papieren wijzer die in één oogopslag laat zien wáár je wát kunt kopen. Tegelijkertijd moet het initiatief producenten helpen om hun producten beter aan de man te kunnen brengen.

Dat kan bijvoorbeeld door hen te koppelen aan boerderijwinkels, maar, zegt Van Nunen: je kunt ook denken aan een bezorgservice, of een automatiek waar je geen kroket, maar een bloemkool uit haalt. Fijn voor de klant, die lekker lokaal kan eten, maar ook voor de producent die er zo een eerlijkere prijs voor krijgt.

Vier winnaars krijgen financiële stimulans

Waarom Rabobank dit doet, vraagt interviewer Max Christern aan John Oostvogels, directeur Food en Agri van Rabobank in deze regio. Omdat, antwoordt die, we voor een enorme uitdaging staan. Er is een transitie nodig om op een duurzame manier aan voedsel te komen. Tegelijkertijd blijft de wereldbevolking maar groeien. Actie is dus vereist, en wat is mooier dan ondernemers met een idee steunen zodat ze hun plan kunnen waarmaken? ‘Als bank moet je niet trekken’, zegt Oostvogels. ‘Je moet juist een duwtje geven.’

Onderwerpen die in deze regio spelen zijn verzilting en droogte. Het gebied heeft veel sterke punten: het is uitstekend ontsloten, dicht bij Rotterdam en Antwerpen, trekt toeristen aan, heeft opvallend veel boomkwekerijen én er worden in verhouding ontzettend veel plantaardige producten verbouwd. ‘De Winkel van Sinkel van Nederland’, zegt Oostvogels. ‘Deze regio mag best wat trotser op zichzelf zijn.’

De jury beloont Boer EN Zorg met de hoofdprijs, een cheque van € 2000. De andere drie finalisten krijgen elk € 1000 om hun plan verder te brengen. Wat Rabobank betreft zijn alle vier de plannen levensvatbaar. John Oostvogels: ‘Ik heb hier vandaag vier winnaars gezien.’

Food Forward is een initiatief van de Rabobank, dat mensen uit de hele voedselketen bijeenbrengt en stimuleert oplossingen te bedenken voor het voedselvraagstuk. Een niet mis te verstane uitdaging. In 2050 moeten 10 miljard monden worden gevoed. De Food Forward Track start met het in kaart brengen van de uitdagingen in de regio en werkt vandaaruit naar oplossingen toe.