De megatrends die Nederland gaan kleuren

Vergrijzing van de wereldbevolking, klimaatverandering, open grenzen en de toenemende invloed van ICT op het leven van elke dag. Wat betekenen deze wereldwijde ontwikkelingen de komende jaren voor de mensen en bedrijven in Nederland? En waarom houdt de Rabobank zich daarmee bezig?

Bankieren voor de wereld van overmorgen

Over 'De wereld van overmorgen', de toekomst van Nederland, hebben onderzoekers van de Rabobank in 2015 gesproken met tientallen wetenschappers en honderden medewerkers, klanten en maatschappelijk vertegenwoordigers. Belangrijke uitkomst: de toekomst van Nederland is niet los te zien van megatrends in de wereld, rondom bevolkingsgroei, klimaatverandering en ICT. Daarnaast komen drie economisch-maatschappelijke ontwikkelingen naar voren, die specifiek zijn voor Nederland zelf:

  • de financiële levensloop van mensen (sparen, opleiding, huis kopen, zorg, pensioen) 
  • het verdienvermogen van bedrijven (van het groeiperspectief voor bedrijven en innovatie tot ondernemerschap)
  • de leefomgeving (van energie, regionale groei en krimp tot diversiteit en de rol van de overheid)

Onder de titel 'De wereld van overmorgen' brengt de Rabobank publicaties uit over deze ontwikkelingen. Dat gebeurt van begin april tot half juni 2016, op de website van de Rabobank.

Bijdragen aan welvaart en welzijn

Het in kaart brengen van deze ontwikkelingen hoort bij de verantwoordelijkheid die de gesprekspartners zien voor de Rabobank en die onderdeel is van de strategie van de bank. ‘Onze missie in Nederland is: als klantgerichte coöperatieve bank een substantiële bijdrage leveren aan welvaart en welzijn. Dat kunnen we alleen maar als we de ontwikkelingen kennen waar onze klanten mee te maken hebben en waar de bank een rol in zou kunnen vervullen', zegt Hans Stegeman, als econoom bij de Rabobank verantwoordelijk voor speciale onderzoeksprojecten. 'De relevante economische en maatschappelijke ontwikkelingen brengen we niet alleen van achter ons bureau in kaart, maar juist in gesprek met wetenschappers, met medewerkers, met klanten en maatschappelijk vertegenwoordigers. Uit die gesprekken blijkt dat veel mensen bezig zijn met de toekomst. Ze vinden de toekomst onzeker en zoeken daarom houvast in vroeger, toen alles beter was, of in het vasthouden van wat ze nu hebben. Een goed gesprek over de toekomst van Nederland leidt ook altijd tot de constatering dat we in een rijk en mooi land leven, en dat we dat graag zo willen houden.'

'Een goed gesprek over de toekomst van Nederland leidt altijd tot de constatering dat we in een rijk en mooi land leven, en dat we dat graag zo willen houden.'

Hans Stegeman, econoom bij de Rabobank, verantwoordelijk voor speciale onderzoeksprojecten

Megatrends

Uit de studies en gesprekken komen vijf megatrends naar voren, die overmorgen kleur geven aan Nederland en de Nederlandse economie:

  • Meer mensen, een andere bevolkingsopbouw en grotere steden. Wereldwijd woont nu de helft van de mensen in stedelijke gebieden en in 2050 zal dat 70 procent zijn. Intussen verandert ook de bevolkingsopbouw. Is de bevolkingsopbouw in Nederland al jaren minder uitgesproken dan in een land zoals Nigeria (waar heel veel kinderen zijn en betrekkelijk weinig oudere mensen), de komende decennia wordt die bevolkingsopbouw in Nederland nog veel gelijkmatiger. Dat betekent nog meer senioren en minder jongeren en kinderen.
    Kijktip: op de website van 'De wereld van overmorgen' kun je zelf kijken hoe de bevolkingsopbouw in Nederland, Nigeria en Japan er uit ziet in 1990, 2016 en 2050. 
  • Klimaatverandering. Het klimaatakkoord dat eind 2015 in Parijs is gesloten, is ook belangrijk voor Nederland. Laat deze ontwikkeling de Rabobank koud? Coert Beerman, directeur Wholesale Nederland & Afrika: 'Wat is de rol van de Rabobank bij het verminderen van klimaatverandering? Hoe kunnen we de energietransitie financieren? Zouden we als bank niet regisseur moeten zijn in een veranderende samenleving?' Klimaatveranderingen zorgen voor een stijgende zeespiegel. Wat gebeurt er in Nederland als de zeespiegel stijgt? Of de zeespiegel 0,25 of 0,50 meter omhoog gaat, maakt een enorm verschil in gevolgen voor het dagelijks leven en op de economie.
    Kijktip: op de website van 'De wereld van overmorgen' kun je zelf kijken wat 0,25, 0,50 of zelfs 1,00 meter stijging van de zeespiegel betekent voor Nederland en voor de economie.
  • Internationale afhankelijkheid: de wereld is één marktplaats, mensen en goederen reizen de hele wereld over. Als open land en open economie profiteert Nederland daar volop van, maar is ook afhankelijk en moet inspelen op veranderingen. Waren de westerse landen ooit toonaangevend in de internationale economie, nu komt de eer toe aan Azië. China alleen al zal in 2025 tekenen voor meer dan 20 procent van de wereldeconomie, tegen krap 15 procent voor de Verenigde Staten. De internationale afhankelijkheid betekent ook dat geopolitieke ontwikkelingen die ver van het Nederlandse bed lijken, zoals de onrust in het Midden-Oosten, invloed hebben op welzijn en welvaart in Nederland.
  • Innovatie, met de kracht en de dreiging van ICT. Technologieën als 3D-printen, zelfrijdende auto’s, het internet dat talloze apparaten aanstuurt en verbindt (het internet der dingen), kunstmatige intelligentie, big data en bio- en nanotechnologie gaan de samenleving de komende jaren ingrijpend veranderen, zo is de overtuiging van experts. Nieuwe technologie kan vernieuwende bedrijven razendsnel groot maken, maar ook traditionele bedrijven in hoog tempo naar de afgrond helpen. 'Een van de sociaal-economische bedreigingen is dat ICT zorgt voor baanloze economische groei', zegt Heidi van Woudenberg, directievoorzitter Rabobank Rijn en Veenstromen. 'Toch geloof ik dat ICT veel mogelijkheden biedt en bij kan dragen aan nieuwe welvaart. Hoe verdelen we die welvaart zo dat die bijdraagt aan het welzijn van ons allemaal?'

    Wereld van morgen

  • De economie van overmorgen: In de economie komen alle trends samen. Maar ook vanuit het financieel-economisch systeem komen ontwikkelingen die onze toekomst bepalen. Schuldafbouw, mondiale economische onevenwichtigheden, ongekend monetair beleid, allemaal ontwikkelingen die de economische omgeving in Nederland de komende jaren mede bepaalt.

Lees en bekijk hier de eerste uitgebreide longread 'De wereld van overmorgen; de megatrends'.

Wat betekent de wereld van overmorgen voor de Rabobank?

Lees ook