9. Betekenisvolle coöperatie

Midden in de samenleving

De Rabobank staat dicht bij haar klanten. Vanuit onze coöperatieve oorsprong en sterke lokale wortels, pakken wij onze rol als maatschappelijke bank: door actief deel te nemen aan vele lokale initiatieven, door zowel zakelijke als particuliere klanten bij te staan en door duurzaamheid hoog in het vaandel te houden.

Maatschappelijke impact
Klik op de infographic voor de pdf-versie

Als grootste financier van het MKB, marktleider in de landbouw en voedselsector en een vooraanstaande bank voor particulieren en ondernemers, spelen we een belangrijke rol in de Nederlandse samenleving. Door onze steun aan de samenleving geven we de coöperatie een herkenbaar gezicht en onderscheiden we ons van andere banken. De Rabobank is via haar leden en klanten verbonden met de toekomst van Nederland: gaat het goed met onze klanten, dan gaat het goed met ons.

Wereldwijd stimuleren we zelfredzaamheid via Rabobank Foundation, zorgen we dat meer mensen in ontwikkelingslanden toegang krijgen tot financiële diensten via Rabo Development en moedigen we klanten aan om stappen te zetten richting een duurzamere toekomst.

Wij geven vorm aan onze duurzaamheidsambities door onze particuliere en zakelijke klanten te ondersteunen bij verduurzaming. Dat doen we met kennis, netwerk en financiёle oplossingen. Daarnaast versnellen we de verduurzaming van de landbouw en de voedselvoorziening en versterken we lokale gemeenschappen. Tot slot gaan we onverminderd voort met het duurzamer maken van onze eigen bedrijfsvoering en het verlagen van onze ecologische voetafdruk. Dat is het getal dat weergeeft hoeveel biologisch productieve grond- en wateroppervlakte we per jaar gebruiken om ons consumptieniveau te kunnen handhaven en onze afvalproductie te kunnen verwerken.

Bedrijven: lenen en verbinden

Binnen Nederland zijn wij de grootste financier van het MKB. Veel ondernemers met goede plannen lenen wij geld. Mocht een lening op de gebruikelijke manier niet haalbaar zijn, dan komen wij meestal met alternatieven.


Zo kan een constructie denkbaar zijn, waarbij de klant via crowdfunding geld ophaalt en de bank het laatste stukje bijspringt. Ook koppelen wij innovatieve ondernemers aan particuliere geldschieters, bijvoorbeeld voormalige ondernemers die hun geld willen steken in jonge mensen met een frisse blik of een verrassend idee. Dat gebeurde in 2015 bijvoorbeeld tijdens onze zeven 'Meet & Grow'-evenementen. De Rabobank kijkt dus verder dan alleen de ouderwetse manieren van financieren: we treden steeds vaker op als financieel regisseur.

Lees meer over Meet & Grow

Duurzame koplopers willen we graag stimuleren. Daarom heeft de Rabobank eind 2015 samen met de Europese Investeringsbank (EIB) de Rabo Impactlening geïntroduceerd: een zakelijke lening met rentekorting speciaal voor duurzame bedrijven. Bedrijven die voldoen aan geselecteerde duurzaamheidskeurmerken, komen bij een nieuwe financiering in aanmerking voor een rentekorting. Afhankelijk van de looptijd kan deze oplopen tot 1,2 procent.

Meer informatie staat in het jaarverslag

Particulieren: toegang voor iedereen

De Rabobank helpt klanten in Nederland om zo lang mogelijk verantwoord en zelfstandig te blijven bankieren. Van junior tot senior en van onbekwaam tot zelfredzaam.

Met ons programma Samen Bankieren ondersteunen wij speciale doelgroepen met extra service: jongeren, ouderen en kwetsbare klanten. Zo brengt de Rabo Geld Express contant geld naar ouderen die niet meer in staat zijn om zelf te pinnen. De bank organiseert vele workshops waarin ouderen of gehandicapten leren omgaan met internetbankieren of mobiele bankdiensten. Elk jaar staan veel collega's van de Rabobank voor een klas jonge kinderen om uit te leggen hoe een bank werkt ('Bank voor de klas'). De website B.O.E.G. (Baas Over Eigen Geld) leert jongeren hoe zij met geld kunnen omgaan.

Lees meer over onze activiteiten voor speciale doelgroepen: ouderen, jongeren en mensen met een beperking

Winst delen met de samenleving

Sinds jaar en dag is de Rabobank een bank die midden in de samenleving staat. Wij versterken de lokale leefomgeving door diverse lokale initiatieven te ondersteunen op economisch en maatschappelijk vlak.

Dat loopt van support voor lokale verenigingen tot onderzoek naar groeikansen van de regionale economie.

Elk jaar zetten wij een deel van onze nettowinst apart als investeringsbron voor dit soort projecten. Onze leden besluiten uiteindelijk waar we dit geld aan besteden. Via dit coöperatief dividend hebben wij een blijvende positieve impact op Nederland. In 2015 hebben we op deze manier 62,2 miljoen euro teruggegeven aan de samenleving.

Een voorbeeld: toen in 2015 het kantoor van de Rabobank in het Brabantse Waspik ging sluiten, besloot lokale Rabobank De Langstraat het pand niet te koop te zetten. De bank wilde de ruimte beschikbaar stellen voor lokale, maatschappelijke initiatieven. Bewoners en ondernemers van binnen en buiten het dorp droegen ideeën aan. In een speciale verkiezing wezen zij het idee voor miniwinkelcentrum 't Binnenhof aan als winnaar. Dit is een laagdrempelige en betaalbare plek waar startende ondernemingen zich mogen vestigen, ook al kunnen zij de huur voor een eigen winkelruimte niet of amper opbrengen.

Lees meer over Waspik: kleine kansen voor grote starters

In 2016 zetten we dit soort activiteiten met kracht voort, zodat we het ondernemend vermogen van Nederland kunnen verbeteren, de optimale levensloop stimuleren en de leefomgeving versterken.

Ondersteunen nieuwe coöperaties

Nu het bedrijfsleven het moeilijk heeft en de overheid een stap terug doet, krijgt de Nederlandse samenleving te maken met sociale, economische en ecologische vraagstukken. Oplossingen liggen veelal op het vlak van samenwerken en delen. Actieve burgers en ondernemers slaan regelmatig de handen ineen. Bij zulke initiatieven blijkt de coöperatie als rechtsvorm vaak zeer geschikt. Dit organisatiemodel is daardoor in opmars. In 2015 waren er in Nederland circa 4.700 coöperaties met een gezamenlijke omzet van 125 miljard euro.

Coöperaties zijn vooral in opkomst in de sectoren energie, zorg, kinderopvang, kredietverlening, regionale ontwikkeling en onderlinge verzekeringen. Ook zzp'ers en kleine ondernemingen kiezen steeds vaker voor een coöperatie. Nieuwe coöperaties streven niet alleen economisch voordeel voor de aangesloten leden na, maar bijvoorbeeld ook duurzaamheid en werkgelegenheid.

Wij delen onze kennis en netwerken graag met lokale en regionale coöperatieve initiatieven. Zo bieden wij sectorkennis over het MKB en de publieke sector, geven wij advies over het oprichten van een coöperatie en tips over de inzet van mensen. We brengen zakelijke netwerken in contact met elkaar. En natuurlijk kunnen coöperaties bij ons aankloppen voor betalingsverkeer of verzekeringen.

Maatschappelijke sponsoring

De Rabobank stimuleert een vitalere samenleving. Hockey, paardensport en wielrennen zijn de belangrijkste sporten die we steunen in Nederland: van amateurs tot de wereldtop. Eind 2015 maakten we bekend dat we ons sponsorbeleid zullen aanpassen. De focus komt vanaf 2017 meer te liggen op lokale sponsoring, om nog dichter bij onze klanten te komen. Deze verschuiving betekent dat we de aflopende contracten met de landelijke paarden- en wielersport niet verlengen.

We zijn hoofdsponsor van de Nederlandse tak van Special Olympics, 's werelds grootste sportorganisatie voor mensen met een verstandelijke beperking. We stimuleren het bedrijfsleven om te investeren in gehandicaptensport door samen te werken met Fonds Gehandicaptensport. We steunen het Jeugdsportfonds, dat ervoor zorgt dat ook kinderen die om financiële redenen geen lid kunnen worden van een sportvereniging, toch bij een club kunnen aansluiten.

280 meaninful cooperative kunstKunst en cultuur zijn de barometer van de samenleving en daarom vindt de Rabobank het belangrijk daar een structurele bijdrage aan te leveren. Dat doen we door te verzamelen via de Rabo Kunstcollectie en deze in samenwerking met culturele partners te delen met het grote publiek. En daarnaast is er aandacht voor talentstimulering door bijvoorbeeld samen te werken met de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Vanuit ons cultuursponsorbeleid richten we ons verder op klassieke muziek via een partnership met de Bachvereniging.

De betrokkenheid van lokale Rabobanken bij vele verenigingen binnen hun werkgebied vormt de ondersteuning van een belangrijke hoeksteen van de samenleving en onderstreept de maatschappelijke betrokkenheid van de Rabobank. Ze nemen daarmee een bescheiden aandeel in deze clubs, die op hun beurt weer een grote rol spelen in de samenleving.

In 2015 ging bijna 42 miljoen euro naar maatschappelijke sponsoring.

Lees meer over:
Sponsoring
De Rabo Kunstcollectie

Rabobank Foundation: zelfredzaamheid stimuleren

Investeren in mensen die hard werken om op eigen benen te kunnen staan, in eigen land en ver daarbuiten. Dat is het idee achter Rabobank Foundation. Ons maatschappelijk fonds zet zich al ruim veertig jaar in om kansarme mensen een beter perspectief bieden door ze zelfredzaam te maken.

In Nederland ligt de focus van het fonds op de participatie van kwetsbare groepen in de samenleving. We werken samen met maatschappelijke organisaties en sociale ondernemingen, bijvoorbeeld om de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te bevorderen en om sport toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. In Nederland hebben 740.000 mensen direct of indirect baat bij ondersteuning door Rabobank Foundation.

In ontwikkelingslanden in Afrika, Azië en Latijns-Amerika helpt Rabobank Foundation kleine boeren bij het opbouwen van een zelfstandig bestaan. Circa 400.000 boeren en arme plattelandsbewoners profiteren van de ondersteuning van Rabobank Foundation. We verstrekken leningen voor werkkapitaal en investeringen aan coöperaties. Hierdoor beschikt de coöperatie over middelen om leningen te verschaffen aan haar leden tegen eerlijke, marktconforme condities.

Het maatschappelijke fonds van de Rabobank ondersteunde in het buitenland eind 2015 meer dan 290 projecten bij ruim driehonderd projectpartners, bestaande uit voornamelijk producentencoöperaties en spaar- en kredietcoöperaties in 24 landen. In Nederland steunt de Foundation 53 projecten. Eind 2015 heeft Rabobank Foundation meer dan 29 miljoen euro aan leningen en garanties uitstaan.

Lees meer over Rabobank Foundation

Rabo Development: bankieren mogelijk maken

'Reaching the unbanked'. Onder dat motto wil Rabo Development de toegang tot financiële diensten in ontwikkelingslanden en opkomende markten vergroten. Want wie kan betalen, sparen en lenen, verhoogt zijn kansen op ontwikkeling.

Daarom investeert Rabo Development in financiële instellingen in Afrika en Latijns-Amerika die zich richten op plattelandsgebieden en de agrarische sector. Rabo Development neemt een minderheidsaandeel in deze partnerbanken, verschaft kapitaal en deelt kennis via management en technische assistentie. De partnerbanken van Rabo Development bedienen ruim zes miljoen klanten.

Lees meer over Rabo Development

Duurzaamheid stimuleren

De Rabobank streeft naar een duurzame samenleving. Daar passen wij onze eigen bedrijfsprocessen en dienstverlening op aan, maar tegelijkertijd stimuleren we onze klanten ook een bijdrage te leveren. Onze focus en ambities tot 2020 staan in de nota 'Samen Duurzaam Sterker'.

Lees meer over Samen Duurzaam Sterker in het jaarverslag

Wij willen een versnelling teweegbrengen in het duurzaam maken van de wereldwijde landbouw en voedselvoorziening. Het voeden van de gehele wereldbevolking wordt een steeds grotere uitdaging. Duurzaamheid speelt in onze ogen een sleutelrol bij de oplossing van dit probleem. De vitaliteit van gemeenschappen willen we ook versterken. In Nederland richten we ons daarbij op duurzaamheid, economische vitaliteit en leefbaarheid in zorg en wonen.

Voor particuliere klanten die duurzaam willen bankieren, hebben we verschillende mogelijkheden. Zo stimuleren we duurzaam beleggen, waarbij financieel rendement net zo belangrijk is als maatschappelijke impact. Ook informeren we klanten over de mogelijkheden en financiële gevolgen van de verduurzaming van hun woning en bieden we producten aan die dat mogelijk maken. Twintig lokale Rabobanken organiseerden in 2015 Slim Verbouwen-bijeenkomsten. Daar komen klanten in contact met experts op het gebied van energiebesparing, opwekking van duurzame energie, aannemers en adviseurs van de Rabobank. Zo willen we dat klanten met duurzame wensen passende producten vinden bij ons.

duurzaamheid

Productiekosten verlagen, minder grondstoffen gebruiken, de consument raken met duurzame producten. Met deze uitdagingen en vraagstukken heeft elke onderneming te maken.

Daarom helpen wij onze zakelijke klanten bij de stapsgewijze verduurzaming van hun bedrijf. Elk jaar maken we een 'klantfoto' waarin we vastleggen hoe duurzaam het bedrijf is. Dat gebeurde in 2015 in totaal 54.000 keer.

Op die manier kunnen we kennis en kansen op dit terrein met klanten delen en krijgen we daarmee beter inzicht in het beperkt aantal relaties dat niet voldoet aan ons duurzaamheidsbeleid: dat is minder dan 0,3 procent van ons totale klantenbestand. Door regelmatig in gesprek te gaan over hun status, houden we duurzaamheid op het netvlies van onze klanten. In het programma Circular Economy Challenge begeleidden we in 2015 negen bedrijven bij het ontwikkelen van een businesscase op het gebied van circulair ondernemen.

We formuleren onze visie op kansen voor verduurzaming van de agrarische waardeketens van soja, palmolie, rietsuiker, bosbouw, rundvlees, zuivel, vis, koffie, cacao en biomaterialen. We delen deze ideeën in zogenoemde Ronde Tafels om de verduurzaming in de ketens te versnellen en werken met onze klanten samen om de uitkomst van deze dialogen om te zetten in een duurzame bedrijfsvoering.

Ook onze bedrijfsvoering en ons eigen doen en laten wordt steeds duurzamer. We verlaagden onze ecologische voetafdruk met 3,1 procent per fte ten opzichte van 2014. We integreren duurzaamheid in toenemende mate in opleidingen van onze medewerkers. Op die manier kunnen zij klanten adequaat te woord staan over dit thema. Tot slot meten we de perceptie van collega's en klanten over de duurzame bijdrage van de Rabobank.

Lees meer over duurzaamheid in het jaarverslag 2015

Bedrijfsstructuur

Na een intensieve interne dialoog heeft de Rabobank in december van 2015 besloten haar eigen coöperatieve structuur ingrijpend te wijzigen. Vanaf 1 januari 2016 is de Rabobank één coöperatie, met één bankvergunning en één bankbalans. In de nieuwe structuur hebben leden een grotere stem. Lokale ledenraden gaan zich nog meer richten op de lokale dienstverlening van de bank en op haar rol in de maatschappij.

Lees hier meer over in het hoofdstuk Organisatiestructuur

Betekenisvolle coöperatie

Intensieve, efficiënte landbouw en voedselproductie dragen bij aan het verbeteren van de voedselvoorziening en aan het realiseren van klimaatdoelstellingen.

Toch ontbreekt in diverse landen breed maatschappelijk draagvlak voor deze productiewijze. Hoe gaat de Rabobank om met dat spanningsveld?

Wereldwijd zal in 2050 de vraag naar voedsel 60 procent groter zijn dan nu. Dat komt doordat de wereldbevolking groeit van zeven naar ruim negen miljard mensen, die gemiddeld ook nog eens welvarender zullen zijn.

Om dat voedsel te kunnen produceren zijn er steeds minder natuurlijke hulpbronnen beschikbaar, zoals (extra) landbouwgrond en zoet water. Bovendien is het belangrijk dat de productie minder belastend is voor het milieu, bijvoorbeeld als het gaat om uitstoot van broeikasgassen, die verantwoordelijk zijn voor klimaatverandering. Er zal dus 'meer met minder' moeten worden geproduceerd: meer voedsel met minder gebruik van natuurlijke hulpbronnen, minder verspilling en minder milieubelasting.

Hoogproductieve en efficiënte vormen van landbouw en veehouderij vullen deze uitdaging goed in. Meer productie per hectare, per dier, per liter water en per kilo kunstmest is goed voor de voedselvoorziening. Ook zorgt het doorgaans voor een lagere uitstoot van broeikasgassen per kilo product.

Moderne technieken helpen boeren en tuinders om deze efficiencywinst te realiseren. Zo zijn er global positioning-systemen (GPS) en plant- en bodemsensoren die in irrigatiesystemen de efficiëntie van water en gewasbeschermingsmiddelen significant verhogen. Drones volgen de activiteit van vee en gewassen, robots en sensortechnologie observeren het gedrag en de melkopbrengst van koeien. Veel van deze technologieën die zorgen voor efficiency en milieuwinst, zijn aantrekkelijk voor bedrijven die professioneel gerund worden en beschikken over een bepaalde schaalgrootte.

Duurzaamheid is echter een breed begrip. Het gaat bijvoorbeeld ook over dierenwelzijn en een zo natuurlijk mogelijke productiewijze. Dergelijke diervriendelijkere en biologische productiesystemen zijn echter vaak minder intensief, kennen een lagere productiviteit, hebben meer land nodig en zorgen voor een hogere broeikasgasuitstoot per kilo product.

Diervriendelijke en biologische landbouw speelt vaak wel een voortrekkersrol in het agenderen en vinden van alternatieve oplossingen op het gebied van dierenwelzijn en de inzet van antibiotica en gewasbeschermingsmiddelen. Daarmee is de biologische landbouw een krachtige aanjager van verbeteringen in de gangbare, intensieve landbouw. Denk aan de toepassing van biologische gewasbescherming met behulp van insecten in de reguliere tuinbouw of het halveren van het antibioticagebruik in de Nederlandse veehouderij in de afgelopen jaren. Er liggen dus kansen om het beste van twee werelden te combineren.

Naast feiten en wetenschappelijke onderbouwing, is er ook de maatschappelijke beleving, die vaak meer op gevoel gebaseerd is. Tegelijkertijd hebben sectoren en ondernemers overal ter wereld maatschappelijk draagvlak nodig als 'license to operate'.

In met name Nederland en andere landen in het noordwesten van Europa hechten sommige consumenten veel belang aan het 'biologische', 'natuurlijke' en 'diervriendelijke' karakter van voedselproductie. Buiten Noordwest-Europa leeft dit veel minder. Daar ligt het accent meer op efficiency, die ondernemers in staat stelt om productiekosten te verlagen, te investeren in duurzame nieuwe technologie en om financiële buffers op te bouwen. Schaalvergroting is daarbij een mogelijk middel en geen doel op zich.

De Rabobank neemt verantwoordelijkheid voor de financiering van de food- en agri-business in de breedte, inclusief biologische en niet-biologische reguliere bedrijven. Bij financiering kijken we of het bedrijf ook over tien jaar nog bestaansrecht en maatschappelijk draagvlak heeft. Bedrijven die bovengemiddeld scoren op duurzaamheid, hebben meer toekomstperspectief.

In onze contacten met klanten spelen duurzaamheidsaspecten, zoals milieubelasting, dierenwelzijn en sociale aspecten, een grote rol. Zo maken we van alle grootzakelijke klanten een zogenaamde duurzaamheidsfoto om hen te stimuleren en ondersteunen op de weg van duurzame ontwikkeling. Voorlopers kunnen zelfs in aanmerking komen voor gunstigere financieringsvoorwaarden. Wereldwijd streeft de Rabobank bij alle financieringen naar op wetenschappelijke inzichten gebaseerde minimumeisen aan dierenwelzijn, sociale aspecten en milieubelasting. Per regio gelden daar bovenop, waar relevant, additionele eisen gebaseerd op wet- en regelgeving, specifieke marktomstandigheden en maatschappelijke voorkeuren.

Ook spreken we met klanten over het maatschappelijk draagvlak voor hun activiteiten en spoort ze klanten aan tot een actieve dialoog met de maatschappij. Dit is een onderdeel van de risico-afweging die wij maken. De Rabobank neemt ook zelf verantwoordelijkheid op het gebied van maatschappelijke bewustwording en educatie rondom dilemma's als deze. Dat gebeurt in presentaties, rapporten en actieve betrokkenheid bij rondetafeldiscussies met een breed palet aan belanghebbenden.