De impact van blockchain op food- en agriketens

Wesley Lefroy, analist bij RaboResearch, onderzoekt de mogelijkheden die blockchaintechnologie biedt voor agrifoodketens. Blockchain vergroot de transparantie en efficiency in de keten en dat kan veel voordeel opleveren voor boeren, handelaren, verwerkers, supermarkten en consumenten.

Blockchain is anders dan de meeste nieuwe, digitale agritechnologieën, die vaak uitsluitend gericht zijn op één onderdeel van de food- en agriketen, zoals de boerderij of de retail/consument. Blockchaintechnologie beïnvloedt de gehele keten: simpel gezegd is blockchain een digitaal platform, dat elke transactie in de keten opslaat en verifieert. In essentie is elke overdracht in de waardeketen– of het nu gaat om grondstoffen, financiën of andere informatie - hierdoor traceerbaar.

Hoe werkt blockchain?

Alle transacties, ook wel blocks genoemd, worden opgeslagen in een soort gedeeld kasboek. Elke afzonderlijke entiteit, zoals telers of verwerkers, heeft een eigen exemplaar van het kasboek in bezit. Dat exemplaar is verbonden met duizenden andere kasboeken verspreid over het netwerk. Zodra een transactie plaatsvindt, wordt een nieuw block aangemaakt en geverifieerd door het netwerk en daarna toegevoegd aan de blockchain. Dit maakt beveiligde en bijna-directe interacties tussen bedrijven mogelijk. Belangrijk bij blockchain is dat elk block een versleuteld en niet-reproduceerbaar digitaal item is. Je kan het niet meer verwijderen, ongedaan maken of aanpassen. Alleen een nieuw item dat door de entiteiten in de keten is geverifieerd, kan de blockchain veranderen.

Blockchain in de toevoerketen van granen en oliehoudende zaden

In de sector van granen en oliehoudende zaden neemt de toepassing van blockchaintechnologie rap toe. De Australische graanhandelaar CBH maakte onlangs bekend dat het een pilot met de technologie gaat starten in zijn havertak. Ook GrainCorp, Cargill en Dreyfus zijn verschillende initiatieven gestart om de technologie te testen. De effecten voor de sector, en vooral de boeren, zijn dus wellicht dichterbij dan verwacht.

In de traditionele toevoerketen van granen en oliehoudende zaden draagt elke partij in de keten naast het fysieke graanproduct ook financiële en productspecificatieke data over. Het blockchain-systeem slaat de data van elke partij in de keten op en voegt deze toe aan de transactiegegevens in het gedeelde kasboek. Die zijn dan zichtbaar voor alle partijen die dit kasboek met elkaar delen. Zo krijgen telers toegang tot informatie over tijd en plaats van aankoop, de vraag in de markt en consumentenvoorkeuren. Hierdoor kunnen zij hun productie afstemmen op de vraag. Omgekeerd krijgen supermarkten en ̶ tot op zekere hoogte ̶ consumenten meer inzicht in de herkomst van producten, vooral op het niveau van de boer, waarbij informatie en productielocatie gemakkelijk te verifiëren zijn. Dat elke transactie direct gerapporteerd wordt, biedt efficiencyvoordelen voor zowel de graanhandelaren als de boeren. Er hoeft nu geen kruiscontrole meer plaats te vinden van gegevens die van verschillende bronnen afkomstig zijn. Daar zorgt de technologie voor.

Meer efficiency en geen betalingsrisico

Blockchaintechnologie maakt het verificatieproces van productoorsprong, kwaliteitskenmerken en productiemethoden aanzienlijk eenvoudiger. Bovendien biedt het enorme mogelijkheden in een wereld waarin consumenten steeds meer vragen om kwalitatief hoogwaardige en veilige producten en inzicht willen in de herkomst ervan. Als gevolg daarvan wordt transparantie langs de hele toevoerketen ook belangrijker voor boeren, als zij willen profiteren van de consumentgerichte marktverandering, groeiende nichemarkten en hun toegang tot bestaande markten willen zekerstellen.

Een ander voordeel van blockchain is dat betalingsrisico’s worden geëlimineerd. Bij elke transactie bestaat het risico dat de andere partij niet met geld over de brug komt. Wanneer een transactie in de blockchain wordt afgerond, wordt eerst geverifieerd of het geld beschikbaar is vóórdat de fysieke overdracht van het product plaatsvindt. Overdracht en betaling kunnen dus gelijktijdig plaatsvinden. Dit creëert nationaal en internationaal tal van mogelijkheden voor markten waar sprake is van weinig of geen vertrouwen, of waar het winnen van vertrouwen een duurdere aangelegenheid is. Markten die voorheen praktisch ontoegankelijk waren vanwege het tegenpartijrisico, kunnen nu ontsloten worden.

Hoe snel kan blockchain ingevoerd worden in food- en agriketens?

De groep bedrijven die experimenteert met blockchain groeit hard. Maar de technologie is pas van toegevoegde waarde als alle stakeholders in de blockchain betrokken zijn. Dat betekent dat iedereen die input levert, zoals leveranciers, boeren, handelaren, havenautortiteiten, banken, logistieke dienstverleners en verwerkers, op dezelfde manier digitale gegevens toevoegen aan dezelfde blockchain. Het zal echter nog heel wat tijd kosten om de toegevoegde waarde hiervan aan te tonen en om tot een goede kosten- en batenverdeling te komen. Dat blijft de voornaamste drempel voor de grootschalige invoer van blockchain.

Lees hier het volledige RaboResearch rapport.