Braziliaanse boeren zijn ‘climate smart’

Landbouw die goed is voor mens, milieu en economie

Samen sterk. In Brazilië slaan kleine boeren de handen ineen en gaan over op ‘climate-smart’ landbouw. Die heeft voordelen voor zowel economie, milieu als mens. Voor investeerders is er nog een wereld te winnen.

De Douradosregio (centraal Brazilië) drijft op landbouw. In deze regio ligt de Cerrado. Deze savannestreek is van groot belang voor de lokale economie, maar is door zijn grote biodiversiteit ook een belangrijk natuurgebied. Volgens het Wereld Natuur Fonds is nog maar twintig procent van het oorspronkelijke gebied intact. Niet-duurzame landbouw en klimaatverandering hebben grote delen van de Cerrado verwoest.

Het roer moest om

De Douradosregio telt circa 70.000 traditionele, kleinschalige boerenbedrijven. Zo’n 160 bedrijven hebben de koppen bij elkaar gestoken en vormen nu de Associação dos Produtores Orgânicos do Mato Grosso do Sul (APOMS), een coöperatie die duurzame landbouw voorstaat. APOMS traint boeren onder meer in biologisch ondernemerschap en ecologische bosbouwtechnieken. Doel is de kwaliteit van de bodem te verbeteren, zodat deze meer oplevert, en het ecosysteem van de Cerrado te herstellen.

APOMS draagt met herbebossing bij aan het herstel van het ecosysteem in de Cerrado. Foto’s: Climate-Smart Agriculture casestudies serie

“We herstellen hier de natuur, onder meer door met goed bosbeheer de oorspronkelijke vegetatie te laten terugkeren,” vertelt Olácio Komori, managing director van APOMS. “Zo planten we veel baru-bomen, een snelgroeiende inheemse soort die bekend is van de prachtige houten vloeren maar ook van zijn voedzame, caloriearme noten.”

Samen sterk

APOMS heeft ook een commercieel centrum. Adviseurs ontwikkelen hier nieuwe businessmodellen, sturen de logistiek aan en onderhandelen over inkoop- en verkoopcontracten. Deze collectieve benadering is in het voordeel van de leden. Hierdoor kunnen ze bijvoorbeeld meedingen naar lucratieve overheidscontracten: die geven een prijspremie van dertig procent voor biologische landbouwprojecten.

Het centrum doet namens de boeren ook aan belangenbehartiging. Zo werd met succes bezwaar gemaakt tegen een bestrijdingsmiddel met pesticiden, die volgens de boeren ernstige gezondheids- en milieuproblemen veroorzaken. Gevolg: er is nieuwe milieuvriendelijke wetgeving gekomen die het sproeien van pesticiden vanuit vliegtuigjes verbiedt.

Het coöperatieve en duurzame businessmodel van APOMS heeft investeerders naar de streek gelokt. Zij hebben een regionale kredietcoöperatie voor kleine boeren in het leven geroepen. Nog meer families kunnen hierdoor deelnemen aan climate-smart landbouwprojecten. Het lijkt erop dat duurzaamheid voor hen in de toekomst nóg meer vruchten af kan werpen.

Kleine boeren van APOMS runnen dit ecologische trainingcentrum.

Slimme financieringsmodellen zijn nodig

Recent onderzoek, gefinancierd door Rabobank Foundation en uitgevoerd door Alimi Impact Ventures, toont aan dat climate-smart landbouw bij investeerders namelijk nog niet goed op het netvlies staat. Het onderzoeksrapport (Impact Investing in Climate-Smart Agriculture (CSA) in Brazil”) onderzocht vijftig klimaatvriendelijke landbouwinitiatieven in Brazilië. Zes casestudies, inclusief APOMS, zijn te vinden in de Climate-Smart Agriculture Case Studies Series.

Angélica Rotondaro, co-auteur van het rapport, gelooft dat duurzame landbouw nog sterk kan groeien. Ze is ervan overtuigd dat investeerders die een hoger risico durven te nemen, voor langere tijd willen investeren en een flexibele beleggingshorizon hebben, veel baat hebben bij een investering in climate-smart landbouw. “Frontier markets, zoals in onze casestudies, bieden grote mogelijkheden voor beleggers die vroeg op trends willen inspelen,” vertelt ze. “Steeds meer consumenten vinden het van belang op welke wijze hun voedsel geproduceerd wordt. Biologische producten die goed zijn voor het milieu zijn inmiddels veel meer dan een niche.” Ze denkt dat climate-smart landbouw hard kan groeien. Daar is wel geld voor nodig. Dit maakt dat er behoefte is aan innovatieve financieringsmodellen.

“Frontier markets interessant voor beleggers die voorop lopen”

- Angélica Rotondaro, Alimi Impact Ventures

Geld, kennis en netwerk

“Kleine boeren in Brazilië hebben niet alleen toegang nodig tot betaalbare leningen, maar ook tot (technische) kennis. En er zal een netwerk moeten zijn waarmee ze de consument kunnen bereiken,” vult Rotondaro aan. “Als investeerders een model ontwikkelen dat in deze behoeften voorziet, ontstaat een win-winsituatie.”

Investeerders kunnen ambitieuze kleine boeren helpen door hun netwerk open te stellen, gelooft Rotondaro. Zo daalt het risico van de investering. Als kleine boeren in contact komen met potentiële afnemers zou bijvoorbeeld een aankoopgarantie aan de boer kunnen worden gegeven.

Daardoor wordt de lening lucratiever voor alle partijen. De Braziliaanse Cerrado zou daar letterlijk en figuurlijk van opbloeien.