Hoe hard raakt de Brexit de food- en agrimarkt?

Wat zijn de mogelijke gevolgen van de Brexit op de internationale food- en agrimarkt? Het blijft gissen naar de uiteindelijke impact, maar vaststaat dat bedrijven zich moeten voorbereiden op een nieuwe werkelijkheid.

De impact van de Brexit op internationale voedsel- en landbouwbedrijven is moeilijk te voorspellen. Op één aspect na: ondanks alle hindernissen zal de belangstelling voor Groot-Brittannië niet afnemen. Dat voorspelt Harry Smit, senior analist Farm inputs and farming bij Rabobank Food & Agribusiness Research & Advisory. "Het is de tweede economie van Europa die voor een derde van haar voedselbehoefte afhankelijk is van import", zegt hij. "Dat is vrij uitzonderlijk. Tachtig procent van de voedselproductie in de wereld is local-for-local. Het wordt bij de bron geproduceerd en geconsumeerd. Dat de Britten hierin afwijken, heeft te maken met de historie van hun Gemenebest. Ze maakten zich geen zorgen over een eigen voedselproductie. Dat importeerden ze uit hun voormalige koloniën."

Hoe nadelig is de naderende Brexit voor Europese food- en agribedrijven?

“Grenscontroles zijn straks de grootste obstakels voor Europese bedrijven buiten Groot-Brittannië. Als het land niet meer in de EU zit, moeten producten aan de grens gecontroleerd worden. Zijn ze wel veilig en volgens de Engelse voorwaarden geproduceerd? En vond de productie wel écht in de EU plaats, of komen de goederen bijvoorbeeld uit de VS en worden ze alleen via een Europees land binnengebracht? Voor Amerikaanse producten gelden weer andere voorwaarden. De hogere administratiekosten voor f&a-bedrijven door de grenscontroles worden geschat op vijf tot acht procent.”

Welke sectoren worden getroffen? En welke profiteren?

“In het geval van verse producten verandert er weinig. Tomaten, komkommers en paprika’s kun je niet invliegen vanuit Brazilië. Die komen uit Nederland of Spanje, daarvoor hebben de Britten geen alternatieven. Alleen de prijzen zullen door de grenscontroles iets omhooggaan op de Britse markt. Voor zuivel, vlees, granen en oliezaden zijn de gevolgen afhankelijk van het scenario dat volgt. Niemand weet hoe het Britse handelsbeleid eruit gaat zien na de Brexit. Mogelijk komt er een ‘preferential trade agreement’ met de Europese Unie; de oude banden worden dan verbroken, maar maken plaats voor nieuwe. De vrije handel met de EU blijft intact. 'Business as usual', zou je kunnen zeggen.”

“Niemand weet hoe het Britse beleid eruit gaat zien”

- Harry Smit, Rabobank Food & Agribusiness Research & Advisory

“De andere optie is dat de Britten hun grenzen opengooien met de rest van de wereld. Als het land haar voedsel op de wereldmarkt gaat kopen, krijgen Europese f&a-bedrijven geduchte concurrentie. Britse voedselprijzen dalen dan, want zonder de Europese importtarieven is rundvlees uit Brazilië of zuivel uit Nieuw-Zeeland goedkoper. Europese voedselproducenten zullen marktaandeel in Groot-Brittannië verliezen. Het meest getroffen land zal Ierland zijn. Dat heeft een intensieve handelsrelatie met haar buurland en verkoopt er veel rundvlees en zuivel.”

Van de f&a-sector wordt steeds meer innovatie verwacht om duurzaamheid te combineren met een toenemende behoefte aan voedsel. In hoeverre wordt dat streven gedwarsboomd door de Brexit?

“De productiecapaciteit verandert niet in Groot-Brittannië of Europa. Alleen het optimaliseren van de waardeketen wordt lastiger als het over meerdere landen heen gaat. Voedsel is steeds meer een samengesteld product. Voor een pizza haal je de kaas uit Nederland, het vlees uit Italië, de deegwaren uit Groot-Brittannië, de tomatensaus uit Spanje. Met een Brexit opereer je niet meer in dezelfde markt. Engelse voedselbedrijven moeten de producten die ze nodig hebben voor hun waardeketen gaan invoeren.”

Wat kunnen we spelers in de f&a-markt adviseren?

“De urgentie bij bedrijven is nog niet zo hoog. ‘Wait and see’, lijkt het motto. Terwijl een aantal zaken al zeker zijn. Groot-Brittannië zit straks niet meer in de EU maar is een derde land. Je krijgt een douanecontrole. Een Europese bloemenexporteur of een handelaar in varkensvlees die nu naar Groot-Brittannië exporteert, heeft eigenlijk geen ervaring met exporteren. Want verkopen aan Groot-Brittannië is niet anders dan verkopen in eigen land. Straks brengt de export van f&a-producten wel rompslomp met zich mee, zoals afwijkende veterinaire en fytosanitaire eisen. Daarvoor moet je specialisten in dienst nemen om de administratieve organisatie hierop in te richten.”

Lees ook: Impact Brexit op Nederlandse ondernemers