Duurzame zalm vraagt om vertrouwen

Dialoog brengt stabiliteit in Chileense zalmsector

Grote zalmkwekerijen in Chili werken er hard aan om ASC-gecertificeerd worden. Maar de lokale bevolking is nog niet overtuigd van hun goede bedoelingen. Tijd om de dialoog aan te gaan met jong en oud.

De productie van kweekvis is het afgelopen decennium in Chili explosief gegroeid. Na Noorwegen is Chili de grootste producent van gekweekte zalm en forel ter wereld. Die enorme groei heeft de lokale economie een impuls gegeven, maar ging deels ten koste van het milieu, duurzaamheid en sociale verhoudingen. Verschillende infectie-uitbraken leidden tot grote vissterfte in de kwekerijen. Niet alleen had dit een schadelijke effect op het lokale ecosysteem, maar ook op het vertrouwen tussen de boeren en hun omgeving.

Erik Heyl, ceo van RaboFinance in Chili: “De Rabobank werkt al samen met de grote zalmkwekerijen in Chili sinds hun oprichting, eind jaren tachtig. Ons belangrijkste doel is om hen te helpen bij hun ontwikkeling, maar wél op een duurzame manier. We zijn een samenwerking aangegaan met het WNF, want zij hebben een schat aan kennis en ervaring op het gebied van duurzaam werken. In de afgelopen vijf jaar hebben we samen met veel succes de duurzame agenda aangepakt.”

De verandering van een gehele sector

Binnen de sector en daarbuiten is men zich er inmiddels terdege van bewust dat een andere manier van werken nodig is. Die verandering is hoofdzakelijk bereikt door Chileense zalmkwekers aan te moedigen een officiële duurzaamheidscertificering te behalen van de Aquaculture Stewardship Council (ASC). De missie van het ASC is om de kweekvissector te verduurzamen op het gebied van milieu en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

“De zalmkwekers pakten deze missie sneller op dan we hadden verwacht”, vertelt Brenda de Swart, hoofd Duurzaamheid RaboFinance in Chili. “Er is echter nog veel werk aan de winkel; met name op het gebied van maatschappelijke verantwoordelijkheid liggen er nog een paar grote uitdagingen. De relatie tussen de zalmkwekerijen en de lokale bevolking is ingewikkeld. De zalmkwekerijen vinden dat ze van groot belang zijn voor de economische groei en werkgelegenheid in de regio’s waar ze actief zijn. Maar de lokale bevolking heeft het gevoel dat de grote zalmkwekers hun territorium zijn binnengedrongen en hun grondstoffen uitputten.”

Een kijkje achter de coulissen

Een toolkit als hulpmiddel

Om ASC-gecertificeerd te worden, moeten de kwekerijen onder meer kunnen aantonen dat zij goede buren en verantwoordelijke burgers zijn. Maar veranderen van het gedrag en de mentaliteit van de visserijbedrijven blijkt een lastig proces. Om hen te helpen bij dit onderdeel van de certificering, ontwikkelde de Rabobank samen met het WNF en het Consensus Building Institute (CBI) een ‘toolkit’.

David Plumb, directeur van het CBI: “Bij het ontwikkelen van de toolkit hebben we samen met de bevolking en de sector gekeken naar wat een goede aanpak zou zijn.” Het resultaat is een transformatieproces in zes stappen. Elke stap bevat richtlijnen over hoe een onderwerp aangekaart kan worden en concrete hulpmiddelen om een verandering tot stand te brengen.

“Onze grootste uitdaging is om een constructieve relatie met de lokale bevolking te krijgen”, aldus Pablo Hernández van Salmones Camanchaca. “Daarom is het interessant om zes hoofdfactoren te definiëren en intern te onderzoeken en om te kijken hoe we onszelf daarin kunnen verbeteren.”

”De toolkit draagt direct bij aan een stabielere sector”

- Brenda de Swart, RaboFinance Chili

Vooruit kijken

Alle partijen die sinds eind 2017 hebben meegewerkt aan de ontwikkeling van de toolkit voor bedrijven zijn positief over het proces. Negen van de tien kwekerijen die hebben deelgenomen aan de bijbehorende workshops, hebben besloten om op eigen kosten verder te gaan met dit initiatief. Intussen zijn RaboFinance Chili en WNF Chili bezig om een soortgelijke toolkit te maken voor de lokale bevolking, zodat beide partijen op een constructieve manier de dialoog kunnen aangaan.

Wat dit initiatief met name succesvol maakt is het driehoeksoverleg tussen de zalmkwekers, WNF en de Rabobank. “De zalmkwekers stonden aanvankelijk nogal sceptisch tegenover het WNF, omdat dit een ngo is”, vertelt de Swart. “De Rabobank had al een langdurige relatie met de Chileense zalmkwekerijen. Door de handen ineen te slaan, konden we voor het WNF de deuren openen naar de zalmkwekerijen. De samenwerking met WNF maakte het makkelijker voor ons om onderwerpen als biodiversiteit en duurzame productie binnen de bedrijven aan te kaarten. Dit past perfect in onze Banking for Food-strategie: het draagt direct bijdraagt aan stabiliteit binnen de sector en vergroot de toegang tot zalm als voedsel.”