Ontbossing is deels kwestie van geld

Ontbossing is een van de grootste problemen in de West-Afrikaanse cacao-industrie. Een goed bedrijfsplan en financiële producten kunnen de Afrikaanse boeren helpen om keuzes te maken waar zowel zijzelf als de sector beter van worden.

Meer dan tweederde van de totale wereldproductie van cacaobonen komt uit Ivoorkust, Ghana, Nigeria en Kameroen. De meeste cacaoboeren in deze landen zijn familiebedrijven die vaak over niet meer dan 0,5 tot 5 hectare grond beschikken. Zij krijgen in de regel onvoldoende landbouwvoorlichting en investeren weinig in het verbeteren van de bodem en de kwaliteit van de cacaobonen. Door de intensieve verbouw van cacao putten zij de grond uit en wijken zij uit naar nieuwe bosgronden om de productie op peil te houden. Het gevolg is dat bruikbare grond schaarser wordt en ontbossing een zorgwekkende omvang heeft bereikt.

In West-Afrika werken verschillende partijen samen, vaak in publiek-private partnerschappen, om de cacaosector in dit deel van de wereld te verduurzamen en sterker te maken. Onder hen grote cacaobedrijven als Barry Callebaut, ECOM en Touton. Deze organisaties schakelen de expertise in van Rabo Partnerships-adviseurs om te onderzoeken met welke concrete oplossingen zij de boeren kunnen ondersteunen, vanwege hun grondige kennis van de sector en de regio. De prioriteit van Rabo Partnerships (voorheen Rabo International Advisory Services, afgekort RIAS) ligt bij het vergroten van de toegang tot financiële diensten en het uitbreiden van het aanbod van financiële producten.

Een boer in Ivoorkust snoeit een cacaoboom om de oogst te bevorderen, als onderdeel van het Nestlé Cocoa Plan. (Beeld: Nestlé)

Rotsvast bedrijfsplan nodig

“Steeds meer bedrijven werken samen met de regeringen in West-Afrika om een duurzame cacaosector mogelijk te maken. Het afgelopen jaar beloofden al 24 van de grootste bedrijven onder het Cocoa & Forests Initiative om in Ghana en Ivoorkust ontbossing door cacao volledig uit hun bedrijfsketen te bannen”, vertelt Sander Muilerman, programma manager Climate Smart Cocoa bij de World Cocoa Foudation. Deze organisatie heeft meer dan honderd leden die zo'n 80 procent van de wereldwijde cacao- en chocolademarkt vertegenwoordigen. WCF is, net als veel van haar leden, een van de vaste opdrachtgevers van Rabo Partnerships.

“Zij denken mee vanuit het standpunt van de boerenfamilies”

- Sander Muilerman, programma manager Climate Smart Cocoa bij de World Cocoa Foudation

“Het model waarbij bos wordt gekapt voor cacao, is niet meer van deze tijd”, aldus Muilerman. “We moeten gemotiveerde en goed getrainde boeren en hun families helpen om een rotsvast bedrijfsplan te maken, zodat ze hun oude cacaogronden gaan herbeplanten met sterke cacaoplanten, afgewisseld met voedselgewassen en nuttige schaduwbomen. Zo houden ze de grond gezond en diversificeren ze hun inkomen. Daarvoor hebben ze technische ondersteuning, financiële producten en professionele diensten nodig.”
Rabo Partnerships is daarin een waardevolle partner, vindt Muilerman. “Zij denken mee vanuit het standpunt van de boerenfamilie en vanuit coöperaties om tot financiële oplossingen te komen. Daarnaast hebben zij een langetermijnvisie – een belangrijke voorwaarde om de uitdagingen in de cacaosector aan te pakken.”

“Herbeplanten geeft een tijdlang een negatieve cashflow”

- Corné de Louw, projectmanager Agribusiness & Cooperative Development bij Rabo Partnerships

Financiële oplossingen

Ontbossing is een complex probleem, weet Corné de Louw, projectmanager Agribusiness & Cooperative Development bij Rabo Partnerships. “Om bestaande grond te kunnen herbeplanten, moet een boer eerst een deel van zijn bestaande cacaoplanten kappen. Aangezien het drie tot vijf jaar duurt voor de bomen voldoende cacaobonen geven, geeft dat een tijdlang een negatieve cashflow. Daarom ontwikkelen wij, samen met de grote cacaobedrijven, financiële oplossingen die aansluiten op de cashflow van de boer. Deze bedrijven adviseren hoe een boer zijn land geleidelijk kan herbeplanten en welke andere producten hij daarnaast kan verbouwen om zijn cashflow zeker te stellen. Diversificeren moet hij sowieso, omdat de cacaoprijs geregeld op en neer gaat. Cacao moet een onderdeel vormen van zijn totale inkomstenstroom. Tegelijkertijd heeft de boer een langetermijnfinanciering nodig. Ook daarin spelen wij een rol.”
Voor dit project, dat nu in de opstartfase zit, werkt Rabo Partnerships samen met plaatselijke banken. De Louw: “Aan de hand van onze bevindingen voorzien we hen van advies en nieuwe financiële producten, toegesneden op de specifieke behoeften van de eindklant.”

Rabo Partnerships is onderdeel van Rabo Development. Rabo Partnerships biedt advies en managementondersteuning aan financiële instellingen in ontwikkelingslanden en opkomende markten. De consultants werken voor grote internationale klanten in de food en agri-sector en richten zich met name op waardeketens in sectoren met kleinschalige boerenbedrijven, zoals de zuivel-, koffie-, rijst- en cacaobranche. Rabo Partnerships ondersteunt met name bij de ontwikkeling van bankieren, coöperatief bestuur en de waardeketen in de landbouwsector – van productie en verwerking tot de verkoop.