Cryptovaluta maken cybercriminaliteit gemakkelijker

De opkomst van de Bitcoin heeft gezorgd voor een vloedgolf aan innovaties in de financiële sector. Maar cryptovaluta zoals Bitcoin brengen behalve voordelen ook maatschappelijke risico’s met zich mee. Zo dragen ze bij aan cybercriminaliteit.

“De transacties en de ontvangers van cryptovaluta zijn namelijk bijzonder moeilijk te achterhalen en bovendien is dit zeer kostbaar. Dat maakt ze populair onder criminelen”, vertelt econoom Georges de Boeck van RaboResearch.

De jaarlijkse mondiale kosten van cybercriminaliteit bedragen circa 600 miljard dollar. Het gaat dan zowel om de uitgaven aan cybersecurity als de waarde van gestolen informatie en geld. Hiermee is het de op twee na grootste kostenpost die voortvloeit uit criminele activiteiten, na corruptie bij overheden en drugssmokkel. De Boeck verwacht dat deze kosten de komende jaren alleen maar zullen toenemen. “Momenteel maakt slechts 45 procent van de totale wereldbevolking gebruik van internet en dit percentage zal de komende jaren stijgen. Bovendien gaan we steeds meer digitaal doen. Hierdoor krijgen digitale processen een steeds grotere rol in de bedrijfsvoering en wordt verstoring ervan steeds kostbaarder. Naar verwachting zullen de uitgaven aan cybersecurity hierdoor verdrievoudigen in het komende decennium.”

”Waarschijnlijk verdrievoudigen de uitgaven aan cybersecurity”

- Georges de Boeck, RaboResearch

De rol van cryptovaluta

Cash geld speelt een kritieke rol bij traditionele misdaad, omdat het gemakkelijk is om te zetten in producten en diensten en het anonimiteit biedt aan de betrokken partijen (Wright et. al, 2017). De Boeck: “Het enige nadeel van cash geld is dat er een fysieke transactie moet plaatsvinden. Dit is het moment waarop de betrokken partijen het meest kwetsbaar zijn. Met cryptovaluta is deze fysieke overdracht niet nodig. Cryptovaluta combineren namelijk de eigenschappen van cash met de voordelen van digitale betalingen, namelijk dat ze niet gebonden zijn aan een fysieke locatie. Hierdoor kunnen transacties worden uitgevoerd tussen mensen in alle uithoeken van de wereld. Dit heeft ervoor gezorgd dat bepaalde vormen van traditionele misdaad, zoals de handel in wapens en verdovende middelen, zich verplaatst naar het web. En niet alleen drugs en wapens worden hier verhandeld, maar ook informatie zoals wachtwoorden en persoonlijke identificatie.” Cryptovaluta kunnen het voor (cyber)criminelen dus gemakkelijker maken om bepaalde misdaden te plegen. De Boeck: “Doordat zij volledige anonimiteit bieden, kunnen criminelen geld wegsluizen zonder een spoor achter te laten. Dit doen ze bijvoorbeeld door investeringen aan te trekken voor een denkbeeldig bedrijf met cryptovaluta en ervandoor te gaan met het geld (zogeheten ‘exit scams’), koersen te manipuleren (‘pump-and-dumps’), computers te kapen om cryptomunten te genereren (‘cryptojacking’) en losgeld te vragen voor gegijzelde bestanden op een gekaapte computer – ‘ransomware’.”

”Met cryptovaluta is de fysieke transactie niet meer nodig”

- Georges de Boeck, RaboResearch

Bitcoin niet volledig anoniem

De Boeck vervolgt: “Recent is trouwens gebleken dat Bitcoin niet volledig anoniem is en dat het in sommige gevallen opsporing juist gemakkelijker maakt. Bovendien zijn alle transacties die ooit met Bitcoin zijn gedaan openbaar, waardoor slordige transacties in het verleden in de toekomst kunnen fungeren als aanknopingspunten voor opsporingsdiensten. Maar er zijn nieuwe cryptovaluta in omloop, zoals Monero, die wel volledige anonimiteit bieden.”

De Boeck benadrukt dat dit alles niet wil zeggen dat cryptovaluta inherent slecht zijn. “Veel cryptovaluta zijn ontwikkeld met de beste intenties. Een goed instrument in de verkeerde handen kan echter zorgen voor slechte uitkomsten. Ransomware bestaat bijvoorbeeld ook zonder cryptovaluta, maar met gaat het een stuk gemakkelijker.”

Dit maakt het volgens de econoom nóg belangrijker om mensen goed voor te lichten over de risico’s van online fraude, om te voorkomen dat cybercriminelen het geld van slachtoffers in hun handen krijgen. De Boeck: “Zodra ze het geld hebben ontvangen, kunnen ze hun sporen namelijk heel gemakkelijk uitwissen, waardoor het vrijwel onmogelijk is om de daders te achterhalen en het geld terug te krijgen. Voor je het weet, zijn ze verdwenen als sneeuw voor de zon.”