Boeren binden de strijd aan met vervuilde rivier

Nieuw-Zeelandse gemeenschap knokt voor schoon water

In Nieuw-Zeeland is het onlangs gestarte ‘Pathway for the Pomahaka’-project een voorbeeld van innovatieve duurzame ontwikkeling: boeren namen hun verantwoordelijkheid voor het behoud van waterkwaliteit, samen met de lokale gemeenschap.

Op het eerste gezicht lijkt het gebied rond de Pomahaka River in Otago, op het zuidelijke eiland van Nieuw-Zeeland, een typisch voorbeeld van een vlekkeloos landschap waar het land om bekend staat. Toch is de waterkwaliteit is een reden tot zorg. De niveaus van fosfaat, stikstof en E.coli werden te hoog en samen met het sediment dat zich in de rivier ophoopte nam de vervuiling flink toe. Dit probleem werd nog eens verergerd door de intensivering van de landbouw in de regio, de verschuiving naar melkveehouderijen, en een nat klimaat in combinatie met de zware grond. Er moest iets gebeuren, anders zou de waterkwaliteit verder verslechteren en kon de Pomahaka River zelfs ongeschikt worden voor recreatie, zoals vissen, zwemmen en varen.

“Pas toen zij zich het probleem toe-eigenden, kwam er verandering”

- Craig Simpson, New Zealand Landcare Trust

De zorgen over vervuiling van de Pomahaka rivier nemen toe.
Foto’s: New Zealand Landcare Trust.

Omgedraaide aanpak blijkt succesvol

Regelgeving en initiatieven van bovenaf zijn een manier om zaken als watervervuiling aan te pakken, en nieuwe regels waren dus ook in de maak om een betere waterkwaliteit af te dwingen. Maar de New Zealand Landcare Trust besloot een andere aanpak uit te testen. Boeren werden samen met de plaatselijke gemeenschap aangemoedigd om zich het probleem toe te eigenen en zélf oplossingen te bedenken om het milieu in hun omgeving te verbeteren.

In 2013 werden de eerste bijeenkomsten belegd. Craig Simpson van de Landcare Trust: “Verschillende boeren trokken zich de zaak aan. Ze zeiden: ‘jullie kunnen dit niet verhelpen, dat moeten wij als boeren doen’. Zij zijn immers ook degenen die het land bewerken en er elke dag op leven. Je kunt ze wel vertellen wat ze moeten doen, maar pas toen zij zich het probleem toe-eigenden, begonnen dingen echt te veranderen.”


Betrokkenheid dankzij emotionele band met de rivier

Boeren en omwonenden richtten een Water Care Group op en regelden de financiering voor het ‘Pathway for the Pomahaka’-project, dat drie jaar duurde, tot juni 2018. Het doel was om in kaart te brengen hoe boerderijen vervuiling veroorzaakten en wat er nodig was om het tij te keren. Het project werd breed gesteund door de plaatselijke gemeenschap en partnerships met milieugroeperingen, scholen en bedrijven, waaronder de Rabobank, die hun expertise ter beschikking stelden.

“De boeren hadden een sterke band met de plaatselijke waterweg”

- Blake Holgate, Rabobank New Zealand

Blake Holgate is Rural Manager bij Rabobank New Zealand en adviseert over duurzame boerderijsystemen. Volgens hem was een groot pluspunt van het project dat er tegelijk een verbinding werd gemaakt met plaatselijke milieuproblemen die soms een beetje abstract lijken. “Een van de successen was dat het probleem gekoppeld werd aan een lokale waterweg”, zegt hij. “Veel boeren in het gebied groeiden op in de regio, ze zwómmen in de Pomahaka River, dus het water dat ze wilden beschermen lag ze na aan het hart. En door proeven en onderzoeken zagen ze een duidelijk verband tussen hun werkzaamheden en de invloed ervan op de waterweg. Dat verklaart volgens mij hun sterke betrokkenheid.”

De kern van het project: een betrokken gemeenschap en het delen van informatie.

Concrete verbeteringen

De Water Care Group begon een eigen programma om de waterkwaliteit in de gaten te houden, waardoor tal van oplossingen ontstonden die de grondbewerking ter plaatse zowel winstgevend als duurzaam konden maken. De initiatieven varieerden van efficiënter gebruik van meststoffen en vee op afstand houden van de rivier, tot het verbeteren van het oeverbeheer. Oftewel: een betere planning en een sterkere bewaking van de gebieden die de landbouwgrond met de oevers verbinden.

En de resultaten? Die zijn tot op heden hoopgevend. Vooral op het gebied van de stikstof- en E.coli-niveaus. De Pomahaka Water Care Group is nu een onafhankelijke organisatie die momenteel een nieuw project heeft aanpakt, gericht op verdere verbeteringen. Zoals het terugdringen van de fosforwaarden en het betrekken van nog meer boeren en belanghebbenden bij het project. Maar ook op andere plekken in Nieuw-Zeeland duiken zelfs vergelijkbare gemeenschappen op, die steeds meer gezien en gerespecteerd worden als dé sleutel naar betere waterkwaliteit.