Winkeliers maken vuist tegen voedselverspilling

Voedselverspilling Engelse supermarktketens nadert nul procent

Het publieke bewustzijn rondom voedselverspilling groeit. Ook de Engelse supermarktketens Tesco en Ocado maken er een vuist tegen. Samen pakken ze het probleem bij de wortels aan, van boerderij tot bord.

En paar maanden geleden deed online supermarkt Ocado een opmerkelijke uitspraak: ‘voedselverspilling binnen ons bedrijf is bijna volledig uitgeroeid’. Die claim werd onderbouwd met data die aantonen dat nog maar slechts 0,02 procent van het verhandelde voedsel wordt verspild.

Diezelfde maand rapporteerde supermarktgigant Tesco dat het zestig procent van haar anti-voedselverspillingsdoel heeft bereikt. Het uiteindelijke doel: binnen de Britse voedselindustrie mogen geen houdbare consumptiemiddelen meer worden weggegooid. Het bedrijf startte dit initiatief in 2013. Tesco wil een leidende rol spelen in de strijd tegen voedselverspilling in het eigen bedrijf, maar ook bij leveranciers en klanten. “We worden gedreven door onze morele verplichting,” aldus Mark Little, directeur Voedselverspilling bij Tesco. “We willen voedselverspilling aanpakken omdat het belangrijk is voor iedereen: onze collega’s, onze klanten en onze leveranciers.”

“We moeten allemaal onze verantwoordelijkheid nemen”

- Mark Little, Tesco

Tesco vroeg advies aan belangrijke spelers in het voedselverspillingsdebat, waaronder overheidsinstellingen, activisten en campagnevoerders zoals Tristram Stuart en zijn organisatie Feedback. “De boodschap was duidelijk: we moeten het probleem van boerderij tot bord aanpakken, waarbij we allemaal onze verantwoordelijkheid nemen en het probleem niet op de ander afschuiven”, vertelt Little. “Ook transparantie bleek een heel belangrijk thema. Een veel gehoorde vraag was: waarom doen supermarkten zo geheimzinnig over voedselverspilling? Kunnen ze niet transparanter zijn?”

Meten is weten

In mei publiceerde online supermarkt Ocado zijn voedselverspillingcijfers, voor het eerst sinds de oprichting van het bedrijf in 2000. Suzanne Westlake, Head of Corporate Responsibility bij Ocado: “Als datagestuurd bedrijf meten we alles, inclusief verspilling. Het is een geliefd cliché onder consultants: meten is weten. Als je de gegevens in een meetsysteem plaatst, al is het maar intern, dan ontstaat een basis waarop je kan voortbouwen.”

Voor Tesco, dat sinds 2013 voedselverspillingscijfers publiceert, is het meten van data een vereiste om voedselverspilling bij de wortels aan te pakken. Het bedrijf bekeek een aantal maanden de voedselverspillingscijfers van verschillende producten uit het assortiment. Aan de hand daarvan berekende het de cijfers van deze producten in het hele land.

“Volgens ons is het belangrijk om de verspilling per categorie te bekijken”, zegt Little. “Zo zie je waar het misgaat en kun je zowel intern als extern actie ondernemen, bijvoorbeeld in samenwerking met voedselbanken en sociale ondernemingen.”

Het belang van transparantie

Little: “We roepen andere winkeliers op tot actie, omdat we geloven in het belang van transparantie. Transparantie is nu makkelijker dan ooit vanwege de food loss and waste standard van het World Resources Institute. Organisaties kunnen hiermee hun voedselverspillingsdata bijhouden aan de hand van een maatstaf.”

Voor Ocado speelde efficiëntie een sleutelrol in hun succesvolle optreden tegen voedselverspilling. Westlake: “We garanderen klanten verse goederen met maximale houdbaarheid en leggen onszelf dus hoge eisen op als het om voedselverspilling gaat. Ons model is gebaseerd op efficiëntie en afvalreductie. We verbeteren de technologie, processen en relatie met leveranciers voortdurend. Zo kunnen we onze voedselverspillingscijfers verlagen tot nagenoeg nul.”

“Ons model is gebaseerd op efficiëntie en afvalreductie”

- Suzanne Westlake, Ocado

Ocado’s hightech warenhuis.

Superefficiënte toeleveringsketen

De online supermarkt verpakt zijn waren in een van de drie (binnenkort vier) hightech warenhuizen. Daardoor kunnen voorspellingen worden gedaan over de producten en is het risico op verspilling kleiner dan bij supermarktketens met honderden locaties. En dankzij een efficiënte toeleveringsketen kan Ocado vers voedsel binnen vijf uur van leverancier naar klant vervoeren, waardoor tijdens transport vrijwel geen voedsel verloren gaat. En daarbij wordt voedsel van warenhuis tot klantdeur gekoeld bewaard, wat de levensduur verlengt.

“We hebben de luxe dat we van tevoren weten wat de klant wil”, vertelt Westlake. “Met onze technologie kunnen we aan de vraag voldoen en ervoor zorgen dat de juiste producten in de schappen liggen.”

Van boerderij tot bord

Tesco heeft een datagestuurde, coöperatieve benadering om voedselverspilling tegen te gaan. “We publiceren niet alleen data van onze werkzaamheden, we hebben ook 25 van onze best verkopende, bekende producten bekeken”, zegt Little. “Daarvan zijn de verspillingscijfers van boerderij tot bord in kaart gebracht. We hebben daarbij bekeken waar de pijnpunten zaten. En die pakken we vervolgens aan met een actieplan.”

In september 2017 tekende Tesco een overeenkomst met 25 hoofdleveranciers, die verantwoordelijk zijn voor meer dan 18 miljard GBP (20 miljard euro) van de verkoop. Deze overeenkomst beantwoordde aan de oproep van de Champions 12.3 Group: ‘target’, ‘measure’ en ‘act’.

Little: “De Group vraagt ons om het Duurzame Ontwikkelingsdoel 12.3 toe te passen, zodat voedselverspilling in 2030 gehalveerd is. Samen met leveranciers brengen we alle gegevens in kaart, publiceren die en pakken het probleem op elk gebied aan. Bovendien helpen we op die manier onze klanten ook minder voedsel te verspillen.”

“Klanten moeten leren dat voedsel waardevol is”

- Suzanne Westlake, Ocado

De cruciale rol van de consument

In Engeland wordt veel voedsel bij mensen thuis verspild. Daarom zijn Tesco en Ocado samen met anti-verspillingsorganisatie WRAP begonnen met het ‘onderwijzen’ van consumenten.

“Consumentengedrag is de katalysator voor verandering,” zegt Westlake. “Verandering vindt meestal pas plaats als het gros van de mensen zich ergens achter schaart. Consumenten moeten leren dat voedsel een waardevol product is, niet iets dat ze zomaar kopen en in de koelkast kunnen bewaren voor het geval ze het ‘misschien ooit eens zouden willen opeten’.”

Mini-avocado’s: kleinere porties, minder voedselverspilling.

Kassabonnen en verpakkingen helpen klanten

“We doen wat we kunnen om het makkelijker te maken voor de consument. Op onze kassabonnen staan de producten op volgorde van houdbaarheid. Zo kunnen de klanten zien wat het eerst bederft. Op onze websitedie speciaal gewijd is aan het tegengaan van voedselverspilling, recepten en tips en trucs voor het gebruiken van restjes.”

Ook Tesco heeft een website om klanten thuis te helpen minder voedsel te verspillen. Daarnaast wil de winkelier stoppen met bulk inkopen voor kortingsdoeleinden. “We hebben nieuwe verpakkingen waarmee consumenten hun voedsel langer vers kunnen houden”, zegt Little. “Bijvoorbeeld ‘split packaging’ voor verse kipfilet, zodat klanten een portie kunnen eten terwijl de rest nog goed verpakt is en dus langer houdbaar blijft.”

“De voedselindustrie zal meer gaan samenwerken”

- Mark Little, Tesco

Samenwerking in de industrie

Beide ketens geloven dat zowel de consument als de industrie actie moet ondernemen. “Er is momenteel een collectief bewustzijn in de industrie ontstaan om voedselverspilling samen aan te pakken”, constateert Westlake. “De afgelopen zes maanden heb ik meer meetings, debatten en workshops over voedselverspilling gezien dan in de voorgaande vijf jaar.”

Voor Little is samenwerking in de industrie een belangrijk onderdeel van Tesco’s visie. “Samen met andere partijen ontwikkelen we manieren om voedselverspilling tegen te gaan. Niet alleen met andere winkeliers, maar ook met onze leveranciers. Vanaf het begin hebben we duidelijk gemaakt dat we graag in gesprek gaan om onze ervaringen, meettechnieken en herdistributie-methode te delen. Ik denk er de komende jaren alleen nog maar meer samengewerkt gaat worden.”