Beter boeren vanuit de kosmos

Satellieten en geodata helpen kleinschalige boeren

In veel ontwikkelingslanden blijft de landbouwproductiviteit laag, ook al groeit de bevolking. Albert Boogaard van Rabobank Foundation gelooft dat met behulp van ‘geodata’ niet alleen de opbrengsten maar ook de inkomsten van boeren zullen stijgen.

Al tientallen jaren – sinds de lancering van de Spoetnik in 1957 – draaien er satellieten om de aarde. Ze communiceren, navigeren, houden het weer bij en gunnen ons een blik in de ruimte. Momenteel zijn er zo’n tweeduizend exemplaren actief en de wereld van deze ‘kunstmanen’ is voortdurend in ontwikkeling. Ook financiële instanties vinden hun weg in de ruimte. Ze werken samen met agri-technologiebedrijven om geodata te benutten. Daarmee ondersteunen ze bijvoorbeeld boeren in afgelegen gebieden om de lokale voedselvoorziening te verbeteren.

De technologie gebruikt ‘tele-detectiesatellieten’ om de groei van planten, het weer en bodemvocht en –kwaliteit te checken. Met die gegevens krijgen de boeren landbouwadvies op maat. Voor kleine boeren, die meestal geen toegang hebben tot de nieuwste landbouwinnovaties, kunnen geodata niet alleen de opbrengst opstuwen, maar ook een beter inkomen en toegang tot leningen verschaffen.

“Het monitoren en uitbetalen van leningen kan efficiënter”, zegt Albert Boogaard. In zijn rol als Head of Innovation bij Rabobank Foundation verbindt Boogaard de nieuwste datagestuurde technologieën aan boeren in ontwikkelingslanden. Hij vertelt dat financiële instituties geodata kunnen gebruiken om risicofactoren als de geschiktheid van gewas en het bijhouden van gewasgroei vast te stellen. “Dat moet leiden tot lagere kosten en beter bereik, wat weer goed is voor de boeren.”

Sentinel-2 brengt verschillen in bodembedekking in kaart om het landschap te begrijpen, te zien hoe het wordt gebruikt en om veranderingen te monitoren. Foto: ESA/ATG medialab

Recente ontwikkelingen in satelliettechnologie

Het had wel wat voeten in de aarde voordat deze ruimtelijke toepassingen realistisch werden. De meeste detectiesatellieten zijn tegenwoordig iets groter dan een koffer, wat de lancering relatief goedkoop maakt. Andere satellieten kunnen inmiddels ‘door wolken heen kijken’, een belangrijke eigenschap in tropische gebieden waar wolken het luchtruim domineren.

Een andere vooruitgang in satellietland is de toegang tot data. Het Europese Copernicusprogramma verstrekt vanaf 2016 gratis satellietdata van hoge kwaliteit. Ook dataopslag en –analyse spelen een rol. Een platform als Google Earth Engine heeft ongeëvenaarde opslagruimte en rekenkracht. Het voert berekeningen uit in luttele seconden, terwijl dat voorheen uren of dagen duurde. En dankzij de toename van telecommunicatie in ontwikkelingslanden is het makkelijker om inzichten en resultaten direct aan de boeren kenbaar te maken.

Mobiele grondcontrole

Boeren ontvangen de informatie via een tekstbericht, ‘interactive voice response’ (IVR) of chatbot in hun eigen taal. Ongeletterdheid is dus geen barrière. Ze krijgen minutieus advies over de perfecte zaai- en oogsttijd, tips over het gebruik van kostbare producten zoals pesticiden en kunstmest en advies om voedselverspilling tegen te gaan. De geodata maken het voor kleine boeren en boerenorganisaties makkelijker om de oogst te voorspellen; een vooruitgang voor de planning en verkoop.

“Traditionele teeltmethodes zijn niet meer betrouwbaar”

- Albert Boogaard, Rabobank Foundation

“De technologie helpt boeren zelfs omgaan met klimaatverandering”, vertelt Boogaard. “Moessons en andere weerpatronen zijn niet meer te voorspellen. Door die grillige natuuromstandigheden zijn traditionele teeltmethodes niet meer betrouwbaar.”

‘En profile’ voor een risicoanalyse

Geodata geeft kleine boeren ook toegang tot financiële producten zoals leningen en verzekeringen. En dat is cruciaal als ze willen investeren in hun boerderij en opbrengst en inkomsten willen vergroten. De productie- en locatiegegevens die de satelliet opneemt, vormen op den duur een profiel van de boerderij. Daarmee kunnen banken betere risicoanalyses, bijvoorbeeld gebaseerd op de bruikbaarheid van gewas.

De satellieten nemen het hele seizoen de gewasgroei op. Ze kunnen potentiële problemen aangeven, onder andere met afbeeldingen die bruine aarde laten zien in plaats van groene bloeiende gewassen. “Banken hebben geen tijd om al hun klanten te volgen, vooral niet in afgelegen gebieden. Door geodata kunnen banken detecteren waar een bezoek aan de boerderij het hardst nodig is, of middenin het seizoen de betalingen aanpassen. Zo voorkomen we dat cliënten in gebreke blijven vanwege een slechte oogst.”

Dankzij geodata kan de bank makkelijker leningen ontwikkelen die aansluiten bij de behoeftes van de boer. Maar niet alleen bestaande financiële instellingen bezegelen de verbintenis tussen boer en technologie. “De ontwikkeling van nieuwe diensten op basis van geodata is misschien nog wel interessanter. Nieuwe spelers in het veld, inclusief aanbieders van mobiele netwerken, fintechbedrijven, softwareleveranciers en afnemers van gewassen bieden kleine boeren inmiddels leningen aan.”

Sentinel-1, de eerste aardobservatiesatelliet die is gebouwd voor het Europese Copernicusprogramma. Foto: ESA/ATG medialab

Test, test

De technologie staat nog in de kinderschoenen en het testen is complex vanwege de diversiteit aan omstandigheden in het veld, de verschillende beschikbare geodata-technologieën en uiteenlopende prioriteiten van de eindgebruiker. Daarom draait Rabobank Foundation een groot scala aan pilots in Oost-Afrika met partners als de Netherlands Space Office en het Geodata for Agriculture and Water-programma (G4AW).

De eerste bedrijven die geodata-diensten aanbieden zijn inmiddels klaar voor de lancering. Duizenden boeren en coöperaties hebben al toegang tot leningen. In een van de Keniaanse pilots combineert Apollo Agriculture tele-detectie met een digitaal distributiemodel waarin leningen, landbouwadviezen, productiemiddelen en verzekeringen zijn verwerkt.

“We willen uitzoeken waar de bijdrage van geodata groot genoeg is”

- Albert Boogaard, Rabobank Foundation

Ruimte voor boeren

Boogaard: “Voor een project met CTA en G4AW in Oeganda combineerden we een lening van Rabobank Foundation met productiemiddelen voor boerencoöperaties, verzekeringen en advies. Het project genereert een schat aan technische inzichten, maar laat ook zien dat we het perspectief van de boeren niet uit het oog mogen verliezen. Hij of zij ervaart vaak zoveel uitdagingen, dat deze dienst niet altijd de eerste prioriteit heeft.”

Geodata zijn geen instant oplossing voor boeren die op zoek zijn naar een lening. Financiële dienstverleners checken nog altijd nauwkeurig de gegevens, zoals de locatie van een boerderij, de verbouwde gewastypes, (productie)middelen en het kennisniveau van de boer. Bovendien vragen ze naar details van de financiële geschiedenis van een cliënt, om potentieel risico te minimaliseren.

“We zullen boeren nooit enkel op basis van geodata financieren”, vertelt Boogaard. “Met de tests willen we onder andere nauwkeurig vaststellen waar de bijdrage groot genoeg is om duurzame bedrijfscases voor alle betrokken partijen te realiseren.”

Gebruiksvriendelijker werken

De uiteindelijke afnemers verwachten van de bank een systeem dat functioneert. Een die verschillende datastreams combineert en ze vertelt wat ze moeten doen met de informatie. “Als we echt van start willen in de financiële sector, hebben we meer gebruiksvriendelijke toepassingen nodig voor geodata”, voorspelt Boogaard.

“We zullen boeren nooit enkel op basis van geodata financieren”

- Albert Boogaard

Om bedrijven te stimuleren betekenisvolle applicaties voor de financiële sector te ontwerpen, is de Rabobank medesponsor van de NPM Geodata for Inclusive Finance and Food Challenge. De partners van deze zogeheten ‘challenge’ zijn de Bill & Melinda Gates Foundation, FMO (een Nederlandse bank voor de ontwikkeling van ondernemers) en ontwikkelingsorganisatie ICCO. De winnaars krijgen toegang tot leningen, kennis en een ondersteunend netwerk om hun product te verwezenlijken. Op 2 november worden de tijdens de Accenture Innovation Summit bekendgemaakt.