Growing Ideas: cider van afgekeurde appels helpt bijen en Betuwe

De Fruitmotor maakt cider van afgekeurde appels uit de Betuwe. Maar de coöperatie doet nog veel meer, zoals het aanleggen van bloemranden en nestelkasten om de wilde bij te helpen.

Zo’n zes tot negen procent van de appels uit de Betuwe voldoet niet aan de eisen van de supermarkt. Ze hebben plekjes of niet het juiste formaat. Die appels krijgen vaak wel een andere bestemming, maar leveren dan nauwelijks iets op: slechts een paar cent per kilo. Appeltelers vroegen de oprichters van De Fruitmotor of zij iets konden bedenken waardoor de afgekeurde appels meer zouden opleveren. Zo ontstond Krenkelaar, een appelcider van honderd procent appels.

Wat is de Fruitmotor?

“De Fruitmotor maakt cider van ‘eigenwijze’ appels, ook wel Krenkelaars geheten”, vertelt medeoprichter Hilde Engels. “Die zijn net niet mooi genoeg voor in het schap, maar wel heel geschikt om appelcider van te maken. Onze Krenkelaar Appelcider is onlangs uitgeroepen tot Beste Cider van Nederland en is sinds kort in heel Nederland verkrijgbaar.”

De Fruitmotor vormt samen met Betuwse fruittelers, fruitverwerkers, consumenten en afnemers uit het hele land een coöperatie in de fruitketen, waardoor een eerlijke prijs mogelijk is voor alle partners. Maar De Fruitmotor doet meer dan het verwerken en verkopen van reststromen. “Een deel van de opbrengst stoppen wij in een biodiversiteitsfonds”, zegt Engels. “Daarvan betalen wij de aanleg van bloemranden, bijenhagen en nestelkasten om de omgeving voor bijen te verbeteren. Wilde bijen zijn nodig voor de bestuiving van fruit. Hoe beter de bestuiving, des te beter de kwaliteit van appels.”

De economische, ecologische en sociale ‘winst’ komt ten goede aan de regio. Bijvoorbeeld door samenwerking met de sociale werkvoorziening. Engels: “In veel bedrijven is de winst voor de eigenaar en de kosten voor de maatschappij. Dan bedoel ik dat bedrijven niet betalen voor milieuvervuiling en het feit dat er mensen aan de kant staan. Wij willen alle maatschappelijke kosten in onze prijs opnemen.”

De flessen cider worden nu gevuld in Duitsland, maar De Fruitmotor wil graag een afvulfabriekje in de Betuwe vestigen. “Daardoor creëren we werkgelegenheid in de regio en kunnen we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aannemen.”

"Wij willen alle maatschappelijke kosten in onze prijs opnemen"

- Hilde Engels, De Fruitmotor

Coöperatie van telers, verwerkers, verkopers en klanten

De Fruitmotor is een ketencoöperatie: de organisatie heeft geen telers in dienst en maakt ook de cider niet zelf. Engels: “Wij werken met partners: van telers en verwerkers tot verkopers en consumenten. Door samen te werken optimaliseren we de hele keten in plaats van één schakel. We zoeken wederkerigheid. Een verkooppartner die ook een bijenhaag in zijn tuin plaatst of een consument die helpt bij een proeverij. Zo kan diegene ook zelf iets beleven of anderen iets laten ervaren.”

Iedereen kan lid worden van de coöperatie, ook consumenten. Alle leden hebben een stem in het beleid en de organisatie. Elk lidmaatschap is toegesneden op wat die partij nodig heeft. Zo krijgen consumenten korting en kunnen zij deelnemen aan activiteiten. Medeoprichter Henri Holster, werkzaam bij Wageningen Universiteit, helpt de telers met zijn expertise. “Naast het verbeteren van de biodiversiteit gaan we kijken naar natuurlijke bestrijding”, aldus Engels. “Hoe kunnen we problemen als schimmelziektes voorkomen? En als bestrijding nodig is, kunnen we die dan verminderen of kunnen we de natuur als hulpmiddel inzetten?”

Nieuwe producten van pulp

De Fruitmotor heeft tot nu toe 76 ton appels tot cider verwerkt. Maar bij het persen van appels komt behalve sap ook pulp vrij. Engels: “Het is voor ons een mooie uitdaging om daar ook een product van te maken, dat hopelijk eind van het jaar op de markt is. Op de langere termijn willen we ook peren en zacht fruit als aardbeien, frambozen en bessen verwerken tot cider of andere producten.”

De cider van De Fruitmotor is onder andere te koop bij duurzame winkels, maar ook bij Dille & Kamille. “Hun formule ‘natuurlijke eenvoud’ past goed bij de Krenkelaar”, vindt Engels. “Wij organiseren proeverijen in hun winkels en zijn in gesprek over het geven van workshops. Ik denk dat ons product ook goed past bij biologische winkels als Marqt en Stach, maar daar moeten we de directie nog even van overtuigen.”