Herkomst Nutella-noten zorgt voor verdeeldheid in Italië

Ferrero verwikkeld in politiek hazelnotendilemma


ft-logo-130-table

 

© The Financial Times Limited 2020. All Rights Reserved. FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd. Not to be redistributed, copied or modified in any way.

Rabobank is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation.


Door Miles Johnson, vanuit Rome

Voor veel mensen over de hele wereld is Nutella gewoon een lekkere hazelnootpasta voor op de boterham – of stiekem rechtstreeks uit de pot. Voor generaties van Italianen die zijn opgegroeid met Nutella is de lekkernij onderdeel van de nationale eetcultuur en een product waar het land trots op is. Toen de Italiaanse chocoladefabrikant Ferrero in 2017 toegaf dat het zijn recept voor de hazelnootpasta had aangepast, leidde dit tot een storm van protesten onder Nutella-fans.

Politieke pasta

Discussies over de herkomst en duurzame teelt van hazelnoten, het belangrijkste ingrediënt van de pasta, hebben ervoor gezorgd dat de populaire chocopasta ook een onderwerp op de politieke agenda werd in Italië. In december werd Nutella het middelpunt van de politieke belangstelling toen Matteo Salvini, leider van de anti-immigratiepartij Lega en vroeger een groot liefhebber, verklaarde dat hij de hazelnootpasta had afgezworen nadat hij had ontdekt dat het merendeel van de hazelnoten in de pasta niet uit Italië kwam, maar uit Turkije.

Nadat hij eerder trotse selfies van hemzelf met een boterham Nutella has gepost, zei Salvini eind vorig jaar dat Ferrero niet genoeg deed om de Italiaanse boeren te ondersteunen. "Ik ben erachter gekomen dat Nutella Turkse hazelnoten gebruikt, en ik steun liever ondernemingen die producten van Italiaanse bodem gebruiken. Ik eet liever Italiaanse producten om Italiaanse boeren te helpen", zei hij.

"Ik eet liever Italiaanse producten om Italiaanse boeren te helpen"

- Matteo Salvini, Lega

Palmolie-misverstand

het nieuws kwam vanwege de sociale gevolgen of gevolgen voor het milieu in verband met de herkomst van de ingrediënten. In 2015 werd Ségolène Royal, de toenmalige Franse minister van Milieu, gedwongen haar excuses te maken nadat ze consumenten had opgeroepen Nutella te boycotten vanwege het gebruik van palmolie, dat ze in verband bracht met ontbossing. Dergelijke kritiek heeft Nutella-fabrikant Ferrero – dat uitgroeide tot een begrip in Italië nadat Pietro Ferrero, een banketbakker uit de regio Piëmont, in de jaren vijftig van de vorige eeuw begon met de verkoop van een romige hazelnootpasta in zijn bakkerij – gedwongen om de publiciteit op te zoeken en aan te tonen dat de ingrediënten duurzaam worden geproduceerd.

De chocoladefabrikant, nog steeds een familiebedrijf ondanks een jaaromzet van € 10,7 miljard in 2018, heeft het afgelopen decennium verschillende stappen genomen om de productie milieuvriendelijker te maken. In 2015 zegde het bedrijf toe uitsluitend duurzame palmolie te gebruiken, terwijl het jaar daarvoor al was besloten om alleen nog maar scharreleieren te gebruiken. Ferrero, dat ongeveer dertig procent van de mondiale hazelnootproductie afneemt, beloofde in 2018 dat het eind 2020 alleen nog maar gecertificeerde duurzame cacao, hazelnoten en rietsuiker zou gebruiken. In 2018 ging het bedrijf ook een samenwerking aan met boerencoöperaties in Italië om 20.000 hectare aan nieuwe hazelnootplanten te planten. Dit plan, 'Progetto Nocciola Italia', zal zowel de lokale economie als de Italiaanse landbouw een boost geven.

Traditionele regiobanden

Christian Iaione van Luiss LabGov, onderdeel van de Luiss-universiteit in Rome, voert aan dat Ferrero, net als andere Italiaanse familiebedrijven, altijd al meer rekening heeft moeten houden met lokale milieuaspecten vanwege de traditionele banden met zijn herkomstregio's in Italië. "Italiaanse bedrijven zijn van oudsher vaak meer lokaal geworteld vanwege de aard van hun activiteiten – zaken als mode en voeding zijn diep geworteld in de lokale en nationale cultuur en identiteit", zegt hij. "Het is een belangrijk kenmerk van Italiaanse familiebedrijven die zijn uitgegroeid tot wereldspelers. Deze banden met hun regio's van herkomst hebben altijd de basis gevormd voor een ander soort maatschappelijk verantwoord ondernemen en aanwezigheid in deze regio's."

"Eten is diep geworteld in de lokale en nationale identiteit"

- Christian Iaione, Luiss-universiteit Rome

Toch kan het streven van Ferrero om de hazelnootproductie dichter bij huis te brengen niet op enkel bijval rekenen. Het bedrijf vergroot de binnenlandse productie in verschillende regio's, waaronder Umbrië. Lokale milieuactivisten in die streek hebben hun bezorgdheid uitgesproken dat het plan een bedreiging zou kunnen vormen voor een lokaal meer, vanwege de pesticiden die worden gebruikt bij de teelt.

In maart 2019 organiseerden lokale boeren in Orvieto (regio Umbrië) een evenement om hun zorgen te uiten over de 'intensieve monocultuur' die ontstaat door de massaproductie van hazelnoten en het verlies van biodiversiteit als gevolg. Ferrero zegt dat het in zijn plannen rekening houdt met de lokale zorgen en dat de uitbreiding van de hazelnootproductie niet zodanig van omvang is dat dit op een bepaalde locatie leidt tot milieuschade.

Hazelnotenbomen in Piëmont (Italië)

Reputatiedilemma

Volgens Ferrero is het Progetto Nocciola Italia-plan juist zo ontwikkeld dat de lokale omgeving niet wordt verstoord in de regio's waar het Italiaanse boeren stimuleert om hazelnoten te gaan telen. "Het biedt boeren de mogelijkheid om te diversifiëren en kan ook een kans zijn om braakliggende landbouwgrond te benutten", aldus het bedrijf. Het bedrijf voerde ook aan dat momenteel slechts een fractie van de landbouwgrond in Italië wordt gebruikt voor de productie van hazelnoten, slechts 0,7 procent van de totale landbouwgrond. Dit betekent dat de impact op de landbouwbalans van het land maar beperkt zou zijn.

De aanhoudende controverse weerspiegelt het reputatiedilemma voor grote en geliefde nationale merken zoals Nutella: pogingen om de grootschalige productie van belangrijke ingrediënten terug te halen om lokale politici tevreden te houden, worden weer niet gewaardeerd door anderen die zich zorgen maken over de gevolgen voor het milieu en de bestaande regionale diversiteit in landbouw. Vooralsnog worden Ferrero's pogingen om de binnenlandse productie van hazelnoten nieuw leven in te blazen en tegelijkertijd in binnen- en buitenland verbeterde duurzame praktijken te implementeren kritisch gevolgd.