Het best bewaarde geheim van de Rabobank bestaat 45 jaar

Rabo Foundation investeert in zelfredzaamheid

Rabo Foundation is actief in 23 landen, werkt samen met 369 organisaties en bereikt 3,4 miljoen mensen. Het doel: kwetsbare groepen zelfredzaam maken. Dit jaar bestaat het fonds 45 jaar. Wat is er bereikt en wat staat er nog op het programma?

"Dit is het best bewaarde geheim bij de Rabobank." Er wordt altijd gegrapt omdat Rabo Foundation-medewerkers niet te veel ruchtbaarheid geven aan hun goede werk. Maar terugkijkend op bijna een halve eeuw ondersteuning van boerencoöperaties in ontwikkelingslanden en het stimuleren van de financiële zelfredzaamheid van kwetsbare groepen in Nederland, willen ze best hun geheimen prijsgeven.

Het is dankzij de Rabo Foundation dat er vandaag de dag boeren zijn in Kenia die betere materialen kunnen kopen en hun productie kunnen vergroten met behulp van een 'digitale portemonnee'. De vissers in Sumbawa (Indonesië)verdienen niet alleen meer dankzij het werk van de Rabo Foundation, ze weten hun vangst ook beter te behouden en beschermen de lokale visserij. Er is een kippenvoerfabriek in India die volledig wordt gerund door duizenden vrouwen die daardoor in staat zijn hun gezinnen boven de armoedegrens te laten uitstijgen. En in Nederland ondersteunt de Rabo Foundation de Sea Rangers, jongeren met een afstand tot de Nederlandse arbeidsmarkt, die zich nu inzetten voor de bescherming van de Noordzee.

De Rabo Foundation is het bewijs van de inzet van Rabobank voor haar missie 'Growing a better world together'. Maar de Foundation is meer dan alleen het 'filantropische' kleine broertje van de Rabobank. "Dit is geen hobby", aldus Alexander Meyer die al vanaf 2012 werkzaam is bij de Foundation en leidinggeeft aan Rabo Foundation International en het Rabo Rural Fund. "Slechts weinig collega's realiseren zich dat we vandaag de dag nog altijd actief de geschiedenis van de Rabobank in de praktijk brengen: leningen verstrekken aan groepen boeren die geen toegang hebben tot financiering. Leningen die hen in staat stellen te groeien. Net zoals de boeren die in de negentiende eeuw samenwerkten naar het idee van Raiffeisen en waardoor uiteindelijk de Rabobank ontstond."

Rabo Foundation supports social enterprises

In Nederland ondersteunt Rabo Foundation sociale ondernemingen die banen creëren voor mensen die problemen hebben met het betreden van de arbeidsmarkt.

"Dit is geen filantropie"

Maar wat ís de Rabo Foundation dan precies? Het is een veel voorkomend misverstand dat de Rabo Foundation, net als veel andere bedrijfsstichtingen, een liefdadigheidsinstelling is. Pim Mol die in 2018 directeur werd van de Rabo Foundation wil dit graag rechtzetten: "We moeten doen waar wij als bank goed in zijn, en dat is het verstrekken van krediet." De Foundation heeft inderdaad een gedeelde missie en toolbox met de Rabobank, boordevol netwerken, kennis en financiële oplossingen. Maar het is wel een onafhankelijke entiteit met een status als NGO (ANBI) in Nederland en een eigen raad van commissarissen. De middelen zijn afkomstig van een percentage van de winst van de Rabobank Group, plus donaties van medewerkers en klanten.

Kleinschalige boeren in het buitenland

Het doel is het verbeteren van het leven voor kleinschalige boeren in het buitenland en kwetsbare bevolkingsgroepen in Nederland door te investeren in hun financiële zelfredzaamheid. Deze financiële onafhankelijkheid kan een domino-effect hebben op de lokale economische ontwikkeling en het sociale welzijn, en kan tevens een positieve invloed hebben op het milieu. Mol legt uit dat kleinschalige boeren in opkomende markten vaak worden gezien als 'unbankable'. Dat wil zeggen dat ze een te groot risico vormen om voor traditionele banken als klant in aanmerking te komen. "Als wij ze een lening geven, kunnen ze na verloop van tijd onafhankelijk worden en uiteindelijk 'bankable' worden in hun eigen land." Door samen te werken met landbouwcoöperaties en het MKB bereikt de Foundation elk jaar 3,3 miljoen kleinschalige boeren in Afrika, Azië en Latijns-Amerika.

“Stabiele financiën hebben veel invloed op het welzijn van mensen”

- Roelie van Stempvoort, Rabo Foundation

Kwetsbare groepen in Nederland

Historisch gezien bevindt ongeveer een kwart van de projecten van Rabo Foundation zich in Nederland, waar we sociale ondernemingen en organisaties ondersteunen die financiële kennis en zelfredzaamheid stimuleren en die achtergestelde groepen toegang bieden tot de arbeidsmarkt. "Een stabiele financiële situatie heeft enorm veel invloed op het welzijn en leven van mensen", aldus programma manager Roelie van Stempvoort. "Financiële zelfredzaamheid is voor veel Nederlanders geen vanzelfsprekendheid. Wij gebruiken ons netwerk om samen te werken met verschillende partijen op dit gebied."

45 jaar: een overzicht van de ontwikkeling

Rabo Foundation heeft tegenwoordig 47 medewerkers in dienst en investeert jaarlijks meer dan 35 miljoen euro. Dat is flink meer dan de 900.000 gulden en drie fulltime medewerkers waarmee ze 45 jaar geleden begonnen. De Foundation ging in 1974 van start als de Stichting Steun door Rabobank en (SSR), een fusie van de Raiffeisen- en Boerenleenbanken-ontwikkelingsfondsen die beide stammen uit de jaren 60. Zelfredzaamheid voor kwetsbare boeren in het buitenland en de financiële gezondheid van kansarme groepen in Nederland behoorden vanaf het begin tot het DNA van de Foundation.

Tijdens de eerste twee decennia ondersteunde de jonge stichting landbouw- en kredietcoöperaties door middel van donaties en technische hulp, en dan met name voor banken in ontwikkelingslanden; een rol die later werd overgenomen door Rabo Development (nu Rabo Partnerships). In 1995 vond er een belangrijke verandering plaats toen de Foundation begon met het verstrekken van leningen. Het was tijd voor de Foundation om zich meer te gaan gedragen als een bank. En die benadering hanteren we vandaag de dag nog steeds. Mol: "We verstrekken leningen onder zakelijke, commerciële bankvoorwaarden. Dit is gebaseerd op onze overtuiging dat wanneer je vanaf het begin een beroep doet op de eigen capaciteiten van mensen, er een goede kans is dat ze het uiteindelijk zullen redden zonder hulp van buitenaf."

Woman poultry farmers open their own feed factories

In de Indiase deelstaat Madhya Pradesh openden coöperaties van zesduizend vrouwelijke pluimveehouders hun eigen kippenvoerfabriek in 2018.

Toen begon het balletje echt te rollen. In 1999 beheerden vier fulltime medewerkers ongeveer 300 projecten met een portefeuille van 16 miljoen gulden. In de daaropvolgende tien jaar was er sprake van een explosieve groei van het aantal medewerkers, projecten en kansen. De financiering werd ook meer coöperatief door de introductie van een werknemersfonds waarbij maandelijkse donaties door de bank werden verdubbeld, en een klantenfonds voor fiscaal aftrekbare donaties van enthousiaste klanten. Noemenswaardig is ook de lancering van het Rabo Rural Fund in 2011 met als doel de financiering van de 'missing middle': de agrarische bedrijven en coöperaties die donaties en microkrediet ontgroeid zijn, maar die nog niet in aanmerking komen voor reguliere bankleningen. In 2018 wees de Foundation 33,7 miljoen euro toe aan 369 organisaties over de hele wereld. Het Rural Fund investeerde nog eens 43 miljoen dollar.

En hoe zit het met de naam? Waar komt de naam 'Rabo Foundation' vandaan? Al vanaf het begin realiseerden de Nederlandse medewerkers zich dat partners en klanten in het buitenland moeite hadden met het uitspreken van de naam 'Stichting Steun door Rabobanken' en gebruikten ze vaak een informele vertaling. De naamsverandering werd in 2003 officieel.

Toekomstplannen wereldwijd: samenwerken voor duurzame productie gezond voedsel

Kijkend naar de toekomst zien medewerkers twee belangrijke drijfveren voor verandering. De eerste is de missie 'Growing a better world together'. Een brede en ambitieuze doelstelling die alleen kan worden bereikt door met elkaar samen te werken.

In de voedselketen betekent die missie het wereldwijd ondersteunen van mensen om op een duurzame manier genoeg gezond voedsel te produceren voor een groeiende bevolking. "Voorheen werkten alle onderdelen van Rabo onafhankelijk van elkaar binnen verschillende onderdelen van de waardeketen", vertelt Mol. "Wij als Foundation waren het uitgangspunt, omdat wij het contact hebben met de boeren. Hoe kunnen we de verschillende Rabo-onderdelen met elkaar laten samenwerken aan de waardeketen om zo meerwaarde te creëren?"

De eerste stappen zijn al genomen. Zo maakt de Foundation al gebruik van het Rabobank-netwerk om kleinschalige coöperaties te helpen toegang te krijgen tot de markt of lokale financiering. En met leningen tussen 300.000 dollar en 3 miljoen dollar overbrugt het Rabo Rural Fund de kloof tussen de behoeften van coöperaties en die van grote zakelijke klanten. Eerder dit jaar sloot de afdeling Trade & Commodity Finance van de Rabobank een overeenkomst met de Colombiaanse koffie-exporteur Caravela die al vijftien jaar werd ondersteund door Rabo Foundation (hun eerste financier) en later door het Rural Fund naarmate de behoeften van het bedrijf groeiden. De ontwikkeling van Caravela is een mooi voorbeeld van hoe Rabo Foundation de groei van bedrijven stimuleert.

How to lead a financially healthy life

Dankzij steun van de stichting werden 128.740 mensen in Nederland naar een financieel gezond leven begeleid.

Toekomst Nederland: stimuleren financiële zelfredzaamheid én ondersteunen sociaal ondernemerschap

In Nederland is deze missie de inspiratie voor twee belangrijke aandachtsgebieden voor de toekomst: het stimuleren van financiële zelfredzaamheid en de ondersteuning van sociaal ondernemerschap. De Foundation financiert sociale ondernemingen, zoals de Sea Rangers en Binthout (dat houten designproducten maakt), die banen genereren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Bovendien hebben deze bedrijven een positieve invloed op het milieu door respectievelijk de Noordzee te beschermen tegen vervuiling en door hout te gebruiken (en dus CO2 op te slaan) dat anders zou worden versnipperd.

Het bevorderen van de financiële gezondheid is een andere pijler. Geldfit.nlis bijvoorbeeld een samenwerkingsplatform met tools en tips voor Nederlanders die hulp nodig hebben bij hun financiën. Ook hierbij zijn het opzetten van partnerschappen en het verbinden van de activiteiten van de Foundation met die van de bank een wezenlijk onderdeel van de doelstelling. "Deze programma's sluiten logisch gezien perfect aan bij de bank en diens expertise," aldus Van Stempvoort. "Het doel is dat deze programma's over vijf jaar niet langer nodig zijn doordat ze tegen die tijd volledig geïntegreerd zullen zijn in het bedrijf."

“De impact verdubbelen is mogelijk dankzij nieuwe technologieën”

- Albert Boogaard, Rabo Foundation

Innovatie vergroot de impact

De toekomst van de Rabo Foundation draait niet alleen om de waardeketenbenadering. Het gaat ook om innovatie. "Het verdubbelen van de impact is mogelijk dankzij nieuwe technologieën en met name de nieuwe concepten die zijn gebaseerd op die technologieën", vertelt Head of Innovation Albert Boogaard die al twaalf jaar in dienst is bij de Foundation.

Volgens Boogaard blijft productiviteit een belangrijke uitdaging voor de boeren waar de Rabo Foundation mee samenwerkt. "Het is maar twintig procent van wat het zou kunnen zijn. Het draait ook om de waardeketen nadat het voedsel is geproduceerd; zo'n veertig procent van het voedsel gaat verloren. En het draait om toegang tot financiering. Investeringen bedragen slechts tien tot vijftien procent van wat er nodig is." Binnen deze discrepanties bevinden zich ongekende mogelijkheden: "Het verdubbelen van de productiviteit is iets dat echt mogelijk is voor de gemiddelde klant van de Rabo Foundation. Mits ze beschikken over kennis, de juiste agrarische input, een markt die betaalt voor hun inspanningen en toegang tot financiering."

Farmers in Kenya dramatically improve their production

De scanner van SoilCares hielp boeren in Kenia hun productie drastisch te verhogen.

In Nicaragua kon landbouwersvereniging Aldea Global het proces voor kredietaanvragen digitaliseren voor telers die een microkrediet willen aanvragen. Kredietbehandelaars kunnen nu meer aanvragen afhandelen in minder tijd. In Kenia helpt een speciale scanner boeren hun grond te analyseren om zo de productiviteit met een factor twee of zelfs drie te verbeteren. De gegevens die met behulp van deze technologieën worden verzameld, maken boeren ook tot veiligere prospects voor banken. Zo ontstaat een opwaartse spiraal van verbeterde productiviteit en toegang tot financiering.

De tools en producten binnen het bankwezen van de 21e eeuw raken steeds verder gedigitaliseerd. Zou de rest van de Rabobank in dat opzicht kunnen leren van de Rabo Foundation? "Absoluut", volgens Senior Investment Manager Michaël de Groot. "De Rabo Foundation is een koploper op het gebied van innovatie omdat we risico's mogen nemen en nieuwe technologie mogen uitproberen. Maar het mes snijdt aan twee kanten. We gebruiken ook kennis en vaardigheden die binnen Rabobank beschikbaar zijn. We leren van elkaar."

“De Rabobank en Rabo Foundation leren van elkaar”

- Michaël de Groot, Rabo Foundation

Vertel het gerust verder

Het is bijna een halve eeuw geleden. De Rabo Foundation heeft tot nu toe 353 miljoen euro geïnvesteerd in meer dan 3.400 projecten en organisaties over de hele wereld. Maar dit verhaal draait niet alleen om cijfers. Het draait om mensen en samenlevingen die een beter leven kunnen leiden dankzij een inclusieve benadering van financiering.

"Het is bankieren in zijn puurste vorm", aldus De Groot die al vanaf 1995 werkzaam is bij de Foundation en enorm trots is op de organisatie. "We werken direct samen met de boeren. Het draait écht om het eten dat op tafel komt. En als we het goed doen, dan plukken we daar twintig jaar later nog steeds de vruchten van."

Roelie van Stempvoort is het langst in dienst bij de Foundation en krijgt het laatste woord: "Ik ben in 1985 begonnen bij de Rabo Foundation. We hadden toen maar 2,5 fulltime medewerkers en we deden alles samen. Het is zo bijzonder dat ik met mijn eigen ogen heb kunnen zien hoe onze reis is verlopen.

"Wanneer ik op een verjaardagsfeestje over mijn werk vertel, dan zijn mensen altijd verrast en onder de indruk. Ik hoop dat mijn collega's hetzelfde ervaren. Ik wil graag dat ze de geschiedenis van de Rabo Foundation kennen en hier ook trots op zijn. Gewoon omdat het zó bijzonder is wat de Rabo Foundation voor de samenleving doet."

Op 21 november vierde Rabo Foundation haar 45-jarig jubileum in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. De avond omvatte inspirerende keynotes, een internationale line-up en een meeslepende video-ervaring met verhalen van klanten van de Foundation.