Smart Farmer: het herstel van de Australische graangordel

Hoe een boer de bodem en de gemeenschap versterkt

Stuart McAlpine is een boer van de vierde generatie in de hete, droge Australische graangordel. Hij is een ‘early adopter’ van alternatieve landbouwmethodes en een geboren netwerker, met hart voor bodem én bevolking.

Stuart McAlpine bedrijft, net als negentig procent van de Australische boeren, no-till-landbouw. Zo’n twaalf jaar geleden was daar nog geen sprake van, toen was er nog een lange weg te gaan voor de agrariërs Down Under. “Maar,” zegt hij, “boeren staan hier onder toenemende druk vanwege de droogte van het continent. Om winstgevend te blijven, moesten we de oogst per hectare steeds meer opschroeven. Zo ontstond uitbreiding en specialisatie, maar het dreef ons weg van de broodnodige diversiteit. En dát is juist ontzettend belangrijk voor een ecosysteem. De specialistische landbouw ging dan ook ten koste van het natuurlijk kapitaal.”

McAlpine besloot het over een andere boeg te gooien: hij veranderde de landbouw op zijn boerderij in de Zuidwest-Australische ‘Wheatbelt’ van een enkel graangewas naar regeneratieve landbouw. “Regeneratieve landbouw zet de gezondheid van het ecosysteem op de eerste plaats. Boeren die focussen op bodembiologie zijn minder afhankelijk van kunstmatige stoffen, slaan meer koolstof op in de bodem en zorgen voor een grotere biodiversiteit.”

“Regeneratieve boerderijen floreren dit jaar, ondanks de droogte”

- Stuart McAlpine, boer in Australië

Droogtebestendige boerderijen

Deze positieve veranderingen ontstaan niet alleen dankzij no-till-landbouw. Ook herbebossen, composteren en het vervangen van monoculturen door verschillende gewassen dragen bij aan deze omslag. McAlpine: “Het is vooral onze uitdaging om te experimenteren, de natuur te helpen bij bodemherstel en haar verder zelf het werk laten doen.” McAlpine verbouwt nu niet alleen granen, maar ook koolzaad en lupine om ziekteverwekkers te verminderen en de bodem op natuurlijke wijze te herstellen. Daarnaast heeft hij zo’n vijfhonderd runderen en een kudde van ruim duizend schapen. Ook voor zijn vee gebruikt hij regeneratieve methodes, zoals cell grazing, en om de diversiteit te bevorderen zaait hij verschillende grassoorten in.

Deze methodes bieden geen instant-oplossing. Het kan jaren duren voordat de bodem herstelt en weer voldoende produceert na een periode van ‘high-input’ landbouw. Maar McAlpine heeft een lange adem en hij is volledig toegewijd aan deze methodes. “Onze regeneratieve boerderijen zijn weerbaar en kunnen omgaan met de grote klimaatveranderingen die hier plaatsvinden. De boerderijen waarop we het regeneratieve principe al een tijdje toepassen floreren dit jaar, ondanks de extreme droogte.”

McAlpine leidt verschillende workshops en netwerkbijeenkomsten met organisaties zoals Liebe Group. Zo stimuleert hij andere boeren om deze methodes te gebruiken en op koers te blijven. “Veel mensen durven niet aan regeneratieve landbouw te beginnen, omdat ze geen steun hebben of geen geduld. Jammer, want zo missen ze de langetermijnvoordelen.”

Stuart McAlpine (met schop) tijdens een ‘bodemgezondheidsworkshop’ op zijn boerderij


Meer hoop en welzijn

Commonland, een bedrijf dat wereldwijd met locals werkt aan het herstellen van kwetsbare landschappen, startte in 2015 een project in Zuidwest-Australië dat McAlpine al snel ter ore kwam. “Hun benadering sprak me direct aan”, zegt hij. “Vooral hun focus op hoop en groeiend welzijn. Het was interessant om dat in een businessmodel te zien.” McAlpine is inmiddels niet-uitvoerend bestuurder van Wide Open Agriculture, een beursgenoteerd bedrijf dat regeneratieve landbouw in de praktijk brengt, geïnspireerd op de concepten van Commonland. Een van de doelstellingen van Commonland is het terugbrengen van mensen naar onderbevolkte gebieden, waar McAlpine zich zelf ook al tien jaar voor inzet. De populatiedichtheid in Zuidwest-Australië ligt momenteel op 7,1 inwoner per vierkante kilometer. Veel meer mensen woonden er nooit, maar het dieptepunt voor McAlpine was toen de lokale scholen in 2010 hun deuren sloten, omdat er simpelweg te weinig leerlingen waren.

“Ik denk dat de bevolking hier elke tien jaar halveert”

- Stuart McAlpine, boer in Australië

McAlpine: “Grotere boerderijen betekenen ook dat de bevolking afneemt. Ik denk dat die hier elke tien jaar halveert. Niemand pakte dat probleem aan. Om het sociale welzijn te herstellen met zaken als sociale bijeenkomsten en sportevenementen, moesten we buiten de kaders denken. Samen met een aantal geweldige lokale partijen gingen we op zoek naar oplossingen.”

Breng de mensen terug

Het Regionale Herbevolkingsplan van de lokale overheid is gebaseerd op de ideeën van McAlpine. Het doel is om mensen, waaronder migranten, naar de regio te halen voor werk in de landbouw en andere sectoren. In ruil daarvoor biedt het plan Engelse taallessen, hulp bij integratie en het zoeken van een woning. McAlpine: “De bevolking in deze regio is dankzij dit plan wel met vijftien procent toegenomen. En het leerlingenaantal in de nabije stad Dalwallinu is zelfs verdubbeld.”

Momenteel past McAlpine zogeheten ‘quorum sensing’ toe op zijn land, een methode die zorgt voor grote microbiële diversiteit in de bodem. Sommige bacteriën moeten een bepaalde dichtheid bereiken om optimaal te werken. Als ze eenmaal hun werk doen, kunnen ze symbiotische systemen bouwen met andere microben die goed zijn voor de bodemgezondheid. McAlpine: “Het is een complex systeem, maar we kunnen de veranderingen in de ecosysteemfunctie meten in vergelijking met de huidige aanpak.”

Radicaal misschien? McAlpine schrikt er in elk geval niet voor terug. “Ik heb jaren aan verandering gewerkt. Het lijkt een beetje op bergbeklimmen: de klim bestaat uit bloed, zweet en blaren, maar als je eenmaal de top bereikt hebt, is de afdaling een fluitje van een cent.”

Foto aan de bovenkant: NACC