Hoe Japan een slaatje slaat uit 'vertical farming'

Leegstaande fabrieken als vruchtbaar fundament voor verticale landbouw

ft-logo-130-table

 


© The Financial Times Limited 2020. All Rights Reserved. FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd. Not to be redistributed, copied or modified in any way.

Rabobank is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation.


Door Robin Harding

In een anoniem sciencepark een paar kilometer ten noorden van Nara, de oude hoofdstad van Japan, staat de Keihanna-fabriek. Het gebouw ziet er net zo uit als de fabrieken waar versnellingsbakken of elektronische onderdelen worden geproduceerd, maar in deze 'techno farm' wordt sla geproduceerd. In de fabriek plaatsen robotarmen slaplantjes in enorme rekken waar ze groeien onder ledlampen, in een bijna steriele omgeving. Bij volledige benutting van de productiecapaciteit levert Keihanna 30.000 kroppen sla per dag op.

Verticale landbouw pur sang

De slafabriek van het bedrijf Spread is een van de meest geavanceerde voorbeelden van verticale landbouw ter wereld. Bij verticale landbouw groeien planten binnen, in gestapelde lagen, vaak zonder grond. Dit concept is bijzonder populair in Japan, waar zowel grond als arbeidskrachten schaars zijn. “We begonnen in 2007 met grootschalige productie en sinds 2013 maakt de fabriek winst”, aldus Shinji Inada, de CEO van Spread. “We zijn misschien wel het enige bedrijf dat erin geslaagd is grootschalige verticale landbouw winstgevend te maken. Nu liggen er mogelijkheden voor internationale marktgroei.”

Al decennialang hoor je de voorstanders van verticale landbouw enthousiast praten over de potentiële voordelen van deze vorm van precisieteelt, zoals grotere efficiëntie qua menskracht en opbrengst, maar ook qua water- en meststoffenverbruik. Verticale boerderijen kunnen overal gebouwd worden, wat betekent dat groenten geen honderden kilometers vervoerd hoeven te worden naar de consument. Bovendien kunnen ze het hele jaar door produceren, ongeacht het seizoen of de weersomstandigheden.

Hoge kosten

Ondanks deze voordelen werden de meest verticale boerderijen geen succes. De hoge kosten van gerobotiseerde apparatuur en kunstmatig licht moesten het afleggen tegen de eenvoudigere technologie van grond, kassen en zonlicht. Maar nu is er vanuit het bedrijfsleven een grote bereidheid om te investeren in het concept, bijvoorbeeld door Spread en Plenty. Dit laatste bedrijf is een Amerikaanse start-up met een kapitaal van 200 miljoen Amerikaanse dollar, waarin onder andere SoftBanks Masayoshi Son en Amazons Jeff Bezos hebben geïnvesteerd.

Levensvatbare verticale landbouw vraagt om nog grotere fabrieken om te kunnen profiteren van schaalvoordelen en de verspilling te reduceren tot bijna nul, en verdergaande automatisering om de arbeidskosten voor bijvoorbeeld het zaaien en oogsten verder te verlagen.

Waarom sla?

Bijna alle producenten beginnen met sla omdat dit makkelijk binnen gekweekt kan worden en vanwege de grote en stabiele vraag. Shinji Inada geeft aan dat de verkoopprijs van een krop sla is gedaald van ¥ 258 (€ 2,13) in 2008 naar ¥ 198 (€ 1,64) in 2013 en naar de streefprijs van ¥ 158 (€ 1,31) nu.

Cindy van Rijswick


Daarmee maakt het bedrijf nog steeds winst, iets waar veel van Spreads concurrenten niet in slaagden. In 2014 begon Toshiba met de productie van sla in een cleanroom van een voormalige elektronicafabriek, maar in 2016 moest het bedrijf de productie beëindigen. “Veel bedrijven die in de verticale landbouw gingen alleen omdat ze een fabriek leeg hadden staan, hebben het niet gered”, zegt Kenji Omasa, verbonden aan de universiteit van Tokio. “De kosten van ledverlichting zijn gedaald, zegt hij, maar arbeidskosten, elektriciteit en apparatuur slorpen alle drie nog steeds ongeveer een derde van het budget op.”

Gezocht: toegang tot de markt

Toru Numagami staat aan het hoofd van A-Plus, een start-up die een slafabriek met een productiecapaciteit van 20.000 kroppen per dag bouwt in Fukushima. Met behulp van technologie uit automobiel- en halfgeleiderfabrieken hoopt hij deze productie te kunnen realiseren met slechts twintig man personeel, in plaats van honderd. “Op dit moment is het zonder subsidie eigenlijk niet haalbaar”, zegt hij. A-Plus ontvangt subsidie van de overheid om de economie van Fukushima nieuw leven in te blazen na de aardbeving en kernramp in 2011. Maar Toru Numagami geeft aan dat zelfs de grootste aandacht voor de kostenkant niet genoeg is om een verticale boerderij winstgevend te maken.

"Op dit moment is het zonder subsidie eigenlijk niet haalbaar"

“Het gebruikelijke model in landbouw is dat je een product verbouwt en het vervolgens verkoopt. Bij verticale landbouw is het uitgangspunt de consumentenvraag”, zegt hij. Kenji Omasa is het met hem eens: “Succesvolle verticale boerderijen hebben toegang tot de markt.” Met alleen de productie van tonnen dure sla en de distributie daarvan naar de lokale groothandel ben je er niet.

Kant-en-klaar fastfood?

De concurrentievoordelen van verticale landbouw zijn onder andere stabiliteit van de aanvoer en de hygiënische productieomstandigheden, waardoor de sla er smakelijk uitziet en niet hoeft te worden gewassen. Een optie is om rechtstreeks aan de supermarkten te verkopen, voor een langere houdbaarheid en betere prijs.

Toru Numagami hoopt aan handelsklanten te gaan leveren en onderzoekt de mogelijkheden voor geautomatiseerd snijden van de sla. De levering van kant-en-klare gesneden sla aan fastfoodrestaurants en conveniencewinkels zou een toegevoegde waarde bieden die de groothandelsmarkt nooit kan evenaren.

Zonne-energie als finishing touch

Alle grote spelers in Japan hopen uit te kunnen breiden door internationale partnerschappen, met name in landen waar water schaars is en waar de milieuvoordelen van verticale landbouw het grootst zijn. Spread heeft al een partner in de Verenigde Arabische Emiraten. De grote milieuvraag gaat over de energiebron die wordt gebruikt voor de ledverlichting, in plaats van zonlicht. Volgens Toru Numagami is het antwoord hernieuwbare elektriciteit: “Als hiervoor zonne-energie gebruikt kan worden, dan is het vanuit milieuoogpunt perfect.”