Wat is de impact van Trumps belastingverlaging?

De verlaging van de vennootschapsbelasting waarmee het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden 16 november instemde, kan positieve gevolgen hebben voor de Amerikaanse economie. En daarmee ook voor de rest van de wereld.

Het belastinghervormingsplan waar het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden mee heeft ingestemd, voorziet in een verlaging van de vennootschapsbelasting van 35 naar 20 procent. Zo ver is het nog niet. De wet gaat nu naar de Senaat, waar hij waarschijnlijk op meer weerstand zal stuiten en waar de Republikeinen maar een zeer krappe meerderheid hebben. Intussen werken de Republikeinen in de Senaat aan een eigen plan om de belastingen te verlagen. Voor het tot een definitieve wet komt, moeten Republikeinen het dus eens worden over een plan dat op steun in beide huizen van het congres kan rekenen. Over een onderdeel van het belastingplan is al wel consensus binnen de Republikeinse partij: het verlagen van de vennootschapsbelasting van 35 naar 20 procent. Daarom is dat het onderwerp van deze voorlopige analyse.
We gebruiken het National Institute’s Global Econometric Model (NiGEM) om vast te stellen wat het effect van een verlaging van de vennootschapsbelasting is op de rentes, inflatie, de groei van het bbp en de overheidsschuld. Daarbij gaan we uit van twee scenario’s: onmiddellijke implementatie van de belastingverlaging in het eerste kwartaal van 2018, waar het Huis van Afgevaardigden voor koos. Of een latere implementatie in het eerste kwartaal van 2019, het Senaatsvoorstel.

Instant reactie financiële markten

De financiële markten reageren in beide scenario’s - invoering in 2018Q1 of 2019Q1 - onmiddellijk. Die instant reactie wordt getriggerd door de te verwachten renteverhoging die de Fed doorvoert als het bbp stijgt en daarmee de inflatie. Ook gaat de lange rente omhoog met 50 tot 90 basispunten. Diezelfde anticipatie zal in eerste instantie ook de dollar aantrekkelijker maken. De wisselkoers stijgt aanvankelijk met 3 tot 5 procent.
Op de lange duur handhaven zowel wisselkoers als lange rente zich op een hoger niveau dan de basislijn (een scenario zonder belastingverlaging). Wanneer in het Senaatsvoorstel de invoering met een jaar uitgesteld wordt, maakt dat voor de reactiesnelheid van de financiële markten geen verschil. Toch zorgt die timing op de korte termijn voor andere effecten dan wanneer de belastingverlaging samenvalt met de reactie van de markten.

"Bij latere implementatie stijgt de lange rente en wordt investeren lastiger"

Bbp krijgt groeispurt van twee jaar

De gretigheid van de financiële markten zorgt - wanneer de belastingmaatregel een jaar op zich laat wachten - voor een pervers effect. Ze reageren op iets positiefs, maar de economie heeft er op korte termijn last van. De lange rente stijgt en die remt de economische groei af, zonder dat het bbp profiteert van een belastingvermindering. Het wordt dus lastiger om te investeren. Dat effect blijft achterwege als de belastingverlaging direct wordt ingevoerd in het eerste kwartaal van 2018. Dan stijgt het bbp onmiddellijk. De groei van het bbp piekt in de loop van 2018 op 4,5 procent, waarna de groei geleidelijk afvlakt tot het niveau van de basislijn. De groeisprong van het bbp duurt twee jaar.
In het scenario van vertraagde invoering begint de groei van het bbp pas in 2019. In 2018 daalt de bbp-groei zelfs, maar zodra bedrijven de fiscale voordelen voelen schiet de bbp-groei omhoog met een piek van 6 procent in 2019. In 2021 is het effect van de belastingmaatregel op de bbp-groei uitgewerkt. In beide scenario’s krijgt het bbp een groeispurt die twee jaar aanhoudt, waarna het weer terugvalt op de basislijn.

Aantrekkingskracht dollar zorgt voor inflatie-dip

In het geval van een onmiddellijke belastingverlaging werken er tegengestelde krachten op de inflatie: door de groei van het bbp neemt de inflatie toe, terwijl de sterkere dollar de inflatie afremt. In het NiGEM-model zakt de inflatie in eerste instantie onder de 0 procent. In 2019 is de inflatie weer positief en stijgt tot een niveau tussen 2,5 en3,5 procent in 2021-2022. Daarna daalt de inflatie, maar stabiliseert zich hoger dan in het basis-scenario (zonder belastingverlaging) op iets meer dan 2 procent. Ook in het geval van een latere belastingverlaging wordt de inflatie verminderd door de sterkere dollar. Dat verandert wanneer de belastingmaatregel van kracht wordt en het bbp groeit.
Opvallend is dat – ongeacht het moment waarop de belastingmaatregel ingaat – de aantrekkingskracht van de dollar in beide scenario’s zorgt voor een vergelijkbare inflatie-dip. Wel duurt het bij een latere implementatie van de belastingmaatregel langer voor de inflatie stijgt, omdat de groei van het bbp ook later begint.

Rentetarief naar hoger niveau

Hoe de Fed reageert op deze ontwikkelingen hangt af van het moment waarop de belastingplannen van kracht worden. Als dat direct gebeurt, blijft de Fed in 2018 vasthouden aan haar huidige koers van stapsgewijze verhogingen. Een dalende inflatie maakt de Fed normaalgesproken voorzichtiger in het stap voor stap verhogen van het rentetarief. Die dalende inflatie wordt nu echter gecompenseerd door de groeispurt van het bbp. Aangejaagd door de lagere vennootschapsbelasting zal de inflatie geleidelijk weer gaan stijgen. In 2019 zal de Fed daarom naar een hogere versnelling schakelen en haar rentetarief vaker verhogen om de inflatie te beteugelen.

Verder oplopende staatsschuld op de lange termijn

Wat is het langetermijneffect op het bbp en de staatsschuld? Het bbp groeit naar een hoger niveau. De economie profiteert dus, maar dat kan niet gezegd worden van de staatsschuld. Voorstanders van de maatregel claimen dat het effect van een lagere vennootschapsbelasting wordt gecompenseerd door de groei van de economie, die op haar beurt weer de schatkist vult. In werkelijkheid groeit de staatsschuld harder dan het bbp. Zonder belastingverlaging groeit de verhouding van de staatsschuld tot het bbp in 2027 naar 91 procent. Met belastingverlaging neemt dit toe tot 110 procent. Een verder oplopende staatsschuld is op de lange termijn de belangrijkste keerzijde van de medaille. Voor de Republikeinse partij heeft dit aspect op dit moment geen prioriteit, zo lijkt het.

Op korte termijn biedt de maatregel kansen voor wie zaken doet in de VS

Kansen voor ondernemers

Op de korte termijn biedt deze maatregel wanneer hij effectief wordt kansen aan iedereen die in de VS onderneemt of investeert. Zo hebben exporteurs naar de VS voordeel van de goedkopere euro. Een hoger bbp zien ondernemers die zakendoen met de VS direct terug in hun orderportefeuille. De Amerikaanse consument is nog steeds een belangrijke driver voor de wereldeconomie. En wij groeien mee.

Lees hier het volledige rapport.