Zo bouw je een wereldleider in topkoeien

Hoe een Gronings fokbedrijf wereldwijd de leiding neemt

Het Groningse Koepon is na een fusie in de VS uitgegroeid tot URUS, de wereldleider in koeiengenetica. “Het kon alleen een succes worden doordat we het vertrouwen van beide partijen hebben gekregen.”

Het familiebedrijf ging samen met coöperatie CRI – iets wat op deze schaal nooit eerder is vertoond.

Moderne veeteelt laat niets aan het toeval over. Dat kan ook niet. Willen we de wereldbevolking duurzaam voorzien van voldoende vlees en melk, dan zullen boeren runderen van topkwaliteit moeten houden. Daaraan leveren bedrijven als URUS een belangrijke bijdrage. “In de veehouderij is de fokkerij een belangrijk mechanisme dat kan bijdragen aan bijvoorbeeld het reduceren van de impact op het milieu en het verbeteren van de voedselveiligheid”, verklaart Elke Maas, Team Head Food & Agri bij Rabobank Wholesale.

Consolidatie

Koepon Holding, het koeienfokbedrijf uit het Groningse Feerwerd, levert onder meer koeiengenetica, concreter gezegd: stierensperma. Daarvoor selecteert het wereldwijd de beste koeien en fokt het stieren, die via kunstmatige inseminatie uit miljoenen ‘rietjes’ per jaar zorgen voor gezonde nakomelingen met de beste melk- en vleesopbrengst.

Koepon was al groot in de VS, Europa, Zuid-Amerika, China en Rusland, maar wil ook marktleider zijn in de consolidatie die zijn branche beheerst. “In de wereld van genetica wordt de lat telkens hoger gelegd”, legt Cees Hartmans uit, CEO van URUS. “DNA-markers maken steeds meer mogelijk en vergaande specialisatie van fokbedrijven vergt steeds grotere investeringen in technologie en genetica, maar vooral ook in wat je kunt noemen de elitekoeien van de toekomst. En dat vraagt om schaalvergroting.”

“In de wereld van genetica wordt de lat telkens hoger gelegd”

- Cees Hartmans, URUS

Die is gevonden bij het Amerikaanse CRI (Cooperative Resources International) uit de Amerikaanse staat Wisconsin. De combinatie werd in oktober van 2018 formeel gevormd en heeft een gezamenlijke omzet van meer dan 300 miljoen euro, 2.000 werknemers en een jaarlijks volume van tegen de 30 miljoen rietjes. Daarmee is URUS, zoals het fusieproduct is gedoopt, met afstand wereldmarktleider.

Vertrouwen

De fusie heeft een lange aanloop gehad vanwege het complexe en unieke karakter. Want hoe krijg je 16.000 leden van een Amerikaanse coöperatie enthousiast voor een familiebedrijf uit Feerwerd? Anders Rasmussen en Teus Jan van Ekeren zijn de M&A-experts bij de Rabobank die ruim een jaar lang vrijwel dagelijks met de VS en Feerwerd contact hadden over het samengaan van de twee veebedrijven: “Met het bestuur van CRI was vrij vlot overeenstemming over de uitgangspunten. De relatie tussen de directies van beide partners was goed. Hun beider vertrouwen in ons was vrij sterk, zodat wij als regisseur het proces hebben kunnen faciliteren.”

Coöperatieve achtergrond

In het nieuwe holdingbedrijf URUS heeft het oude Koepon een belang van zeventig procent en de coöperatieve leden van CRI de rest. Volgens een ‘tweemerkenstrategie’ van de holding blijven de dochterbedrijven wereldwijd de markt onder eigen naam bedienen. Koepon’s Alta Genetics richt zich hierbij op commerciële middelgrote en grote boerenbedrijven, terwijl CRI’s Genex hetzelfde doet, maar door zijn specifieke coöperatieve karakter een eigen doelgroep van kleinere bedrijven tot hele grote bedrijven aan zich bindt. Daarnaast zijn URUS’ dochterbedrijven VAS en AgSource actief in veestapelmanagement en informatie services voor melkveehouders.

Het fusievoorstel werd in een roadshow voorgelegd aan de afgevaardigden van de coöperatieleden van CRI, Genex en AgSource, die met een ruime meerderheid akkoord gingen. Behalve de uitvoerige besluitvorming maakte ook het juridisch afhechten van de integratie de deal extra complex. Aan de fusie ging een coöperatieve herstructurering van CRI vooraf en werden enkele kleinere activiteiten verzelfstandigd en afgestoten. Rasmussen: “Een fusie van deze omvang tussen coöperaties en een privaat bedrijf is bij ons weten niet eerder vertoond. We zijn voor deze transactie als bank veel verder gegaan dan bij reguliere deals. Het was experimenteren met een nieuwe situatie, een ware ontdekkingstocht. Het heeft daarbij zeker geholpen dat we zelf als bank ook een coöperatieve achtergrond hebben. We hebben mensen met bijzondere kennis in huis, die we vaak gesproken hebben.”

800 pagina’s contracten

Al het juridische, fiscale en bedrijfsmatige trapezewerk kwam in de zomer samen in een stapel contracten met 800 pagina’s en mondde uit in meerdere individuele transacties. Daarbij kwam ook de herfinanciering van de groep, die de Rabobank Capital Markets voor haar rekening nam.

Uiteindelijk begon URUS in oktober 2018, bijna anderhalf jaar na de eerste verkennende gesprekken, aan zijn bestaan, vanuit een nieuw hoofdkantoor in Madison, Wisconsin. “Er staat nu een nieuwe organisatie in een industrie die genoodzaakt is tot consolidatie. We hebben een wereldleider gecreëerd, en daarmee de werkgelegenheid verzekerd voor vele gezinnen in diverse landen over de hele wereld. Daar mogen we trots op zijn,” zegt Cees Hartmans, die inmiddels vanuit Wisconsin URUS leidt. “Het was een fascinerende en ook stimulerende ervaring om met het Raboteam te hebben samengewerkt, dat toch wel cruciaal was voor het realiseren van deze fusie.”

Banking for Food

“De bank heeft een voortrekkersrol gespeeld bij deze transactie en dat wordt enorm gewaardeerd,” zegt Rasmussen. “We hebben het vertrouwen van beide partijen gekregen om dit mogelijk te maken. Het gezamenlijke team van de Rabobank, Koepon en CRI heeft door zijn vasthoudendheid gezorgd voor een succesvol resultaat. De Rabobank is bereid die extra stap te nemen omdat we erin zitten voor de langere termijn. Dat past echt bij onze strategie van Banking for Food.”

Zijn collega Maas vult aan: “Eigenlijk is de uitdaging wat dat aangaat heel simpel; meer en veilig voedsel leveren, met minder impact. Om dat te bereiken moeten productiesystemen slimmer en duurzamer worden. Doordat deze twee bedrijven hun bouwstenen combineren en hierop verder te bouwen, ontstaat er een hele mooie basis om de impact verder te vergroten.”

URUS kan nu door vanuit een zeer sterke positie in zijn markt. Het bedrijf kan als wereldmarktleider beter dan ooit kerngezonde, productieve topkoeien voortbrengen die de voedselvoorziening van een groeiende wereldbevolking blijvend zeker stellen dankzij de best mogelijke genetica.

“Er ontstaat een hele mooie basis om de impact verder te vergroten”

- Elke Maas, Rabobank

URUS facts & figures

URUS is actief als fokkerij en wereldwijde leverancier van koeiengenetica (stierensperma), met dochters Alta Genetics en Genex, het grote fokkerijcentrum PEAK en met het uitbouwen van zijn positie in managementsoftware met VAS en in managementinformatie met AgSource.

30 miljoen: ‘rietjes’ die URUS jaarlijks levert
2.000 FTE: werknemers bij URUS
15: landen waarin URUS eigen activiteiten heeft
16.000: betrokken coöperatieve leden