De impact van Trump op de economie

In de eerste dagen van zijn ambtstermijn ondertekende president Trump een reeks besluiten en decreten met uiteenlopende onderwerpen; van een vacaturestop voor overheidspersoneel tot de algehele terugtrekking uit TPP (Trans-Pacific Partnership). Hierdoor rijst de vraag in hoeverre de president van de Verenigde Staten per decreet kan regeren en wat de wereld de komende periode kan verwachten.

Volgens de Amerikaanse grondwet bestaat de federale overheid uit drie machten: de wetgevende macht (het Congres), de uitvoerende macht (de president) en de rechtsprekende macht (de federale rechtbanken). Het Congres schrijft de wetten en bestaat uit de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Wanneer de Senaat en het Huis het eens zijn over een wet, wordt deze aan de president voorgelegd ter goed- of afkeuring. Bij goedkeuring dient de president erop toe te zien dat de wet op de juiste wijze wordt uitgevoerd. De federale en statelijke rechtbanken hebben echter de mogelijkheid om een wet juridisch te toetsen. Dat houdt in dat ze mogen nagaan of beslissingen van het Congres of de president in overeenstemming zijn met de grondwet. Zo niet, dan mogen zij de beslissingen van de wetgevende en uitvoerende machten terugdraaien. Besluiten van federale rechtbanken gelden voor het hele land, in tegenstelling tot besluiten van statelijke rechtbanken. De regering kan tegen deze besluiten in beroep gaan, maar uiteindelijk heeft het Hooggerechtshof het laatste woord over alle federale wetten.

 
Klik op de infographic voor de pdf-versie

De president moet samenwerken met het Congres om zijn plannen in een wet te vatten. Dit proces kan maanden of zelfs jaren duren. Een president kan echter ook iedereen omzeilen en een decreet uitvaardigen. Een decreet bevat instructies voor ministeries en andere regeringsinstanties over hoe zij te werk moeten gaan op een bepaald terrein. Maar kan de president het land regeren per decreet? Nee. Het politieke systeem in de VS is voorzien van een aantal 'checks and balances'. Presidentiële decreten worden, net als alle wetten, getoetst door de rechtbanken. Als wordt vastgesteld dat een decreet ongrondwettelijk is, kan het teniet worden gedaan. De regering kan tegen deze besluiten in beroep gaan, maar uiteindelijk heeft het Hooggerechtshof het laatste woord over alle federale wetten. Ook het Congres kan een presidentieel decreet terugdraaien. Terwijl de president zijn operationele instructies uitvaardigt aan de betrokken partijen, kan het Congres weigeren de benodigde gelden vrij te geven om uitvoering mogelijk te maken. Het Congres kan tevens wetten opstellen om implementatie te voorkomen.

Het voordeel van decreten is dat de president snel een andere draai kan geven aan het regeringsbeleid. Een wet door het Congres loodsen duurt namelijk aanmerkelijk langer. Trumps besluitvaardigheid en zijn pro-business agenda kunnen een positieve invloed hebben op het ondernemersklimaat in de VS. Een aantal decreten zit echter slecht in elkaar, waardoor ze weinig effectief zijn. En ondanks dat Trumps decreten voornamelijk zijn bedoeld om de Amerikaanse economie een flinke duw in de rug te geven, hebben sommige besluiten een negatieve invloed. Denk bijvoorbeeld aan de besluiten met betrekking tot immigratie die slecht zijn voor het personeelsbeleid van Amerikaanse bedrijven. Voor de financiële markten zijn de decreten van Trump inmiddels van hetzelfde belang als economische cijfers en besluiten van de centrale banken. Voor de nabije toekomst verwachten wij dat Trumps initiatieven op fiscaal gebied en op dat van deregulering een positieve bijdrage leveren aan de economie van de VS en het consumentenvertrouwen. Anderzijds zullen handelsconflicten, immigratieperikelen en slecht voorbereide decreten wellicht een negatieve invloed hebben.

Philip Marey, Senior VS Strateeg

Gevolgen voor Nederlandse ondernemers

Met zijn ‘executive orders’ toont president Trump zijn daadkracht. Zijn pro-businessagenda biedt ook kansen voor Nederlandse bedrijven, met name op het gebied van infrastructuur. Bovendien kunnen deregulering en belastingverlagingen het aantrekkelijker maken om in de VS te ondernemen. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat Trump het Amerikaanse bedrijfsleven wil bevoordelen ten opzichte van de buitenlandse concurrentie. De eis van Trump dat nieuwe oliepijpleidingen worden aangelegd met Amerikaans staal is hier een duidelijk voorbeeld van. Als hij de tarieven voor importen uit Mexico verhoogt, kan dat ook Nederlandse bedrijven raken. Enerzijds verslechtert de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven in Mexico die naar de VS exporteren. Anderzijds nemen de kosten toe van Nederlandse bedrijven in de VS die uit Mexico importeren. Uiteindelijk kan Trump zijn pijlen ook gaan richten op Europa, waardoor Nederlandse bedrijven de gevolgen van zijn protectionistische beleid nog veel directer kunnen ondervinden. Voor dergelijke maatregelen heeft Trump ruime bevoegdheden die het Congres in de afgelopen decennia heeft gedelegeerd aan het Witte Huis. Executive orders over internationale handel kunnen daarom grote gevolgen hebben voor Nederlandse ondernemers.

Meer informatie