De doorontwikkeling van een bloeiende sector

Nederland heeft een florerende positie in de teelt en handel van bloemen en planten. De internationale concurrentie neemt wel toe, blijkt uit een analyse van de Rabobank en FloraHolland. De Rabobank adviseert telers zich verder te specialiseren.

Valentijnsdag geldt als een internationaal, natuurlijk moment waarop geliefden elkaar bloemen toebedelen. Toch zijn bloemen en planten op veel meer momenten in het jaar een cadeau of een versiering. Want alleen 14 februari kan toch niet verklaren dat men in Duitsland per hoofd van de bevolking 50 euro per jaar uitgeeft aan bloemen? En ook nog eens krap 30 euro aan planten? De West-Europese landen, de Verenigde Staten en Japan zijn de grootste markten voor bloemen en planten.

Belangrijke plaats voor Nederland

In deze sector van groei en bloei neemt Nederland internationaal een belangrijke plaats in. Meer dan de helft van de wereldhandel (ter waarde van 20 miljard dollar per jaar) loopt via Nederland. Wie in Nederland rondreist, komt door regio’s met grote kassencomplexen, waar ondernemers planten en bloemen telen. En er zijn immense terreinen van marktplaatsen, waar vraag en aanbod samenkomen. Vanouds fysiek, maar ook steeds meer virtueel.

De coöperatie FloraHolland geldt zelfs als de grootste marktplaats voor bloemen en planten ter wereld. ‘We zien het als onze taak om de sierteeltsector tot bloei te brengen en mensen over de hele wereld blijvend van goede en duurzame bloemen en planten te voorzien’, zegt Cees Hoekstra, manager bij FloraHolland.

Handelsstromen in kaart gebracht

De Rabobank en FloraHolland ontwikkelden gezamenlijk de ‘World Flower Map’, een wereldkaart met alle grote handelsstromen in bloemen en planten. Eind januari 2015 presenteerden de Rabobank en FloraHolland dit overzicht gezamenlijk op de IPM in het Duitse Essen, ’s werelds grootste beurs voor ondernemers die actief zijn in bloemen en planten. Gekoppeld aan de kaart presenteerde de Rabobank haar visie op de toekomst van de sierteeltsector. Cindy van Rijswick, analist bij Rabobank Food & Agribusiness Research, heeft deze opgesteld met Ruud Paauwe, sectormanager tuinbouw bij de Rabobank.

450-World-Floriculture-Map

Teelt is kapitaalintensief

Naast een groot aantal handelaren in bloemen en planten zijn zo’n 6.000 sierteeltproducenten klant bij de Rabobank. In omvang van de kredietverstrekking is de sierteelt kleiner dan de melkveehouderij, maar ongeveer net zo groot als de akkerbouw. ‘De sierteelt is kapitaalintensief’, zegt Ruud Paauwe. ‘De kassen zijn technisch hoogstaand en veel teelten zijn sterk geautomatiseerd.’
Nederland heeft een sterke sierteeltsector. Paauwe: ‘Nederland heeft veel kennis van veredeling, teelt, handel, marketing en techniek. Daarmee heeft Nederland een duidelijke voorsprong op andere productielanden. Ook het brede en diepe assortiment, dat klanten uit de hele wereld via FloraHolland kunnen betrekken, is een onderscheidende factor.’

Bestedingen aan bloemen en planten groeien nauwelijks

Wat zijn de belangrijkste trends, waar ondernemers in de sierteelt mee te maken hebben?

  • De bestedingen aan bloemen en planten zijn stabiel in de grote markten West-Europa, Verenigde Staten en Japan. Dat komt door de economische crisis, de opmars van verkoop via goedkopere supermarkten en bouwmarkten en door het aanbod van concurrerende cadeau-artikelen.
  • De markten waar wel groei in zit, zoals in Midden- en Oost-Europa, blijken op dit moment instabieler dan de oude vertrouwde markten.
  • Vervoer van bloemen per zeecontainer beleeft een doorbraak, waardoor de markten veranderen. Het brengt verwegbestemmingen dichterbij voor bloemen die tegen lage kosten worden geproduceerd en waarvoor luchtvracht te duur is.
  • De internationale concurrentie van lagekostenlanden neemt  toe. Nederland heeft 52% van de wereldhandel in snijbloemen in handen (eigen productie en import uit andere landen), maar Colombia (15% aandeel), Ecuador, Kenia en Ethiopië winnen terrein.
  • Door de opkomst van internettechnologie en doordat steeds meer afzet plaatsvindt via supermarktketens, is er de druk van kortere ketens, meer samenwerking, minder schakels en meer informatievoorziening.

Meer specialisatie

Wat staat Nederlandse ondernemers te doen? Méér productie en concurrentie op kostprijs is niet de succesroute voor Nederlandse ondernemers. De Rabobank adviseert telers zich verder te specialiseren in soorten die elders minder gemakkelijk te produceren zijn. Daarbij hoort het nog meer samenwerken in de keten en het verder uitbouwen van de sterke positie in uitgangsmateriaal, zoals zaden, kiemplantjes en stekken.

En actief worden buiten Europa? Enkele tientallen Nederlandse telers zijn al lokaal gaan produceren in Oost-Afrika of Zuid-Amerika. De Rabobank begeleidt de meesten van hen. Die ervaring leert dat het ter plekke actief zijn, veel vraagt van de kwaliteiten en het doorzettingsvermogen van ondernemers. Maar, zo geeft Paauwe aan, Nederlandse ondernemers kunnen er ook voor kiezen om niet ter plekke te produceren, maar wel hun hoogstaande teeltkennis te gelde te maken.

Marges verbeteren

In de ontwikkeling van de sector is er niet alleen een rol voor de telers, maar ook voor FloraHolland. ‘Bijdragen aan betere marges voor onze leden is onze oorspronkelijke taak. Daarom optimaliseren we de logistiek en het beheer van standaarden, en werken we continu aan kostenverlagingen en verbeteringen van processen en diensten. Tegelijkertijd ligt voor ons een belangrijke taak in het creëren van kansen voor de sector’, zegt Cees Hoekstra van FloraHolland. ‘En wij stimuleren, samen met onze partners in de keten, dat meer consumenten, meer geld uitgeven aan bloemen en planten.’ Ook al blijft het maar één keer per jaar Valentijnsdag.

Meer lezen?

Download