Vijf prioriteiten voor wereldvoedselagenda in 2015

De uitdaging is bekend: de wereldvoedselproductie moet de komende 35 jaar verdubbelen, met een halvering van het gebruik van land en natuurlijke hulpbronnen. Welke mogelijke oplossingen daarvoor verdienen in 2015 verdieping en aandacht van wereldleiders, boeren en andere experts? De prioriteiten die de Rabobank ziet, volgen uit wat spelers in de landbouw en de voedselketen onlangs aangaven tijdens de internationale F20 foodtop. Berry Marttin, lid van de raad van bestuur van de Rabobank, licht toe.

Ruim 650 internationale agrarisch ondernemers uit de gehele keten, politici, experts, maatschappelijke organisaties en jongerenorganisaties namen in november deel aan de landbouw- en voedseltop F20. De Rabobank had de F20 voorafgaand aan de G20-ontmoeting van wereldleiders in Australië georganiseerd.

Ook dit jaar staan er weer veel topontmoetingen op het programma, waar over voedsel wordt gesproken. Meteen na de internationale Grüne Woche in Berlijn is er het World Economic Forum in Davos, waaraan politici, wetenschappers en topmensen uit het bedrijfsleven deelnemen. Rabobank-bestuurder Berry Marttin is bij beide aanwezig.
Eind dit jaar is er de G20 in Turkije en daaraan voorafgaand wil de Rabobank weer een F20 organiseren met ondernemers en andere experts uit de wereld van landbouw en voeding. Dit om gezamenlijk met alle partijen uit de keten vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid te werken aan oplossingen.

Vergaderingen met politici voeden met ideeën van boeren

In de maanden voorafgaand aan de F20 organiseert de Rabobank in diverse landen bijeenkomsten met ondernemers en andere experts in de landbouw en de hele voedselketen. Marttin: ‘Als Rabobank willen we onze bijeenkomsten met ondernemers veel meer inzetten om gericht input en sturing op te halen voor mogelijke oplossingen. Daarmee kunnen we nationale en internationale ontmoetingen van beleidsmakers en politici voeden. Boeren hebben nu nog geen goede stem in het debat. Ideeën van innovatieve boeren verdienen die plek; zij produceren het voedsel en zij zijn cruciaal voor de oplossing. Ook is het belangrijk dat we bij toekomstige generaties de kloof tussen boeren en consumenten verkleinen.’

Stappen zetten richting oplossingen

Om in 2015 stappen te kunnen zetten voor de voedselvoorziening over 35 jaar, is het tijd om een aantal oplossingen te verdiepen en uit te werken. ‘Het is inmiddels duidelijk dát er in 2050 9 miljard mensen gevoed moeten worden en met welke uitdagingen en belemmeringen we te maken hebben. Het gaat er nu om dat er stappen vooruit worden gezet, richting oplossingen. Daarom is het nodig dat er prioriteiten zijn. Voor ons volgen die uit de F20-bevindingen’, legt Berry Marttin uit. Als internationaal leidende bank in food en agri wil de Rabobank klanten en de omgeving waarin ze opereren, ondersteunen in het aangaan van deze voedseluitdaging, door toegang te geven tot financiering, kennis en netwerken. Banking for Food is de visie van de Rabobank op voedselzekerheid wereldwijd en de rol van de bank daarin.

Prioriteit 1: meer samenwerking tussen schakels in de ketens

De voedselketen loopt van de boer en zijn toeleveranciers tot en met het bord van de consument. Hier komen alle uitdagingen samen en wordt het voedsel geproduceerd. De ketens hebben te maken met schommelingen in prijsniveaus en marges die niet evenredig verdeeld zijn. Er moet meer samenwerking komen voor stabielere ketens. Het gaat om verticale samenwerking tussen diverse schakels binnen ketens, en om horizontale verbanden, bijvoorbeeld tussen boeren onderling. ‘Door samenwerking, informatie-uitwisseling en nieuwe distributiemodellen moet er meer stabiliteit komen. Ook overheden hebben daarin een verantwoordelijkheid, met wetgeving die samenwerking mogelijk maakt’, stelt Marttin. Speciale aandacht verdienen coöperatieve ondernemingen. ‘Sectoren waarin krachtige coöperaties acteren, blijken de meest stabiele. Daar zit dus potentieel.’

‘Het gaat er nu om dat er stappen vooruit worden gezet, richting oplossingen. Daarom is het nodig dat er prioriteiten zijn.’

Berry Marttin, raad van bestuur Rabobank

Prioriteit 2: bestaande kennis beter toepassen

Samenwerking maakt het ook mogelijk om al bestaande kennis beter te kunnen toepassen. Marttin: ‘Daar is veel mee te winnen. De ene ondernemer heeft een opbrengst van 7.000 kilo, de andere van 9.000. Wat doet deze laatste persoon anders dan de eerstgenoemde? Data zijn daarvoor nodig en netwerken om data en inzichten te delen.’ De Rabobank zet zelf netwerken in voor boeren en tuinders, ondersteunt activiteiten van anderen en lanceert later dit jaar een digitaal kennisnetwerk. Ook in landbouw en voedselvoorziening kan het koppelen en inzetten van gegevens tot verbeteringen leiden.

Prioriteit 3: hogere investeringen in onderzoek en ontwikkeling

Alleen bestaande kennis delen, is niet genoeg. Nieuwe productiemethoden zijn nodig, voor meer productie met minder grondstoffen. Dat vraagt om forse investeringen in onderzoek, ontwikkeling en kennis. Voor baanbrekende research zijn individuele boerenbedrijven te klein en is hun rendement veel te laag. Overheden hebben die investeringen de afgelopen decennia flink verminderd.
De hamvraag: wie gaat wél investeren? Marttin: ‘Maatschappelijk gezien moeten we de vraag stellen: hoeveel miljarden laten we als wereld liggen doordat we niet investeren? Investeringen in onderzoek en ontwikkeling zijn voor de lange termijn. Er moeten dus investeerders zijn die daar in willen stappen, die visie en geduld hebben. Dat moet parallel gaan met funding door overheidsgelden. Voedselproductie is een maatschappelijk belang.’

Prioriteit 4: verliezen in de keten terugbrengen

Investeringen zijn ook nodig in opslag en logistiek van landbouwproducten en voedsel. Daardoor en door een betere planning kan voedselverspilling verminderen, komt meer voedsel beschikbaar en verbetert het financieel rendement. Rabo-bestuurder Marttin: ‘Minder voedselverspilling en geld besparen horen bij elkaar. Voedsel weggooien, is geld en schaarse resources weggooien. Het is ook de grote frustratie van de boer: als iets financiële of emotionele waarde heeft, gooi je het niet weg?! Op dat punt moet er een kentering komen. Voedsel en voedselproductie verdienen respect.’

Prioriteit 5: educatie verbeteren over landbouw en voeding

‘Educatie is nodig om voor een waaier van onderwerpen meer bewustwording bij mensen te krijgen rondom landbouw en voeding’, stelt Marttin. Hij doelt op het terugdringen van voedselverspilling, op meer verantwoorde voeding, het verbeteren van opbrengsten in de productie en de toenadering tussen consumenten en boeren. ‘Voedselzekerheid kan door niemand in zijn eentje bewerkstelligd worden. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid, die vraagt om kennis en betrokkenheid van iedereen.’