Waddenzee als reddingsboei voor Holwerd

Het Friese Holwerd is bij velen vooral bekend als vertrekplaats van het veer naar Ameland. De laatste jaren slaan toenemende leegstand en krimp van werkgelegenheid in het dorp hard toe. Tijd om dit tij te keren, dachten de inwoners. Ze bedachten het project 'Holwerd aan Zee'. Het doel: de verbinding met de geliefde Waddenzee in ere herstellen.

Tussen het dorp Holwerd en de Waddenzee rust een glooiende, groene zeedijk. Die lag er niet altijd, vertelt Marco Verbeek, vicevoorzitter van de stichting Holwerd aan Zee. 'Vroeger had Holwerd een open verbinding naar de Waddenzee. Holwerd was mede daardoor een aantrekkelijk handelsdorp met een bloeiende werkgelegenheid. Helaas verdween die relatie met de zee langzamerhand door de komst van de zeewering.'

Leegstand

De laatste decennia werd Holwerd getroffen door het lot waaraan veel andere dorpen en steden buiten de Randstad moeilijk lijken te ontkomen: krimp, leegstand en wegtrekkende werkgelegenheid. 'Holwerd is de laatste jaren echt enorm achteruit gegaan', benadrukt ook Verbeek. Reden voor diverse inwoners om daar verandering in te brengen. Zij bedachten het plan 'Holwerd aan Zee'. Door de verbinding met de Waddenzee weer in ere te herstellen, moet het dorp weer groeikansen krijgen door recreatie en toerisme.

Oude natuurwaarden

De verbinding met het water zou kunnen ontstaan door het doorsteken van de dijk, waarna een soort buffermeer ontstaat tussen Holwerd en de Waddenzee, zegt Verbeek. Onderzoek toont aan dat dit meer met brak water van groot belang kan zijn voor de komst van een waardevol natuurgebied. Een gebied met kwelders, slikkige oevers, wadvogels en paling. 'Oude natuurwaarden kunnen daardoor herstellen. Bijkomend voordeel van het doorsteken van de dijk is dat de vaargeul naar Ameland, die langzaam dichtslibt, via het buffermeer gespoeld kan worden.' Deze vaargeul wordt nu continu gebaggerd. Kosten van deze operatie: zo'n 8 miljoen euro per jaar.

Kostenbaten

Al met al zou het herstel van de verbinding met de zee een flinke economische én ecologische impuls betekenen voor de leefbaarheid van het gebied, verwachten de initiatiefnemers. Toch ontstond langzamerhand de vraag wat nou de kostenbaten van het project zijn. Verbeek: 'We wilden hier als regio zelf onderzoek naar laten uitvoeren. Zo konden we de regie en het tempo namelijk zoveel mogelijk in eigen handen houden. Een zogenoemde maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) was een cruciale factor in ons traject. Dat zou aan externe partijen in één keer de kosten en haalbaarheid van de plannen kunnen aantonen. Maar zo’n onderzoek kost een hoop geld.' De stichting besloot Rabobank Noordoost Friesland om hulp te vragen.

Nauwe samenwerking

'Het was duidelijk dat deze MKBA erg belangrijk was voor Holwerd aan Zee om daadwerkelijk verder te komen met de plannen', vertelt Klaske Miedema-Jensma van Rabobank Noordoost Friesland. Ze is coöperatieadviseur van de lokale bank én zelf inwoonster van Holwerd. 'Zo'n onderzoek, in dit geval uitgevoerd door Witteveen + Bos en Rho Adviseurs voor Leefruimte, duurt echter een jaar en kost 50.000 euro. We hebben uitgebreid met onze ledenraad gesproken over de aanvraag. Uiteindelijk hebben we besloten het verzoek te honoreren. Holwerd aan Zee is in onze ogen een prachtig voorbeeld van burgerparticipatie. Het is een plan dat echt van onderop is bedacht, via een nauwe samenwerking tussen inwoners, agrariërs, grondeigenaren, gemeenten, bedrijven en instellingen. Mensen in de regio zijn er heel positief over. De plannen geven ze weer hoop op een betere toekomst, de jeugd ziet weer kansen om wellicht toch te blijven en hier een woning te kopen. We zijn als Rabobank Noordoost Friesland blij om vanuit ons coöperatief dividend hieraan een belangrijk steentje bij te kunnen dragen.'

Coöperatieve waarde

Het onderzoek is inmiddels uitgevoerd en de uitkomst is positief, vertelt Verbeek. 'De plannen blijken technisch uitvoerbaar en financieel haalbaar. Dat geeft ons extra steun in bijvoorbeeld gesprekken met het Rijk over een financiële bijdrage. We zijn ontzettend blij dat Rabobank Noordoost Friesland het onderzoek voor haar rekening wilde nemen. Ik vind dat heel bijzonder. De Rabobank laat zo zien echt een belangrijke rol in de samenleving te spelen. Natuurlijk is de bank ook gebaat bij een sterke economie en waardevast vastgoed in de regio. Maar de bank heeft vooral haar coöperatieve waarde hiermee enorm goed laten zien.'

In beweging

De stichting staat nu voor de opgave om het plan daadwerkelijk van de grond te krijgen en de verbinding tussen Holwerd en de zee te herstellen. Verbeek is er enthousiast over. 'De betrokken partijen hebben echt de intentie om dit voor elkaar te krijgen. Je ziet overigens al dat sinds dit project gestart is, de regio alweer volop in beweging is gekomen. Stoppen is eigenlijk al geen optie meer. Er is veel nieuwe, positieve energie in het gebied. De plannen hebben nu al een positieve impact op Holwerd en haar inwoners. We zien weer kansen – dat is al de grote winst van Holwerd aan Zee.'

Lees meer