'We willen de wereld beter achterlaten'

Genomineerden Herman Wijffels Innovatieprijs, categorie circulaire economie

De ontwikkeling van een lineaire naar een circulaire economie: het moet, het gebeurt. Maar het gaat ook nog langzaam. Er zijn slimme innovaties nodig. Zoals de drie genomineerden voor de Herman Wijffels Innovatieprijs in de categorie circulaire economie. Een kennismaking met de Blue Battery, het mierenzuur van Team FAST en Hemel(s)water.

Meer en meer mensen stappen over op duurzame, eigen energie. Daardoor neemt de behoefte om energie op te slaan toe. Het ontbreekt nog aan een milieuvriendelijke en betaalbare accu daarvoor. De Blue Battery van het bedrijf AquaBattery is dat wel. Deze batterij draait op (drink)water en keukenzout. Emil Goosen van het bedrijf legt uit hoe de vinding werkt: 'Water met een bepaalde zoutconcentratie wordt heen en weer gepompt door een stapel speciale membranen. Wanneer er een overschot aan duurzame energie beschikbaar is, gebruiken we de membranen om het zout van het water te scheiden. Het resultaat is een waterstroom met veel opgelost zout en een andere stroom met weinig zout. De energie is dan opgeslagen. Op het moment dat je energie nodig hebt, breng je de twee waterstromen samen. Door het mengen ervan wordt weer elektriciteit geproduceerd.'

640-ce-aquabattery

Écht zelfvoorzienend

De Blue Battery is ontwikkeld door studenten van de Rijksuniversiteit Groningen en TU Delft. 'Wij zijn twintigers en dertigers, geboren in een tijd dat er nauwelijks aandacht was voor duurzaamheid' , aldus Goosen. 'Onze drijfveer is om de wereld beter achter te laten dan hoe hij was toen wij erop kwamen. De impact van de batterij is evident. De milieubelasting in vergelijking met batterijen als lithium-ion is zeer laag. We gebruiken geen chemische reacties, giftige stoffen of zeldzame metalen, alleen water en keukenzout. Dat is er overvloedig en kan ook volledig hergebruikt worden.' Ook de membranen zijn honderd procent recyclebaar. 'Maar het grootste voordeel is dat de Blue Battery de groei van duurzame energie kan stimuleren. Als je energie kunt opslaan, kun je écht zelfvoorzienend zijn.'

Kicken

Opslag van energie, daar draait het ook om bij Team FAST. En ook dit is een initiatief van studenten. Dit keer van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). Max Aerts van Team FAST: 'Onze inspiratie kwam uit de natuur: planten wekken overdag energie op en bewaren die onder meer om 's nachts te groeien. Wij wilden een manier ontdekken om duurzame energie op te slaan.' Per toeval kwam het team in aanraking met een op de TU/e ontwikkelde katalysator. 'Die katalysator was in staat mierenzuur razendsnel om te zetten naar waterstof en CO2. We zijn gaan kijken of het mogelijk was een autootje op dat principe te laten rijden. We kregen een autootje van twintig centimeter groot aan het rijden. Kicken!'

640-ce-team

Bus op mierenzuur

Het succes smaakte naar meer. 'We gingen door en ontwikkelden een rijdend schaalmodel van een meter groot. Na de presentatie hiervan zijn we in gesprek geraakt met VDL. Ze boden aan om samen met ons te werken aan een bus die op mierenzuur rijdt. Die gaat medio 2017 de weg op. Eind dit jaar willen we een rijdende auto klaar hebben.' Doordat mierenzuur vloeibaar is, is opslag relatief eenvoudig. 'Je produceert duurzame energie, slaat het op in mierenzuur en transporteert het daarna naar tankstations. Daar tank je het, net zoals je nu benzine of diesel tankt. Je hebt natuurlijk wel een andere motor in je auto nodig. Maar de infrastructuur ligt er al, dat is een groot voordeel.'

640-ce-hemelswater

Hightech regenton

De derde genomineerde zoekt het op een heel ander front: water. Hemel(s)water is volgens ontwikkelaar Albert Jansen, voormalig membraantechnoloog bij TNO, een hightech regenton. 'Het water loopt via de goot en de regenpijp in een eerste vat, de opvangtank. En vandaaruit dankzij zwaartekracht door een speciaal membraan in een tweede ton. Op dat moment is het zuiver, bacterievrij water. Klaar om te drinken.'

Wereldwijd gezond drinkwater

Hemel(s)water biedt veel voordelen, aldus Jansen. 'Het water is gezonder dan het huidige drinkwater: het is bacterievrij, er is geen kans op legionellabesmetting, er zitten geen resten in van medicijnen en geen kalk. Je waterapparaten gaan dus ook langer mee. Daarnaast heb je geen elektriciteit en chemicaliën nodig om het water te reinigen. Ook het milieuvoordeel is dus groot.' Wereldwijd is de impact nog veel groter. 'Op plaatsen met waterschaarste, waar drinkwater ver weg of onveilig is, kan Hemel(s)water lokaal voor lekker en gezond drinkwater zorgen. We ontwerpen het systeem zo, dat je lange droogte kunt overbruggen. In veel landen regent het voldoende om jaarlijks vraag en aanbod in evenwicht te brengen.'

Meer weten?

Op de sites van AquaBattery, Team FAST en Hemel(s)water staat meer informatie. Op donderdagmiddag 3 november werd de winnaar bekendgemaakt tijdens het Herman Wijffels Innovatie Event bij CineMec in Nijmegen. Meer informatie staat op de site van de Herman Wijffels Innovatieprijs.

Lees meer