Op ‘tijdreis’ naar Indonesische melkveehouders

Tijmen van Zessen verliet eind 2016 voor twee weken zijn melkveehouderij in Lexmond voor een werkbezoek in Indonesië. Op uitnodiging van Rabobank Foundation gaf hij advies aan melkveehouders op het eiland Java. “Ik kwam in een totaal andere wereld terecht.”

Van melkrobot naar traditioneel melken met de hand: samen met vakgenoot Petra Gerritsen bezocht Tijmen van Zessen melkveehouderijen die verbonden zijn aan KSU Tandangsari – een melkveecoöperatie die al jarenlang wordt ondersteund door Rabobank Foundation. De Nederlandse delegatie bezocht Indonesië om trainingen te geven en – met hulp van een tolk – in gesprek te gaan met lokale boeren. Het duo bracht advies uit over het opfokken van jongvee en richtte zich daarbij op biestverstrekking en de ruwvoerkwaliteit. “Een indrukwekkende reis”, blikt Tijmen van Zessen terug. “Het was alsof de tijd heeft stilgestaan. De melkveehouderijen die we hebben bezocht lopen grofweg een halve eeuw achter op de bedrijven in Nederland.”

Wat is het grootste verschil tussen de bedrijfsvoering in Indonesië en in Nederland?

“Er wordt met de hand gemolken. Dat komt in Nederland écht niet meer voor, behalve misschien bij een hobbyboer. Daarnaast wordt het ruwvoer met de hand gewonnen. Ze gaan met een snijmes het veld in, binden het afgesneden gras samen en gaan daarmee terug naar de koeien. Dat is iets wat je je hier absoluut niet meer kunt voorstellen. Je komt in een totaal andere wereld terecht.
In Indonesië wordt een boerderij met dertig koeien gezien als een groot bedrijf. Het gemiddelde bedrijf heeft ongeveer vier koeien.”

Is het met zulke verschillen tussen Nederland en Indonesië wel mogelijk om goed advies te geven?

“Er zijn dan wel veel verschillen, maar de koe loeit in Indonesië net zoals in Nederland. Basisprincipes waarmee je het dier in goede gezondheid houdt zijn daar net zo belangrijk is als hier.”

Als veehouder in Nederland mogen we van geluk spreken, omdat de omstandigheden voor een hoge melkproductie hier optimaal zijn

Wat voor advies heb je zoal kunnen geven?

“Op de boerderijen die ik bezocht werd geen droog strooisel gebruikt. De koeien konden daardoor niet altijd op een droge plek liggen. Ik heb met de boeren manieren doorgenomen om ervoor te zorgen dat koeien toch een droge ligplaats kunnen krijgen. We hebben vooral advies gegeven over voeding. De Javaanse boeren voeren bijvoorbeeld nog wel eens rijststro aan het jongvee, maar dit ruwvoer bevat te weinig nutriënten voor een goede groei.”

Hoe werden jullie ontvangen door de Indonesische boeren?

“Vooraf hield ik er rekening mee dat we met argusogen zouden worden bekeken, ook vanwege het koloniale verleden van Nederland in Indonesië. Gelukkig was daarvan geen sprake; de boeren waren leergierig en luisterden aandachtig naar onze verhalen en adviezen. Nederland wordt in de zuivelsector als een gidsland gezien. Het feit dat wij daar vandaan komen, hielp juist bij het overbrengen van kennis.”

Hoe gaat het nu verder met de boeren die je hebt gesproken? Word je op de hoogte gehouden van hun vervolgstappen?

“Ik heb niet dat de illusie dat al onze adviezen één op één worden overgenomen, maar ik hoop dat de essentie ervan wordt opgepikt. Uiteindelijk ben ik naar Indonesië gegaan om de mensen een steuntje in de rug te geven. Ik hoop dat ik een klein verschil heb kunnen maken. Ik blijf sowieso de komende maanden contact houden met de boeren die ik heb bezocht.”

Heeft de trip naar Indonesië nog invloed gehad op je eigen werkzaamheden?

“Mijn blik op de wereld is verruimd. Het is nu gemakkelijker om mijn eigen problemen te relativeren. Een melkveehouderij kan op meer dan één manier worden gerund, en het is goed om je daarvan bewust te zijn. Als veehouder in Nederland mogen we van geluk spreken, omdat de omstandigheden voor een hoge melkproductie hier optimaal zijn. Mijn vakgenoten in Indonesië hebben het wat dat betreft een stuk lastiger.”

Contact

Rabobank Foundation

Bezoekadres Croeselaan 18
3521 CB Utrecht
Postadres Postbus 17100, UC 079
3500 HG Utrecht
Telefoon +31 (0)30 216 2333