Davos 2023: coöperatie in een gefragmenteerde wereld

In het Zwitserse Davos begint vandaag de 53e editie van het World Economic Forum, een meerdaagse informele dialoog tussen topmensen uit politiek en bedrijfsleven over de toestand in de wereld. Rabobank is strategisch partner van het Forum en zag afgelopen jaren vanuit dit unieke mondiale netwerk innovatieve projecten ontstaan, zoals Acorn en Rabo Carbon Bank. Dit jaar neemt de nieuwe voorzitter van de Groepsdirectie Stefaan Decraene voor het eerst deel, samen met bestuursgenoten Kirsten Konst en Berry Marttin. Een vooruitblik.

Het is lang geleden dat de wereld er zo slecht voor stond als nu. De combinatie van de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne heeft een al kwetsbaar mondiaal systeem aan het wankelen gebracht. Economische groei stokt terwijl voedsel- en energieprijzen sterk gestegen zijn. De inleiding van het programma voor het jaarlijkse Forum leest dit jaar als een sombere analyse: stijgende inflatie, grote zorgen om het klimaat, groeiende onzekerheid en kwetsbaarheid onder grote delen van de bevolking in veel landen. In het programma staan sessies als ‘Banking in the eye of a storm’ en ‘Keeping the lights on amid geopolitical fracture’ gepland. De wereld staat volgens het WEF ‘op een kritiek keerpunt’.

Informele sfeer, geen onderhandelingsagenda

Tegen deze ongekende achtergrond begint vandaag de 53e versie van het World Economic Forum (WEF). De organisatie grijpt dit alles aan om de waarde en noodzaak van dialoog en publiek-private samenwerking nog eens goed te onderstrepen. Dat zijn twee sterke pijlers onder het WEF, dat in informele sfeer een week lang ruimte biedt aan leiders uit politiek, bedrijfsleven, wetenschap en maatschappelijke organisaties om van gedachten te wisselen over wereld verbeterende ideeën. En in tegenstelling tot een VN-klimaattop hoeft niemand bij het WEF rekening te houden met een formele onderhandelingsagenda. Rabo’s nieuwe topman Stefaan Decraene is komende dagen een van de deelnemers aan Davos. Samen met zijn collega’s Berry Marttin en Kirsten Konst uit de Groepsdirectie voert hij van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat gesprekken met andere deelnemers en schuiven zij aan bij de vele panels en dialogen die plaats vinden in en rond het zwaar beveiligde conferentiecentrum. “Voor Stefaan is dit een unieke gelegenheid om in korte tijd veel relaties van de bank te ontmoeten; andere bankiers, klanten, regeringsleiders – alles komt samen in Davos”, vertelt Suzanne van Tilburg, Global Head Food & Energy Networks en al enige jaren de coördinator van de Rabo-delegatie in Davos.

Inclusieve financiering met koningin Maxima

Decraene ontmoet komende dagen onder andere de CEO’s van Microsoft, Signify (het vroegere Philips Lighting), handelsonderneming Trafigura, Citigroup, Axa en Aegon en ook de leiders van het Wereld Natuur Fonds en het World Resources Institute. Daarnaast zal hij kennis maken met de Nederlandse premier Rutte en met koningin Maxima, die in haar rol als speciaal adviseur van de secretaris-generaal van de VN op het terrein van inclusieve financiering in Davos aanwezig is.

Volgens Van Tilburg biedt het WEF de unieke mogelijkheid om op topniveau te netwerken en snel en actiegericht innovatieve oplossingen te bespreken. “Daar waar in het verleden de nadruk vaak lag op de problemen in de wereld, zagen we vorig jaar in Davos en ook in de VN-klimaattoppen een verschuiving naar het bespreken van concrete oplossingen. Hopelijk wordt deze WEF-meeting de aftrap van een jaar waarin we gaan toewerken naar hoe we deze oplossingen kunnen implementeren, accelereren en opschalen.” Treffende illustraties van deze ontwikkeling zijn bij Rabobank te zien bij in Davos geboren projecten als Acorn, waar Rabobank bedrijven helpt om hun CO2-uitstoot te compenseren, en de Food Action Alliance, een mede door de bank gebouwd, actie georiënteerd platform om investeringen te mobiliseren voor innovatieve voedselsysteemoplossingen. En ook Rabo Carbon Bank, waarmee de bank kleine boeren in de wereld helpt met de overgang naar duurzame landbouw, ontstond in Davos en is hard bezig met groeien.

in text Davos

Aan de keukentafel

Veel van de dialogen en gesprekken dit jaar in Davos draaien om de drie transities die bij Rabobank centraal staan: de voedselsysteemtransitie, de energietransitie en de transitie naar een inclusievere samenleving. “De Davos-agenda sluit perfect aan op onze eigen strategie en ambities. De afgelopen jaren is voedsel prominenter op de agenda van het WEF komen te staan en je ziet ook steeds beter dat de samenhang met andere terreinen groeit, zoals water en energie. Dat zie je bijvoorbeeld terug in een sessie als ‘The interplay of food, energy and water’ waar Stefaan aanschuift.”

Bovendien, zegt Van Tilburg, wordt landbouw in navolging van de VN-klimaattoppen en de vorige WEF-meeting, in Davos nu al meer gezien als deel van de oplossing voor de klimaatcrisis dan als veroorzaker van het probleem. Op de agenda staan in dit verband sessies over onderwerpen waar de bank al langer mee bezig is, zoals beter landgebruik, bebossing, True Value of Food, regeneratieve landbouw en biodiversiteit.

Rabobank is samen met honderden andere organisaties (banken, NGO's, overheden, bedrijven) strategisch partner van het WEF. Suzanne van Tilburg: “We zitten hierdoor aan de keukentafel met alle partijen waarmee je de wereld ook daadwerkelijk kunt veranderen. Het is een agenda-zettend platform en dat inspireert ons ook in de aanscherping van onze eigen transitie-agenda.”

Energietransitie versnellen

Waar Rabobank op het vlak van voedsel van nature een prominente gesprekspartner is, is de rol van de bank op het gebied van de energietransitie minder breed bekend. “Daar willen we ons nog sterker positioneren en dat kan ook, want we zijn mondiaal gezien de nummer 7 in de top tien van projectfinanciers van duurzame energie wereldwijd. Op dit moment bestaat 88 procent van onze energieportefeuille uit duurzame energieprojecten”, voegt Van Tilburg toe. De agenda rond energie zal in Davos twee dimensies hebben: op korte termijn zijn plannen en acties nodig rond de energiezekerheid; op lange termijn draait het om verlaging van de CO2-uitstoot met als doel ‘net zero’ uitstoot in 2050 en veerkrachtige energiesystemen.

De energietransitie en klimaatverandering zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Rabobank wil meewerken aan de cruciale maatregelen die nu nodig zijn om de energietransitie te versnellen en wil de komende jaren maar liefst 30 miljard euro aan financiering beschikbaar stellen. Dat bedrag zal vooral gaan naar het isoleren van huizen en gebouwen, de bouw van nieuwe duurzame energiecentrales en startups die zich richten op de circulaire economie. Kirsten Konst zal, als verantwoordelijke voor dit thema binnen de bank, komende dagen in Davos deelnemen aan meer dan 25 dialogen en gesprekken.

‘We have to walk our talk’

Voor Rabobank zijn de twee transities rond voedsel en energie ook verbonden via de derde transitie die bij de bank centraal staat: die van een inclusievere samenleving. “Je kunt geen duurzaam voedselsysteem bouwen zonder duurzame energie en geen enkel systeem is duurzaam als het niet toegankelijk is voor iedereen”, legt Van Tilburg uit.

Rabobank presenteert zich daarom net als bij de vorige editie van WEF graag als ‘de coöperatieve bank met een transitie-agenda’, de bank die haar klanten graag helpt om ‘van hier naar groener’ te komen, passend in het vorig najaar gelanceerde Road to Paris rapport. Dat draait om de bijdrage van de bank aan het terugdringen van klimaatverandering door de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Naast maatregelen in de eigen organisatie wil de bank vooral ook haar klanten helpen hun impact op het klimaat te verminderen. Sociale inclusie – bijvoorbeeld door oog te hebben voor de belangen van ruim 500 miljoen kleine boeren in de wereld – speelt daarbij voor de bank altijd een belangrijke rol. En op dat vlak biedt de bank al innovatieve oplossingen, onder meer via de Rabo Foundation en Rabo Partnerships. Voor dit doel zijn onder andere in Davos allianties gesmeed om gezamenlijke digitale oplossingen te creëren voor een betere markt en financieringstoegang voor kleine boeren. “Dit soort oplossingen willen we verder opschalen. Het is zoals Stefaan het zegt: ‘We have to walk our talk’. Zo sluit Stefaan komende dagen ook aan bij de Inclusive Green Finance Round Table georganiseerd door onze partner Mastercard. En is Berry de zogeheten ‘fire starter’ als spreker bij een high level workshop van IDH over hoe je sociale doelstellingen, zoals eerlijke inkomens voor kleine boeren, kunt combineren met klimaatadaptatie”, zegt Van Tilburg. Zij heeft haar delegatie geadviseerd wat extra warme kleding mee te nemen, want na de relatief groene kerst ligt er intussen een goed pak sneeuw in Davos en zakt de temperatuur komende dagen ver onder het vriespunt. Het zal de geesten van de deelnemers in Davos scherp houden tijdens de vele sessies en dat is, gezien de grote uitdagingen die er dit jaar liggen, hard nodig.

En hoe zit het met het WEF en The Great Reset?

In juni 2020 presenteerde WEF-oprichter en voorzitter Klaus Schwab samen met toenmalig prins Charles een voorstel om na de coronapandemie de wereldeconomie duurzaam opnieuw op te bouwen. Het voorstel kreeg de titel ‘The Great Reset’, de Grote Herstart. Ondanks alle goede bedoelingen van Schwab c.s. kreeg het plan vrij veel kritiek, met name uit conservatieve kringen waar de vrees bestond dat het WEF de pandemie misbruikte om een nieuw soort door het socialisme geïnspireerde samenleving op te zetten waarin de mondiale elite alle macht naar zich toe zou trekken.

Met name de timing van de lancering van het plan, amper een half jaar na het uitbreken van de pandemie, voedde de gedachte bij aanhangers van complottheorieën dat de coronacrisis werd aangegrepen om dit al bestaande plan van Schwab te propageren. Sommigen beweerden zelfs dat de financiële elite en politieke wereldleiders opzettelijke een pandemie hadden gecreëerd om The Great Reset versneld uit te voeren.

Wie dieper in de zaak dook, zag al snel dat de beschuldigingen vooral bestonden uit niet kloppende feiten, valse citaten en uit verband getrokken uitspraken. Harde bewijzen ontbreken. Maar dergelijke beschuldigingen zijn niet nieuw. Het is van alle tijden dat elites sterk worden gewantrouwd en daarbij wordt hun macht vaak tot mythische proporties overdreven. Het WEF geeft voldoende voer voor speculatie: de wereldelite verzamelt zich in een klein bergdorp en hoewel veel sessies ook voor journalisten toegankelijk zijn, vinden ook veel gesloten netwerksessies en gesprekken plaats. Dat is de unieke kracht van het WEF maar soms dus ook de achilleshiel als het gaat om haar imago naar de buitenwereld.