“Composteerbare verpakkingen zijn de niche ontgroeid”

Is bioplastic het nieuwe plastic?

Wortels, tagliatelle en croissants hebben één ding gemeen: ze zijn vaak verpakt in plastic. Maar het Europees Parlement wil wegwerpplastic met ingang van 2021 verbieden. We moeten dus op zoek naar alternatieven. Waar vind je die?

Winkeliers speuren alvast naarstig naar nieuwe mogelijkheden. Innovators ondersteunen hen in deze speurtocht naar milieuvriendelijker verpakkingsmateriaal. Intussen overspoelen de media ons met hartverscheurende foto’s en video’s van zeedieren verstrikt in plastic. Die beelden zetten mensen massaal aan het denken over het gebruik van plastic wegwerpverpakkingen en het protest is niet van de lucht. Consumenten tekenen petities en houden zogeheten ‘Plastic Attacks’, waarbij de actievoerders hun inkopen uitpakken aan de kassa en het plastic afval achterlaten in de supermarkt.

Onlangs stemde het Europese Parlement voor een verbod op wegwerpplastic. De druk op de voedselindustrie stijgt enorm en er resten twee mogelijkheden: alternatieven vinden voor plastic verpakkingen, of plastic helemaal afschaffen.

Te weinig mensen recyclen

Hoewel het volledig uitroeien van plastic onbedoelde gevolgen kan hebben, blijft de boodschap helder: consumenten willen verandering. Uit recent onderzoek van Brits afvalbewerkingsbedrijf Veolia blijkt dat 89% van de respondenten alternatieven wil voor de plastic verpakkingen, zodat recyclen makkelijker wordt.

De populariteit van plastic is niet verwonderlijk. Het is soepel materiaal met een lange levensduur. Bovendien blijven producten langer houdbaar in plastic verpakkingen, waardoor minder wordt weggegooid. Er is alleen één probleem. Plastic is prima te recyclen, maar in de praktijk doen weinig mensen dit. Daarom vinden we plastic nog altijd terug op stortplaatsen, in verbrandingsovens, of erger, in onze oceanen.

“Onze verpakkingen bestaan uit water, CO2 en biologisch materiaal”

- Daphna Nissenbaum, TIPA-Corp

Bioplastic als alternatief?

Hoe vinden we een verpakking met die ‘plastic fantastic’ eigenschappen, maar die minder schade toebrengt aan het milieu? Dat vraagstuk proberen innovators in de verpakkingsindustrie op te lossen. Een aantal bedrijven brengt verpakkingen op de markt met soortgelijke eigenschappen als plastic. Het grote verschil is dat deze verpakkingen na gebruik volledig composteerbaar zijn. Een van die bedrijven is TIPA-Corp. CEO en medeoprichter Daphna Nissenbaum heeft een geheel eigen visie op verpakkingen. Ze pitchte het onlangs op het event FoodBytes! in Londen. Nissenbaum: “We hebben alternatief materiaal ontwikkeld waarmee we de milieuschade van wegwerpplastic willen verminderen: verpakkingen die na gebruik biologisch afbreekbaar zijn. Ons plastic verteert bijna net zo goed als een sinaasappelschil.”

In 2015 kwam het bedrijf met bioplastic op de proppen en op dit moment wordt dat vooral ingezet als composteerbare verpakking voor voedingsmiddelen zoals (ontbijt)granen, pasta, koffie en afbakbroodjes. Recentelijk ontwikkelde TIPA-Corp verpakkingen voor voedsel met meer vet. Het bedrijf probeert zo met nieuwe toepassingen in te blijven spelen op verschillende vraagstukken. Nissenbaum: “Al onze verpakkingsfolie bestaat uit water, CO2 en biologisch materiaal en ‘reageert’ hetzelfde als een natuurlijk voedingsmiddel voor de bodem, zowel op industriële afvalverwerkingsplekken als bij het huis-tuin-en-keuken-afval.

“Composteerbare verpakkingen zijn de niche ontgroeid”

- Daphna Nissenbaum, TIPA-Corp

Van miskend naar mainstream

Bioplastic is volledig of deels afkomstig van biomassa zoals planten, bomen of dieren. Aanvankelijk haalden nogal wat mensen hun neus op voor dit alternatief. Het materiaal zou van slechte kwaliteit zijn en enkel bruikbaar voor goedkope afvalzakken of plastic boodschappentassen. Die twijfel blijkt deels gegrond. Bioplastic is niet altijd een passend alternatief, maar een bedrijfje als TIPA-Corp slaagde er wel in om een solide klantenkring op te bouwen, simpelweg door te laten zien dat hun verpakkingen praktisch en breed inzetbaar zijn. Onder hun klanten bevinden zich het Engelse Snact, het Nederlandse EkoPlaza en internationale modemerken Stella McCartney en Mara Hoffman.

Nissenbaum: “Composteerbare verpakkingen zijn de niche ontgroeid. De vraag naar onze producten groeit, niet alleen omdat ze een voordelige, duurzame oplossing bieden, maar ook omdat we hebben laten zien hoe breed inzetbaar onze producten zijn, zowel in de voedingsindustrie als daarbuiten. We willen daarop voortborduren en onze geografische en technologische reikwijdte vergroten, zodat we weer nieuwe verpakkingstechnologieën kunnen ontwikkelen.”

Behalve TIPA-Corp zijn er veel meer plasticvernieuwers. Wereldwijd werken marktleiders in de traditionele verpakkingsindustrie aan verpakkingen die makkelijker herbruikbaar zijn en die gemaakt worden van gerecycled materiaal. Het is nu zelfs mogelijk om een petfles te maken van honderd procent gerecycled plastic. En de markt voor ‘circulaire verpakkingen’ blijft groeien.

EkoPlaza verkoopt huismerkgranen in plasticvrije verpakkingen.

Plasticvrije supermarktschappen

Eerder dit jaar maakte supermarkt EkoPlaza haar plasticvrije debuut met bioplastic-verpakkingen. Veel media berichtten over het eerste plasticvrije schap ter wereld. Het terugdringen van plastic staat dus hoog op de agenda van winkelketens. Een gat in de markt voor producenten van plasticvrije alternatieven. De Engelse supermarktketen Iceland gaat nog een stapje verder. In 2023 wil de keten, gespecialiseerd in de verkoop van vriesvakproducten, geen spoortje plastic meer terugvinden in de verpakkingen van hun huismerkproducten. Iceland maakt het niet alleen makkelijker voor klanten om plastic te recyclen, met de introductie van een papieren band voor trossen bananen bespaart het bovendien zo’n 10 miljoen plastic zakken per jaar. De keten vervangt daarnaast de plastic bakjes van aardbeien, champignons en druiven voor papieren exemplaren. Dit is niet alleen verpakkingsgewijs interessant, het komt ook de houdbaarheid van de producten ten goede en vermindert daarmee voedselverspilling.

”Er is echt geen excuus meer voor overtollig verpakkingsmateriaal”

- Richard Walker, Iceland

Richard Walker, directeur van Iceland: “Winkelketens kunnen het verschil maken in het verminderen van plastic verpakkingsafval. Zij hebben de verpakkingen in hun schappen staan en zijn dus toonaangevend in de transformatie naar een plasticvrije toekomst. Andere supermarkten, en de hele voedingsmiddelenindustrie, zouden dit voorbeeld moeten volgen en actie moeten ondernemen om plastic verpakkingsmateriaal te verminderen. Er is echt geen excuus meer voor overtollig verpakkingsmateriaal. Het creëert onnodig afval en schaadt het milieu. De technologieën en toepassingen om milieuvriendelijkere alternatieven te maken bestaan. Die mogelijkheden grijpen we bij Iceland met beide handen aan. We willen een plasticvrij standpunt innemen.”

Herbruikbare oplossingen … en barrières

Ook winkelketens Lidl en Aldi kondigden aan dat ze de traditionele plastic verpakking willen vervangen voor herbruikbare verpakkingen. Hoe prijzenswaardig deze inspanningen ook zijn, het initiatief moet niet alleen van winkeliers komen. Om de plastic soep af te breken zijn meer ingrediënten nodig. Het vraagt om een gecoördineerde, internationale benadering. “Een van de grootste uitdagingen ligt bij de infrastructuur”, zegt Susan Hansen, Global Strategist F&A Supply Chains bij de Rabobank. “De meest vervuilde werelddelen zoals Azië en Afrika missen de basismiddelen om afval op te halen, te sorteren en recyclen. En in landen waar deze infrastructuur wel bestaat, zoals in West-Europa, is onverantwoord consumentengedrag een remmende factor in het recyclen van plastic verpakkingen.”

Een circulaire economie

Daarom melden veel bedrijven zich aan voor het Plastics Pact. Dit nationale en regionale netwerk heeft een gedeelde visie voor een circulaire plasticeconomie. Het eerste pact werd in april 2018 aangekondigd in Engeland, samen met de Britse milieuorganisatie WRAP. CEO Marcus Gover zei tijdens de lancering van WRAP: “We zijn in staat de toekomst van plastic te hervormen, zodat plastic haar waarde behoudt en minder schade toebrengt aan onze planeet. Dat vraagt wel om grote veranderingen binnen het hele systeem. En daarin kunnen we alleen slagen als we álle schakels samenbrengen en er samen de schouders onder zetten.”

Mensen die het pact tekenden hebben ambitieuze doelen. Ze willen in 2025 al het onnodige wegwerpplastic uit de markt weren. Nieuwe ontwerpen en innovaties spelen hier een grote rol in. Daarnaast willen ze dat alle plasticverpakkingen in 2025 gerecycled, herbruikbaar of composteerbaar zijn. Bedrijven zoals TIPA-Corp spelen een grote rol in het behalen van dergelijke doelen. En wie weet is de toekomst dan plasticvrij.