De sleutelrol van de watermarkt Down Under

Hoe beheert het droge Australië zijn watervoorraad?

Door het droge klimaat wordt het Australische landbouwmodel voortdurend vernieuwd. Vanaf eind jaren tachtig zet het land de watermarkten in om water efficiënter te verdelen. Wat kan de rest van de wereld hiervan leren?

Australië is toonaangevend als het op watermanagement aankomt. De geschiedenis geeft blijk van een agrarisch succesverhaal. Het land is niet alleen netto voedselexporteur, wereldwijd een zeldzaamheid, het heeft ook nog eens lage overheidssubsidies. Kortom, een bijzonder duurzaam model. Maar dat succesverhaal komt het land niet zomaar aanwaaien!

De geografische ligging maakt Australië extra vatbaar voor de invloed van klimaatveranderingen. Lange tijd was het omgaan met watertekorten dagelijkse kost voor de boeren Down Under. Door onvoorspelbare regenval konden graanoogsten tot wel vijftig procent afwijken van het gemiddelde. Dit had uiteraard invloed op de leefbaarheid in plattelandsgemeenschappen.

Graanoogsten fluctueren tot wel vijftig procent, afhankelijk van de bewatering van het land.

De toekomst van het Australische model is niet alleen belangrijk als casestudy voor zelfvoorzienende, duurzame landbouw in droge gebieden, het biedt ook oplossingen voor het wereldwijde voedselvraagstuk. Australische landbouw staat garant voor ongeveer één procent van alle voedselconsumptie ter wereld en voedt dagelijks veertig miljoen mensen buiten Australië. Dankzij de groeiende vraag in buurcontinent Azië is het land enorm belangrijk voor de toekomst van de wereldwijde voedseltoevoer.

Wereldleider in watermarkten

Dit duurzame landbouwmodel loopt voor op de rest van de wereld, waarbij het land met relatief schaarse bronnen de eigen bevolking voedt en tegelijkertijd een overschot creëert. Een van de instrumenten die Australië al decennia gebruikt om die positie te behalen is de watermarkt. Op dat vlak is het land een wereldleider. Uiteraard gaat het op deze markt niet om de hoogste bieder. Voor steden, huishoudens en vee zijn afspraken rondom drinkwater vastgelegd in waterbeheerplannen. De hervormingen die het land sinds de jaren tachtig doorvoerde, zijn goed voor een watermarkt met een omzet van tussen de 630 miljoen en 1,9 miljard euro. De verdeling van gedeelde waterbronnen vindt plaats door handel in watertoegangsrechten. Zo wordt het overgrote deel van het water in de landbouw verdeeld.

”Als het water schaars is, zijn de prijzen hoog”

- Georgia Twomey, Rabobank Sydney

Grotere efficiëntie

Georgia Twomey, Commodity Analist bij Rabobank Sydney, legt de basisprincipes van het Australische model uit. “Je koopt een watervergunning die losstaat van je land”, vertelt ze. “Met deze vergunning krijg je elk jaar toegang tot water. Dit water kan je doorverkopen, zelf gebruiken of het vasthouden als vermogen.”

Niet alleen boeren, ook investeerders en overheden kopen vergunningen om te verzekeren dat er voldoende water beschikbaar is voor de bevolking en het milieu. Door dit systeem gaan boeren veel efficiënter om met water. In 2012 gebruikten katoenboeren bijvoorbeeld veertig procent minder water dan in de tien jaar daarvoor. Vergelijkbare resultaten werden onder andere behaald in de rijst- en druiventeelt. Twomey: “Als water schaars is, is de prijs hoog. Dat betekent dat je het beschikbare water zo efficiënt mogelijk moet inzetten om het meeste uit je investering te halen.”

Dankzij de watermarkt verbouwen meer boeren hoogwaardige gewassen zoals katoen.

Water en duurzaam textiel

De watervergunningen hebben het boerenlandschap in het Murray Darling -bassin drastisch hervormd. In deze regio in het zuidoosten van Australië vindt het overgrote deel van de geïrrigeerde landbouw plaats. Geïrrigeerde landbouw is goed voor 27 procent van het Australische landbouwproduct, maar beslaat slechts 0,6 procent van het land.

Een van de grootste voordelen van de watermarkt is zichtbaar in de katoenindustrie. De ontwikkeling van deze sector is relevant, want katoen is niet alleen een van de grootste waterslurpers in Australië, het gewas speelt ook een sleutelrol in de toekomst van duurzaam en biologisch afbreekbaar textiel. Australië is wereldwijd een van de grootste katoenexporteurs.

“Met duurder water bevloeit de boer gewassen die meer opleveren”

- Michael Murray, Cotton Australia

Volgens Michael Murray van Cotton Australia geeft de watermarkt de katoenlandbouw een significante boost. “Er is veel meer flexibiliteit”, vertelt hij. “Watermarkten maken ruimte voor verschillende businessmodellen omdat water niet meer direct aan het land gekoppeld wordt. Hoe duurder het water, hoe meer het gebruikt wordt voor gewassen die meer opbrengen voor de boer. We hebben enorme groei gezien in Southern New South Wales in de katoenplantages, wat meestal ten koste ging van grasland en rijst.”

De markt als een middel

Uiteindelijk is het belangrijk om te beseffen dat watermarkten enkel een middel zijn om iets te bereiken. De invloed van een watermarkt in een bepaalde regio is afhankelijk van het ‘framework’ waarin men opereert, wat er allemaal onder valt, hoe het proces gemonitord wordt, en hoe men omgaat met bijkomstige grondstoffen en onbedoelde gevolgen. Watervoorziening is een mondiale kwestie. Idealiter volgt het reglement rondom watertoevoer bepaalde vastgelegde principes, of is het minstens in overeenstemming met globale duurzaamheidsdoelstellingen zoals de Sustainable Development Goals van de VN. Zoals in een Rabobank-rapport uit 2016 staat: “De watermarkt kan een belangrijke rol spelen in het leveren van water op plekken waar de waarde het grootst is. Maar die waarde moet wel op een duurzame manier bepaald worden.”