Keniaanse boeren positief over eerste ervaring met bodemscanner

Enkele tientallen Keniaase boeren werken sinds vorig jaar met bodemscanners van Soilcares Foundation, dankzij een investering van Rabobank Foundation. De scanners leveren waardevolle kennis waarmee zij de kwaliteit van hun grond en oogst kunnen verbeteren. Toepassen van die kennis blijft nog wel een uitdaging.

Bij veel boeren in ontwikkelingslanden ontbreekt goede kennis over hun landbouwgrond. Gevolg: ze verbouwen vaak de verkeerde gewassen op de beschikbare grond en weten niet welke meststoffen ze moeten gebruiken. Daardoor is hun landbouwgrond regelmatig over- of onderbemest, wat leidt tot lagere oogsten.

Mestadvies

SoilCares ontwikkelde voor dit probleem een handzame scanner, waarmee de boeren ter plekke bodemanalyses kunnen uitvoeren. Aan de scanner is een app gekoppeld, die binnen een paar minuten informatie geeft over de toestand van hun grond. De app maakt gebruik van een database met bodemdata. De boer krijgt daardoor onder andere informatie over de belangrijkste nutriënten en de zuurtegraad in de bodem. Hij ziet vervolgens in de app welke gewassen het beste gedijen in zijn grond en hij krijgt een bemestingsadvies, om de bodem goed te onderhouden.

Oogst verdrievoudigd

Met hulp van Rabobank Foundation introduceerde SoilCares Foundation vorig jaar 150 bodemscanners in Kenia. Inmiddels zijn er daarvan 46 effectief gedistribueerd en ingezet. De meeste gebruikers zijn enthousiast en de vraag neemt toe. Omdat het oogstseizoen nog niet begonnen is, zijn er nog niet heel veel harde cijfers beschikbaar. Wel kwamen in Nairobi in september agrariërs, voorlichters en distributeurs samen om successen en ervaringen van de bodemscanners te delen. Zo vertelde een trotse boer dat hij voor het eerst in zijn leven een pak had gekocht, nadat hij op advies van zijn bodemscanner een organische meststof had gebruikt en zijn oogst zag verdrievoudigen. Een andere boer produceerde inmiddels 35 zakken maïs in plaats van 10.

Anders ondernemen

‘Maar niet iedereen is een early adopter’, zegt Christy van Beek, Managing Director van SoilCares Foundation. 'Niet elke boer is meteen bereid om zijn bodemstrategie aan te passen aan de hand van resultaten van onze scanners. En geef hem eens ongelijk. De verandering kan groot zijn, waardoor het veel vraagt om ineens anders te gaan ondernemen. Als je bijvoorbeeld gewend bent om 50 kilo stikstof te gebruiken en je krijgt te horen dat dat eigenlijk 130 kilo moet zijn, wat doe je dan? Het is niet alleen financieel lastig, maar ook qua gedrag is er een behoorlijke omwenteling nodig. Als je doet wat je altijd deed, weet je wat je krijgt. Dat is veilig. Voor boeren brengt het een groot risico met zich mee om het opeens helemaal anders te doen, want stel dat daardoor je oogst mislukt?’

Afwegen om te veranderen

In de praktijk blijkt dus dat de ene boer gemakkelijker bereid is te veranderen dan de andere. Zo is er een boer die zijn land in tweeën heeft gedeeld. Op de ene helft zet hij zijn traditionele werkwijze voort, op de andere helft laat hij de nieuwe technologie los. Van Beek: 'Fantastisch toch? Bij andere boeren kost het wat meer tijd om bodemverbetering te implementeren. Want kennis over je bodem via een scanner is de eerste stap. De vraag is vervolgens: wat ga ik ermee doen? Niet iedereen heeft daar meteen een antwoord op. De een gaat meteen met de nieuw verworven kennis aan de slag, de ander neemt die kennis mee in zijn afweging om in de toekomst mógelijk iets te veranderen. En die tweede groep kan soms nog wel wat hulp gebruiken.'

Deskundige landbouwvoorlichters

Om die reden is SoilCares ook nadrukkelijker op zoek gegaan naar de juiste distributiepartners, zoals NGO’s, kunstmestbedrijven en coöperaties. Want soms willen boeren ook méér dan bodemadvies. Ze zien de mensen die langskomen om ze te vertellen over de SoilCares-scanner als deskundige landbouwvoorlichters, die op meerdere terreinen kunnen helpen. 'Als onze partners alle kennis van de nieuwste landbouwtechnologie hebben, kunnen ze de boeren ook beter ondersteunen en op weg helpen.’

Onderdeel van de oplossing

Een scanner alleen zorgt er dus niet voor dat de oogst meteen verbetert. Er is voorlichting nodig en daarnaast spelen ook nog andere factoren mee waar een bodemscanner geen invloed op kan uitoefenen, zoals droogte en ziektes. De scanner is dus niet de oplossing voor alle problemen waar boeren mee te maken kunnen krijgen, maar kan wel onderdeel zijn van een totaaloplossing. 'Bemesting is onderdeel van de productiecyclus', zegt Van Beek. 'Als we kunnen helpen met het verbeteren van de bemesting, helpen we boeren alvast de goede richting uit. Alle groei moet ergens beginnen.’

Uitbreiding van de database

SoilCares is inmiddels actief in Oeganda, Rwanda en Tanzania, Zambia, Ivoorkust en Namibië. Maar ook buiten Afrika is SoilCares actief. Van Beek: 'We zitten ook in Myanmar, de Filipijnen, Oekraïne, Hongarije, Polen, Denemarken, de Verenigde Staten, Mexico en Nederland. We streven ernaar om eind 2019 grondmonsters uit alle landen ter wereld in onze database verzameld te hebben.' Op de website van SoilCares wordt op een kaart weergegeven welke landen inmiddels 'gekalibreerd' zijn, oftewel volledig of deels in kaart gebracht.