De rol van Rabobank bij de UN Food Systems Summit

Rabobank wil bij Wereldvoedseltop gat dichten tussen 'food' en 'finance'

Dit najaar vindt – online of in New York – de allereerste VN Wereldvoedseltop (Food Systems Summit, FSS) plaats. De urgentie is hoog: productie en consumptie van ons voedsel moeten snel veranderen. Naast boeren, bedrijven, NGO’s, en overheden ligt er ook een belangrijke rol voor de financiers. En hoewel alle private sectorvertegenwoordigers bij voorbaat met argwaan (is het geen ‘greenwashing’?) worden bekeken, kan Rabobank als ‘thought leader’ op het gebied van financieringen in de food- en agrisector concreet bijdragen aan oplossingen. Een gesprek met Suzanne van Tilburg die namens Rabobank dit project coördineert.

Wie de feiten op een rij ziet, kan het bijna niet geloven. Maar de jongste cijfers over honger in de wereld zijn keihard en waar. Ruim 690 miljoen mensen lijden aan chronische honger – dat is één op de elf mensen. In totaal leven twee miljard mensen elke dag met honger of een gebrek aan toegang tot gezonde voeding. En per jaar sterven zelfs elf miljoen mensen aan voedingsgerelateerde ziekten. De cijfers zijn afkomstig uit een recent onderzoek van de FAO, de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. En de impact van de corona-pandemie was daarin nog niet eens meegenomen. De FAO schat in dat daardoor nog eens 83 tot 132 miljoen mensen extra dagelijks met honger zullen moeten leven. Daarnaast wordt steeds nadrukkelijker onderkend dat de huidige voedselsystemen een te grote negatieve impact hebben op natuur en milieu en zo bijdragen aan klimaatverandering.

Kortom, de urgentie om met alle betrokkenen in de voedselketen op mondiaal niveau concreet samen te werken aan oplossingen is groot. Misschien wel groter dan ooit nu de COVID-epidemie over de wereld trekt. Met een reeks zogeheten Food System Dialogues en events zijn alle stakeholders in de voedselwereld intussen begonnen om te werken aan oplossingen via transformaties van het voedselsysteem. En dit najaar moeten al die voorbereidingen, toezeggingen en coalities rondom acties culmineren in een Political Declaration van alle wereldleiders tijdens een groots opgezette top, de UN Food Systems Summit in New York. De Verenigde Naties zien het als een onderdeel van een ‘decennium van actie’ om de 17 zogeheten SDG’s (Sustainable Development Goals) in 2030 te behalen.

Onderdeel van de oplossingen

Bij de partijen die zich voorbereiden op deze top zit ook Rabobank. Sinds de zomer van vorig jaar is een Task Force onder leiding van Suzanne van Tilburg, Global Head Food & Agri Networks, druk bezig om de rol van de bank voor deze top in te vullen. "We willen als Rabobank helpen om de kloof te dichten tussen voedsel en de financiering ervan", legt Van Tilburg uit. "In de overgang naar een duurzamer voedselsysteem wordt de financiële wereld met de nodige argwaan bekeken. Is hier geen sprake van greenwashing?, is dan al snel het verwijt dat je hoort. Banken worden mede daardoor vaak vooral als een belemmering voor snelle oplossingen gezien. Maar wij willen en kunnen ook onderdeel van die oplossingen zijn."

Voor die rol van oplosser verwijst zij naar de grote mate van kennis over de voedselwereld die binnen Rabobank bestaat. De bank behoort al decennialang tot de grootste financiers in de mondiale voedselindustrie en de landbouw en heeft een uniek netwerk binnen die wereld opgebouwd. Maar nog belangrijker is de verbindersrol die Rabobank wereldwijd heeft: van smallholder-coöperaties van kleine boeren in opkomende markten tot megaboerenbedrijven in Australië of de VS en van commodity traders (soja, graan, rijst) tot de grote, mondiaal opererende levensmiddelenbedrijven: Rabobank heeft een ketenbreed netwerk in de voedsel- en landbouwsector waar geen commerciële bank in de wereld tegenop kan.

De ideale kandidaat voor een prominente plek aan de vergadertafels straks in New York, zou je zeggen. Maar Van Tilburg legt uit dat het zo niet werkt. "De Summit zelf wordt alleen bijgewoond door wereldleiders die gezamenlijk principes zullen afspreken: kaders waarbinnen de voedseltransformaties kunnen plaatsvinden. Het bedrijfsleven heeft daar geen individuele rol en reist hooguit, zoals dat ook met handelsmissies gaat, met een premier als Mark Rutte mee. Of is op andere manieren actief betrokken, bijvoorbeeld als co-organisator van een mooi thematisch side event zoals carbon of voedselverspilling", vertelt Van Tilburg. "Bovendien", voegt ze toe, "worden juist voorafgaand aan de Summit in New York zelf eigenlijk al de echte besluiten genomen en belangrijke afspraken gemaakt."

Food Systems Summit

Versterken en opschalen

"Onze kracht zit ‘m in de dingen die we nu al doen, op welke manieren we met onze klanten nu al kijken naar duurzaamheidstransities en hoe we die via voorbereidende events kunnen faciliteren, financieren of versnellen. Die ervaring moeten we inzetten, want daarmee laten we enerzijds zien dat er al heel veel gebeurt en dat we niet weer allerlei nieuwe dingen moeten opzetten", vertelt ze verder. "En anderzijds kunnen we daarmee juist goed in beeld brengen wat er nog ontbreekt, zoals een goede infrastructuur met wereldwijde normen en meetbare standaarden die duidelijk maken of een boer of bedrijf ook echt in de goede richting zit. En ook of er uiteindelijk eerlijke prijzen worden betaald voor het geproduceerde voedsel."

Van Tilburgs grote uitdaging is nu om de projecten waarmee Rabobank al actief is in de voedseltransities – zoals het AGRI3 Fund, the new partnership with MasterCard, Carbon Bank, en de zogeheten ‘Sustainability Linked Loans’ (impactleningen met lagere rentes) – goed zichtbaar te maken. Vervolgens wil Rabobank die projecten versterken en opschalen, onder meer via uit te breiden coalities. In aanloop naar de FSS kunnen diezelfde projecten dan overtuigend gepresenteerd worden tijdens mondiale bijeenkomsten, online en offline. Ze wijst naar de alternatieve Davos-top van het World Economic Forum, die nu in augustus gepland staat in Singapore. En naar de pre-Summit in Rome, deze zomer.

"Ik hoop bijvoorbeeld dat ons plan voor de Carbon Bank binnenkort echt staat zodat we dat verder kunnen helpen uitrollen door de dynamiek van de FSS te gebruiken", vertelt Van Tilburg. De Carbon Bank verwijst naar het project om Rabobank wereldwijd onder meer de financiële tussenpersoon te laten zijn tussen enerzijds bedrijven die hun uitstoot willen compenseren en aan de andere kant boeren die stikstof willen en kunnen opslaan. Dat laatste doen ze door bijvoorbeeld hun land niet om te ploegen of door het aanplanten van bomen, om op die manier zogeheten Carbon Credits te generen die ze kunnen 'verwaarden', met de bank als de partij dit aan beide kanten dat proces begeleidt.

Veel van de al bestaande Rabo-projecten passen naadloos bij de vijf hoofdthema’s van de FSS: Nutrition, Sustainable Consumption, Nature Positive Production, Inclusion en Resilience. En ze sluiten ook aan bij de horizontale thema’s van de bijeenkomst, zoals voedselverlies en –verspilling. "Onze missie is al jaren Growing a better world together. De ambitie is om dat in het kader van deze Wereldvoedseltop concreet te illustreren met wat we al doen en daar andere wereldspelers in mee te nemen", aldus Van Tilburg.

"Dit is een prachtige gelegenheid om te laten zien hoe we de SDG ambities met, voor en door onze klanten helpen versnellen"

Suzanne van Tilburg, Rabobank

Inclusie & concrete oplossingen

Rond de genoemde thema’s zijn er richting de FSS zogeheten ‘action tracks’ ingericht. Deze draaien om een variëteit aan onderwerpen, van de toegang tot veilig en voedzaam eten en de overgang naar een duurzaam consumptiepatroon tot het stimuleren van voldoende, natuurvriendelijk geproduceerd voedsel en het voorbereid zijn op crises als COVID-19 of klimaatschommelingen. Suzanne van Tilburg hierover: "Twee zaken staan centraal tijdens de top: het is echt een People’s Summit, inclusie is het codewoord bij alle plannen. We richten ons op alle bewoners van deze aarde met oplossingen voor grote en ook kleine boeren, voor mkb-bedrijven en zelfs voor de  ‘indigenous tribes’ met hun specifieke culturen, eettradities én prachtige voorbeelden hoe je met respect voor de natuur landbouw kunt bedrijven. En ten tweede is het een Solutions Summit en draait het om concrete oplossingen die bij wijze van spreken morgen geïmplementeerd kunnen worden."

Binnen Rabobank wordt intussen hard gewerkt om die oplossingen straks hapklaar aan te kunnen dragen. Nu al worden gesprekken met klanten uit de voedselsector zoveel mogelijk gevoerd langs de vijf thema’s en met coalities rondom acties die straks centraal staan tijdens de top. Met deze gesprekken en in externe FSS events en dialoogsessies– de eerder genoemde Food System Dialogues – wil Rabobank aantonen dat het gat tussen food en finance gedicht kan worden. Dat is niet alleen van groot belang om sneller oplossingen te ontwikkelen voor de thema’s van de top, het levert de bank als alles goed gaat ook een nieuwe stroom van projecten op. Zo snijdt het mes aan twee kanten.

"Mijn doel is dat tijdens deze Wereldvoedseltop conclusies worden getrokken waarmee we onze klanten wereldwijd, van kleine bananenboer tot grote bierbrouwer, echt vooruit kunnen helpen. Dat doen we dan door ze te helpen om hun bedrijf in te richten op toekomstbestendige voedselsystemen. En door hiervoor passende financieringsvormen te ontsluiten", vertelt Van Tilburg. Ze wijst naar de inspirerende leiders die Rabobank zelf in huis heeft en die het verhaal van de bank als geen ander kunnen vertellen, zoals Wiebe Draijer en Berry Marttin. "Daar zit zoveel kracht van ons, dat moet ook premier Rutte kunnen delen tijdens de Summit", vindt Van Tilburg. "En we zullen straks op de eerste rij zitten om dat te bekrachtigen. Het is echt een prachtige kans om leiderschap te tonen als bank op het terrein dat we al zo lang en zo goed kennen."


Raboboank & UN Food Systems Summit infographic

(Voor volledige functionaliteit, open in Acrobat Reader)

De volgende generatie ‘voedselhelden’ betrekken

Rabobank wil ook de jeugd actief betrekken bij de Voedseltop. Ook die heeft een stem en met name de Gen-Z –geboren tussen 1996 en 2015 – staat volgens Suzanne van Tilburg te trappelen om haar inzichten en ideeën te delen. Om die reden is een speciale hackathon opgezet: een evenement waarin teams van deelnemers non-stop bezig zijn om binnen een korte tijd oplossingen te bedenken voor een aantal casussen. Daarnaast is er een socialmediacampagne ontwikkeld, onder de titel #Food4Future, die verbonden is aan de thema’s van de Wereldvoedseltop. Jongeren in de leeftijd van 15 tot 19 jaar kunnen zich inschrijven voor de hackathon.